Anatomie
Hoofdstuk 1: Opbouw en embryonale ontwikkeling van de
orgaanstelsels
1.1 Lichaamsholten
De romp is onderverdeeld in drie grote
holten:
Cavitas thoracica
- Cavitas pericardiaca (mediastinum,
holte van het hartzakje met het hart)
- Cavitas pleuralis (hierin liggen de
longen)
Cavitas abdominis
Cavitas pelvicis
In deze holten zijn organen te vinden
die naargelang hun ligging worden
ingedeeld in de thoraxorganen,
abdominale organen en
bekkenorganen.
Het mediastinum is daarbij nog eens
onderverdeeld in een inferior en
superior gedeelte.
Dit is een schematisch
overzicht van de
lichaamsholte. Zoals te zien
kan deze worden ingedeeld
in twee ruimten: een holle
ruimte en een
bindweefselruimte. Zowel de
inwendige wand van de
ruimte en de uitwendige
wand van de organen zijn
bekleed met een sereuze
vlies (serosa). Het gedeelte
van de serosa dat over het
orgaan ligt, wordt het
viscerale blad genoemd, het
gedeelte dat de wand van de
ruimte bedekt wordt de pariëtale blad genoemd. Dit vlies is belangrijk voor de aanmaak van vocht
waardoor organen ruimte krijgen om te bewegen. In de bindweefselruimte liggen de vaten en
,zenuwen die van en naar het orgaan lopen. Hoewel het principe in de drie holten hetzelfde is, zijn de
benamingen voor deze gedeelten verschillend. In de thorax ligt het bindweefsel centraal in het
mediastinum, in het abdomen ligt het bindweefsel eerder achter de sereuze holte in het spatium
extraperitoneaal (je hebt een retrogedeelte en een subgedeelte), het bindweefsel in de bekken ligt
zowel achter als onder de peritoneale holte. Het mesenterium is een bindweefselplaat waarin de
geleidingsbanen van het orgaan liggen.
1.2 Lymfestelsel
Het lymfatisch systeem bestaat uit lymfeorganen en de lymfevaten. De lymfevaten bevinden zich in
het hele lichaam en vormen een systeem van buisjes die de vloeistof in de cellen (=interstitiële
vloeistof, deel van het bloed dat door de lymfevaten gaat) opnemen en deze vloeistof afvoeren naar
het veneuze bloed.
Er zijn 5 lymfestammen aan te wijzen die allen
aansluiten op de ductus lymphaticus dexter
en ductus thoracicus. De ductus thoracicus
ontstaat doordat de lymfevatenstammen van
de buik, bekken en onderste ledematen zich
verenigen vooraleer ze door het middenrif
gaan en een gemeenschappelijke lymfestam
vormen. Deze stam voert de lymfe af van het
gehele deel van het lichaam onder het
middenrif en van het linker gedeelte van het
lichaam boven het middenrif. De ductus
lymphaticus dexter voert alleen de lymfe af
van het rechter deel van het lichaam boven
het middenrif.
1.3 Vegetatief zenuwstelsel
Het vegetatieve (autonome,visceraal)
zenuwstelsel innerveert de inwendige
organen, het is het zenuwstelsel waar we
geen controle over hebben. Er zijn drie
gedeelten: sympathicus, parasympathicus en
enterisch zenuwstelsel. De sympathicus is het
prikkelende deel van het autonome
zenuwstelsel, vluchtreacties (fight and flight).
De neuronen liggen in de zijhoorn van het
onderste cervicale, het thoracale en het
bovenste gedeelte van het lumbale merg. De
parasympathicus coördineert de rust- en
spijsverteringsfases van het lichaam (rest and
digest). De neuronen liggen in gedeelten van
de hersenzenuwkernen en het sacrale merg.
De nervus vagus is hierbij vooral belangrijk,
deze zal een aantal organen aansturen.
, De neuronen van de sympathicus
liggen in de zijhoorn van het
ruggenmerg, hun axonen verlaten de
plaats via de radix anterior om naar
een grensstrengganglion te gaan. De
overschakeling naar het tweede
neuron gebeurt op verschillende
plaatsen (in het orgaan zelf, in het
grensstrengganglion of omschakeling
in ganglion naar ergens anders). De
neuronen van de parasympathicus zijn
afkomstig van de nervus vagus of
sacrale merg. Zij schakelen over in een
ganglion of in het orgaan zelf. Een
ganglion is een plaats waar de
cellichamen van de zenuwcellen zitten,
het is een soort verdikking op het
zenuwmateriaal.
Zoals gezegd, zullen axonen een synaps
(omschakeling) vormen in een
ganglion. Het ganglion voor de
sympathicus ligt ver af van het
effectorgaan terwijl bij de
parasympathicus ligt het ganglion heel
dicht bij het orgaan.
Als cellen willen
communiceren met elkaar
moet dit gebeuren aan de
hand van transmitters. De
neurotransmitters die hier
ter sprake komen zijn
acetylcholine en
noradrenaline. Opmerkelijk
is dat bij de sympathicus
nog een omschakeling is
naar noradrenaline.
Hoofdstuk 1: Opbouw en embryonale ontwikkeling van de
orgaanstelsels
1.1 Lichaamsholten
De romp is onderverdeeld in drie grote
holten:
Cavitas thoracica
- Cavitas pericardiaca (mediastinum,
holte van het hartzakje met het hart)
- Cavitas pleuralis (hierin liggen de
longen)
Cavitas abdominis
Cavitas pelvicis
In deze holten zijn organen te vinden
die naargelang hun ligging worden
ingedeeld in de thoraxorganen,
abdominale organen en
bekkenorganen.
Het mediastinum is daarbij nog eens
onderverdeeld in een inferior en
superior gedeelte.
Dit is een schematisch
overzicht van de
lichaamsholte. Zoals te zien
kan deze worden ingedeeld
in twee ruimten: een holle
ruimte en een
bindweefselruimte. Zowel de
inwendige wand van de
ruimte en de uitwendige
wand van de organen zijn
bekleed met een sereuze
vlies (serosa). Het gedeelte
van de serosa dat over het
orgaan ligt, wordt het
viscerale blad genoemd, het
gedeelte dat de wand van de
ruimte bedekt wordt de pariëtale blad genoemd. Dit vlies is belangrijk voor de aanmaak van vocht
waardoor organen ruimte krijgen om te bewegen. In de bindweefselruimte liggen de vaten en
,zenuwen die van en naar het orgaan lopen. Hoewel het principe in de drie holten hetzelfde is, zijn de
benamingen voor deze gedeelten verschillend. In de thorax ligt het bindweefsel centraal in het
mediastinum, in het abdomen ligt het bindweefsel eerder achter de sereuze holte in het spatium
extraperitoneaal (je hebt een retrogedeelte en een subgedeelte), het bindweefsel in de bekken ligt
zowel achter als onder de peritoneale holte. Het mesenterium is een bindweefselplaat waarin de
geleidingsbanen van het orgaan liggen.
1.2 Lymfestelsel
Het lymfatisch systeem bestaat uit lymfeorganen en de lymfevaten. De lymfevaten bevinden zich in
het hele lichaam en vormen een systeem van buisjes die de vloeistof in de cellen (=interstitiële
vloeistof, deel van het bloed dat door de lymfevaten gaat) opnemen en deze vloeistof afvoeren naar
het veneuze bloed.
Er zijn 5 lymfestammen aan te wijzen die allen
aansluiten op de ductus lymphaticus dexter
en ductus thoracicus. De ductus thoracicus
ontstaat doordat de lymfevatenstammen van
de buik, bekken en onderste ledematen zich
verenigen vooraleer ze door het middenrif
gaan en een gemeenschappelijke lymfestam
vormen. Deze stam voert de lymfe af van het
gehele deel van het lichaam onder het
middenrif en van het linker gedeelte van het
lichaam boven het middenrif. De ductus
lymphaticus dexter voert alleen de lymfe af
van het rechter deel van het lichaam boven
het middenrif.
1.3 Vegetatief zenuwstelsel
Het vegetatieve (autonome,visceraal)
zenuwstelsel innerveert de inwendige
organen, het is het zenuwstelsel waar we
geen controle over hebben. Er zijn drie
gedeelten: sympathicus, parasympathicus en
enterisch zenuwstelsel. De sympathicus is het
prikkelende deel van het autonome
zenuwstelsel, vluchtreacties (fight and flight).
De neuronen liggen in de zijhoorn van het
onderste cervicale, het thoracale en het
bovenste gedeelte van het lumbale merg. De
parasympathicus coördineert de rust- en
spijsverteringsfases van het lichaam (rest and
digest). De neuronen liggen in gedeelten van
de hersenzenuwkernen en het sacrale merg.
De nervus vagus is hierbij vooral belangrijk,
deze zal een aantal organen aansturen.
, De neuronen van de sympathicus
liggen in de zijhoorn van het
ruggenmerg, hun axonen verlaten de
plaats via de radix anterior om naar
een grensstrengganglion te gaan. De
overschakeling naar het tweede
neuron gebeurt op verschillende
plaatsen (in het orgaan zelf, in het
grensstrengganglion of omschakeling
in ganglion naar ergens anders). De
neuronen van de parasympathicus zijn
afkomstig van de nervus vagus of
sacrale merg. Zij schakelen over in een
ganglion of in het orgaan zelf. Een
ganglion is een plaats waar de
cellichamen van de zenuwcellen zitten,
het is een soort verdikking op het
zenuwmateriaal.
Zoals gezegd, zullen axonen een synaps
(omschakeling) vormen in een
ganglion. Het ganglion voor de
sympathicus ligt ver af van het
effectorgaan terwijl bij de
parasympathicus ligt het ganglion heel
dicht bij het orgaan.
Als cellen willen
communiceren met elkaar
moet dit gebeuren aan de
hand van transmitters. De
neurotransmitters die hier
ter sprake komen zijn
acetylcholine en
noradrenaline. Opmerkelijk
is dat bij de sympathicus
nog een omschakeling is
naar noradrenaline.
