7 Cognitieve communicatiestoornissen
1.1 Inleiding
Communicatiestoornis (CSS)
= Een cognitieve communicatiestoornis is en communicatiestoornis met een onderliggende
cognitieve stoornis, eerder dan met een primaire taal- of spraakstoornis. Het is het resultaat
van een gestoord functioneren van één of meer cognitieve processen, zoals waarneming,
aandacht en informatieverwerking, geheugen en executief functioneren.
Moeilijkheden met pragmatische vaardigheden zoals:
o Inferentie: globale bedoeling begrijpen
o Coherentie: conceptuele gevolgtrekkingen
o Cohesie : linguïstische gevolgtrekkingen
o Impliciete informatie : indirecte vragen bvb
o Figuurlijke taal: grapjes, spreekwoorden, metaforen
Het cognitief vermogen (aandacht, geheugen, executieve functies) zijn
onlosmakelijk verbonden met talige vaardigheden. Afasie gaat dus in veel
gevallen samen met andere cognitieve stoornissen.
1.2 Aandacht & informatieverwerking
1.2.1 Algemene werking
Gestoorde aandacht is het meest gerapporteerde cognitieve probleem na een
NAH.
Aandacht: proces waarbij relevante en niet-relevante informatie wordt onderscheiden en
ligt dus mee aan de basis van informatieverwerking. Het kan worden opgedeeld in twee
aspecten nl. selectiviteit en sensitiviteit.
1.2.1.1 Selectiviteit
Zintuigen worden overspoeld door prikkels. Informatieverwerkingscapaciteit is
beperkt zodat selectie noodzakelijk is. Enkel geselecteerde info wordt verwerkt.er
bestaan verschillende modellen.
1. Automatische verwerking
2. Gecontroleerde verwerking
3. (interactie)
1. Automatische verwerking
- Verloopt snel, onbewust, ongehinderd door informatieverwerkingscapaciteit.
- Kunnen parallel naast elkaar verlopen
- Sensorische prikkels waarvan info ongebruikt blijft: vb getik klok.
, - Wel verwerkte prikkels maar op automatische manier -> reflexmatige zaken vb:
slikken
2. Gecontroleerde verwerking
- Bewuste aandacht
- Trager, meer inspanning, meer belasting en beperking
informatieverwerkingscapaciteit
- Maar één taak tegelijk
- Doet sterk beroep op LTG
- Vb: leren auto rijden en radio in begin is moeilijk.
3. Interactie tussen automatische en gecontroleerde verwerking
- Planning en doelgerichte activiteiten
- Automatische controle controleert de activatie van schema’s
- Meerdere schema’s kunnen actief zijn zonder dat er chaos ontstaat. Vb: auto rijden
en praten
- Tot er plots één schema voorrang krijgt in een situatie. Er ontstaat een conflict tussen
de schema’s
- Schema dat sterkst op trigger reageert wordt geactiveerd. = automatische
conflictoplossing (= contention schedule)
- Superviserende aandachtssysteem (SAS) = zorgt ervoor dat schema’s makkelijker of
moeilijker actief worden.
Gerichte aandacht
Selectiviteit:
Verdeelde of alternerende aandacht
Gericht: aandacht op één bron van stimuli vb: zoeken naar voorwerp of lezen van moeilijke
tekst
Verdeeld of alternerende aandacht:
- Meerdere taken tegelijkertijd uitgevoerd
- De kwaliteit is afh van de belasting van de informatieverwerkingscapaciteit
- Vraagt een taak meer gecontroleerde aandacht, gaat de kwaliteit van de andere taak
naar beneden. Vb: lied luidop zingen en moeilijke rekensommen maken.
Bewering dat multi-tasken niet bestaat maar dat men de aandacht heel snel
switcht (alternerend)
1.2.1.2 Intensiviteit
1. Alertheid
2. Volgehouden aandacht
1.1 Inleiding
Communicatiestoornis (CSS)
= Een cognitieve communicatiestoornis is en communicatiestoornis met een onderliggende
cognitieve stoornis, eerder dan met een primaire taal- of spraakstoornis. Het is het resultaat
van een gestoord functioneren van één of meer cognitieve processen, zoals waarneming,
aandacht en informatieverwerking, geheugen en executief functioneren.
Moeilijkheden met pragmatische vaardigheden zoals:
o Inferentie: globale bedoeling begrijpen
o Coherentie: conceptuele gevolgtrekkingen
o Cohesie : linguïstische gevolgtrekkingen
o Impliciete informatie : indirecte vragen bvb
o Figuurlijke taal: grapjes, spreekwoorden, metaforen
Het cognitief vermogen (aandacht, geheugen, executieve functies) zijn
onlosmakelijk verbonden met talige vaardigheden. Afasie gaat dus in veel
gevallen samen met andere cognitieve stoornissen.
1.2 Aandacht & informatieverwerking
1.2.1 Algemene werking
Gestoorde aandacht is het meest gerapporteerde cognitieve probleem na een
NAH.
Aandacht: proces waarbij relevante en niet-relevante informatie wordt onderscheiden en
ligt dus mee aan de basis van informatieverwerking. Het kan worden opgedeeld in twee
aspecten nl. selectiviteit en sensitiviteit.
1.2.1.1 Selectiviteit
Zintuigen worden overspoeld door prikkels. Informatieverwerkingscapaciteit is
beperkt zodat selectie noodzakelijk is. Enkel geselecteerde info wordt verwerkt.er
bestaan verschillende modellen.
1. Automatische verwerking
2. Gecontroleerde verwerking
3. (interactie)
1. Automatische verwerking
- Verloopt snel, onbewust, ongehinderd door informatieverwerkingscapaciteit.
- Kunnen parallel naast elkaar verlopen
- Sensorische prikkels waarvan info ongebruikt blijft: vb getik klok.
, - Wel verwerkte prikkels maar op automatische manier -> reflexmatige zaken vb:
slikken
2. Gecontroleerde verwerking
- Bewuste aandacht
- Trager, meer inspanning, meer belasting en beperking
informatieverwerkingscapaciteit
- Maar één taak tegelijk
- Doet sterk beroep op LTG
- Vb: leren auto rijden en radio in begin is moeilijk.
3. Interactie tussen automatische en gecontroleerde verwerking
- Planning en doelgerichte activiteiten
- Automatische controle controleert de activatie van schema’s
- Meerdere schema’s kunnen actief zijn zonder dat er chaos ontstaat. Vb: auto rijden
en praten
- Tot er plots één schema voorrang krijgt in een situatie. Er ontstaat een conflict tussen
de schema’s
- Schema dat sterkst op trigger reageert wordt geactiveerd. = automatische
conflictoplossing (= contention schedule)
- Superviserende aandachtssysteem (SAS) = zorgt ervoor dat schema’s makkelijker of
moeilijker actief worden.
Gerichte aandacht
Selectiviteit:
Verdeelde of alternerende aandacht
Gericht: aandacht op één bron van stimuli vb: zoeken naar voorwerp of lezen van moeilijke
tekst
Verdeeld of alternerende aandacht:
- Meerdere taken tegelijkertijd uitgevoerd
- De kwaliteit is afh van de belasting van de informatieverwerkingscapaciteit
- Vraagt een taak meer gecontroleerde aandacht, gaat de kwaliteit van de andere taak
naar beneden. Vb: lied luidop zingen en moeilijke rekensommen maken.
Bewering dat multi-tasken niet bestaat maar dat men de aandacht heel snel
switcht (alternerend)
1.2.1.2 Intensiviteit
1. Alertheid
2. Volgehouden aandacht
