Leerpad microniveau – preventie
2. - inleiding
2.1 - Ziektepreventie (nadruk op ziekte(kiemen)):
Doel: voorkomen van specifieke ziekten of aandoeningen ⇒ biomedische model met al de
(para)medici ⇒ geven van voorlichting, stimulering beweging bij operatie
Strategieën:
Primaire preventie
Elimineren van oorzaken
Secundaire preventie
Vroegtijdig opsporen en behandelen
Tertiaire preventie
Voorkomen van invalidering
Quaternaire preventie
Vermijden van onnodige interventies bv. bij palliatieve zorg
2.2 - Gezondheidsbescherming (nadruk op gezondheid):
Aangrijpingspunt: lichamelijke schade door voorwerpen en installaties
Doel: voorkomen van ziekten, aandoeningen of invaliditeit
Strategieën: voorkomen of beperken van blootstelling aan gevaren/risico’s
Doelgroep:
Volledige populatie en individuen die blootstaan aan bepaalde risico’s
Acties/actoren: Beschermende maatregelen, preventie-adviseurs, coördinaten
2.3 - Gezondheidsvoorlichting:
Aangrijpingspunt: leefstijl ⇒ met het model van gedragswetenschappen
Doel: individuen of groepen in staat stellen om te kiezen voor gezond gedrag
Strategieën:
Informeren - Kennis en inzicht vergroten
Sensibiliseren - Attitudes en normen beïnvloeden
Opvoeden/trainen - Vaardigheden aanleren
Actieterrein/doelgroep:
Individueel: contact met huisarts of verpleegkundige, naar aanleiding van een preventief
onderzoek…
Groep/populatie: scholen, gemeentes, bedrijven, mutualiteiten, media…
Actoren: (para)medici
2.4 - Gezondheidsbevordering:
Aangrijpingspunt: de gezondheid, leefstijl, leefomgeving en zorgsysteem
Doel: individuen of groepen in staat stellen om controle te verwerven over de determinanten
(factoren die gezondheid negatief/positief beïnvloeden) van hun gezondheid
⇒ biopsychosociaal model (ruimer kijken dan ziekte) met multidisciplinaire werking
Strategieën: gezonde keuzes evidenter/makkelijker maken en ongezonde keuzes minder
evident/makkelijk maken
Doelgroep: iedereen inclusief de gezonde populatie
Actoren: multidisciplinair ⇒ model van gedrags- en maatschappijwetenschappen
⇒ Gezondheidseducatie: Informeren, versterken, motiveren
Omgevingsinterventies: Ondersteunende omgeving creëren
Regels en afspraken: Kader creëren
Zorg en begeleiding: Vroeg detectie, doorverwijzing
, 3 - Een reis door de tijd
3.1 – volksgezondheid – public health
Aanleiding om tot volksgezondheid/public health te komen was in 19e eeuw
⇒ er was een grote industrialisering met slechte arbeids- en werkomstandigheden
⇒ hierdoor kwamen er sneller infectieziekten (geen proper water, vocht, geen riolering)
- In eerste helft van 19e eeuw
Beseften ze dat het niet houdbaar is om zo te leven en hierdoor kwam er vooruitgang in de
geneeskunde en de bacteriologie
- Men merkte dat de ziekten waren gelinkt aan de manier hoe mensen samen leefden en
is vermijdbaar
Gezondheid= de afwezigheid van een ziekte, men focuste op het biomedische model
Strategie= collectieve overheidsmaatregelen voor ziektepreventie bv.
drinkwatervoorzieningen, handzeep, vaccinaties toedienen, kraamzorg, geboorteregistratie…
Actoren= (para)medici, de overheid
Gevolg= er zal een daling komen bij infectieziekte en de levensduur werd langer
3.2 – gezondheidsvoorlichting (GVO) – health education
Aanleiding van de wereldoorlogen met hongersnoden, trauma’s ⇒ niet enkel focussen op
lichamelijke maar ook psychische
3.2.1 - Hierdoor was er een verandering in maatschappij:
⇒ kerk was minder dominant en mensen voelden zich vrijer, verandering in sociale structuur,
mobiliteit
⇒ gevolgen voor leefstijl: beleving van seksualiteit en relaties
⇒ langer leven maar wel lijden door chronische ziekten door de levensstijl: kanker, hart- en
vaatziekten, Soa’s
- Men ging zich focussen op het bijbrengen van kennis en dacht vanuit het model dat een
persoon een rationeel wezen is ⇒ als persoon voldoende kennis heeft dan kan hij goede
keuzes maken bv. affiches tegen ongewenste zwangerschappen
3.2.2. - in 1970 was benadering van het gedragswetenschappelijke
⇒ men zag meer evolutie van infectieziekten naar die welvaartziekten
⇒ focus op gedragsfactoren op levensstijl om aan gezondheid te werken bv. campagne
tegen roken, voeding,…
⇒ meer een nadruk op de levensstijl
Gezondheid= een toestand van een volledig fysiek, psychisch en sociaal welbevinden
Strategie= voorlichting geven, opvoeding, kennis vergroten
Actoren= (para)medici, onderwijs om info mee te geven en de gedragswetenschappen
Gevolg= minder rookgedrag (bij mannen) daling van wiegendood, daling hartinfarcten, soa’s
3.3 – gezondheidsbevordering – health promotion
Aanleiding is omdat men merkte dat er een blijvende toename van welvaart toename
(obesitas,…)
⇒ men was bewust rond de
gezondheidsongelijkheid en de sociale
determinanten (factoren) op gezondheid
⇒ enkel onderwijs is niet goed genoeg
⇒ heel wat determinanten die invloed hebben op de
gezondheid zoals bv. geslacht, erfelijkheid,
2. - inleiding
2.1 - Ziektepreventie (nadruk op ziekte(kiemen)):
Doel: voorkomen van specifieke ziekten of aandoeningen ⇒ biomedische model met al de
(para)medici ⇒ geven van voorlichting, stimulering beweging bij operatie
Strategieën:
Primaire preventie
Elimineren van oorzaken
Secundaire preventie
Vroegtijdig opsporen en behandelen
Tertiaire preventie
Voorkomen van invalidering
Quaternaire preventie
Vermijden van onnodige interventies bv. bij palliatieve zorg
2.2 - Gezondheidsbescherming (nadruk op gezondheid):
Aangrijpingspunt: lichamelijke schade door voorwerpen en installaties
Doel: voorkomen van ziekten, aandoeningen of invaliditeit
Strategieën: voorkomen of beperken van blootstelling aan gevaren/risico’s
Doelgroep:
Volledige populatie en individuen die blootstaan aan bepaalde risico’s
Acties/actoren: Beschermende maatregelen, preventie-adviseurs, coördinaten
2.3 - Gezondheidsvoorlichting:
Aangrijpingspunt: leefstijl ⇒ met het model van gedragswetenschappen
Doel: individuen of groepen in staat stellen om te kiezen voor gezond gedrag
Strategieën:
Informeren - Kennis en inzicht vergroten
Sensibiliseren - Attitudes en normen beïnvloeden
Opvoeden/trainen - Vaardigheden aanleren
Actieterrein/doelgroep:
Individueel: contact met huisarts of verpleegkundige, naar aanleiding van een preventief
onderzoek…
Groep/populatie: scholen, gemeentes, bedrijven, mutualiteiten, media…
Actoren: (para)medici
2.4 - Gezondheidsbevordering:
Aangrijpingspunt: de gezondheid, leefstijl, leefomgeving en zorgsysteem
Doel: individuen of groepen in staat stellen om controle te verwerven over de determinanten
(factoren die gezondheid negatief/positief beïnvloeden) van hun gezondheid
⇒ biopsychosociaal model (ruimer kijken dan ziekte) met multidisciplinaire werking
Strategieën: gezonde keuzes evidenter/makkelijker maken en ongezonde keuzes minder
evident/makkelijk maken
Doelgroep: iedereen inclusief de gezonde populatie
Actoren: multidisciplinair ⇒ model van gedrags- en maatschappijwetenschappen
⇒ Gezondheidseducatie: Informeren, versterken, motiveren
Omgevingsinterventies: Ondersteunende omgeving creëren
Regels en afspraken: Kader creëren
Zorg en begeleiding: Vroeg detectie, doorverwijzing
, 3 - Een reis door de tijd
3.1 – volksgezondheid – public health
Aanleiding om tot volksgezondheid/public health te komen was in 19e eeuw
⇒ er was een grote industrialisering met slechte arbeids- en werkomstandigheden
⇒ hierdoor kwamen er sneller infectieziekten (geen proper water, vocht, geen riolering)
- In eerste helft van 19e eeuw
Beseften ze dat het niet houdbaar is om zo te leven en hierdoor kwam er vooruitgang in de
geneeskunde en de bacteriologie
- Men merkte dat de ziekten waren gelinkt aan de manier hoe mensen samen leefden en
is vermijdbaar
Gezondheid= de afwezigheid van een ziekte, men focuste op het biomedische model
Strategie= collectieve overheidsmaatregelen voor ziektepreventie bv.
drinkwatervoorzieningen, handzeep, vaccinaties toedienen, kraamzorg, geboorteregistratie…
Actoren= (para)medici, de overheid
Gevolg= er zal een daling komen bij infectieziekte en de levensduur werd langer
3.2 – gezondheidsvoorlichting (GVO) – health education
Aanleiding van de wereldoorlogen met hongersnoden, trauma’s ⇒ niet enkel focussen op
lichamelijke maar ook psychische
3.2.1 - Hierdoor was er een verandering in maatschappij:
⇒ kerk was minder dominant en mensen voelden zich vrijer, verandering in sociale structuur,
mobiliteit
⇒ gevolgen voor leefstijl: beleving van seksualiteit en relaties
⇒ langer leven maar wel lijden door chronische ziekten door de levensstijl: kanker, hart- en
vaatziekten, Soa’s
- Men ging zich focussen op het bijbrengen van kennis en dacht vanuit het model dat een
persoon een rationeel wezen is ⇒ als persoon voldoende kennis heeft dan kan hij goede
keuzes maken bv. affiches tegen ongewenste zwangerschappen
3.2.2. - in 1970 was benadering van het gedragswetenschappelijke
⇒ men zag meer evolutie van infectieziekten naar die welvaartziekten
⇒ focus op gedragsfactoren op levensstijl om aan gezondheid te werken bv. campagne
tegen roken, voeding,…
⇒ meer een nadruk op de levensstijl
Gezondheid= een toestand van een volledig fysiek, psychisch en sociaal welbevinden
Strategie= voorlichting geven, opvoeding, kennis vergroten
Actoren= (para)medici, onderwijs om info mee te geven en de gedragswetenschappen
Gevolg= minder rookgedrag (bij mannen) daling van wiegendood, daling hartinfarcten, soa’s
3.3 – gezondheidsbevordering – health promotion
Aanleiding is omdat men merkte dat er een blijvende toename van welvaart toename
(obesitas,…)
⇒ men was bewust rond de
gezondheidsongelijkheid en de sociale
determinanten (factoren) op gezondheid
⇒ enkel onderwijs is niet goed genoeg
⇒ heel wat determinanten die invloed hebben op de
gezondheid zoals bv. geslacht, erfelijkheid,
