HOC 5: BLOOD FLOW RESTRICTION TRAINING
INLEIDING
Blood Flow Restriction (BFR) Strength Training is het onderwerp van vandaag. Dit is een innovatieve
trainingsmethode waarbij men spiermassa en spierkracht kan ontwikkelen zonder te werken met hoge
intensiteiten, die volgens de klassieke trainingsleer normaal het meest effectief zijn.
Deze methode kan echter gepaard gaan met ongemak: sommige mensen ervaren dit als storend, terwijl
anderen er net minder problemen mee hebben.
OORSPRONG
Blood Flow Restriction (BFR) training, oorspronkelijk ook KAATSU (KA=extra, ATSU=druk) genoemd
(een Japans begrip), werd ontwikkeld rond de jaren 1966 door een Japanse onderzoeker, Yoshiaki Sato.
Aanvankelijk gebeurde dit met elastieken, terwijl men tegenwoordig gebruikmaakt van meer moderne
banden. De term KAATSU betekent letterlijk het toepassen van druk: het verhogen van de druk op de
bovenste en onderste ledematen tijdens het uitvoeren van een krachtoefening.
Tegenwoordig spreekt men van Blood Flow Restriction, wat verwijst naar het beperken van de
bloedtoevoer naar de spieren of het lidmaat tijdens training.
WAT IS BLOOD FLOW RESTRICTION (BFR)?
Bij BFR wordt de bloedtoevoer niet volledig afgesloten. Er wordt een manchet aangebracht (zoals bij
een bloeddrukmeter) waarop men druk zet. Het doel is dat er nog steeds arterieel bloed naar de spier kan
stromen, maar dat de veneuze terugstroom grotendeels wordt afgeblokt.
Wanneer een spier samentrekt, ontstaan er metabolieten (zoals melkzuur) die normaal worden afgevoerd.
Bij BFR wordt deze afvoer tegengehouden, waardoor deze stoffen zich opstapelen, terwijl er toch nog een
beperkte aanvoer van zuurstof via het arteriële bloed blijft bestaan.
Bij BFR wordt een manchet aangebracht rond een lidmaat. De arteriële bloedtoevoer wordt
gedeeltelijk beperkt, waardoor er nog steeds een kleine hoeveelheid zuurstof de weefsels bereikt.
De veneuze terugvloei daarentegen wordt vrijwel volledig geblokkeerd, waardoor metabole stoffen (zoals
lactaat) zich opstapelen. Dit leidt tot een metabole accumulatie en een toestand van hypoxie (verminderde
zuurstoftoevoer, maar niet volledig afwezig).
Als gevolg hiervan ontstaat ook celzwelling (verdichting van de cellen), wat een belangrijk effect is van deze
trainingsmethode.
Kernconcept: volledige blokkade van veneuze terugvloei met behoud van een beperkte arteriële
zuurstoftoevoer.
60
, WAAROM IS BLOOD FLOW RESTRICTION (BFR) INTERESSANT?
Rond BFR bestaat er behoorlijk wat wetenschappelijke evidentie, maar toch is er in de praktijk
vaak weerstand bij kinesitherapeuten en artsen. De belangrijkste reden hiervoor is de angst voor diepe
veneuze trombose (DVT) of bloedklonters. Door de veneuze terugvloei te beperken, vreest men dat
er klontervorming kan ontstaan, met mogelijke gevolgen zoals een longembolie of problemen ter hoogte van
het hart.
Toch blijkt dat deze angst grotendeels ongegrond is, zolang de techniek correct en zorgvuldig wordt toegepast.
Daarom is het essentieel om patiënten goed te screenen en risicoprofielen (zoals mensen met verhoogde kans
op trombose) te herkennen en uit te sluiten.
Vergelijking met klassieke krachttraining
Binnen de trainingsleer wordt high-load training beschouwd als de meest effectieve methode
om spierkracht te vergroten. Dit gebeurt typisch rond 80% van de 1RM (one repetition maximum), waarbij
men meerdere reeksen uitvoert (bv. 3 × 8–12 herhalingen).
Bij low-load training (ongeveer 20–40% van de 1RM) zijn de effecten op maximale kracht minder
uitgesproken, hoewel spiermassa kan toenemen indien men traint tot vermoeiing (failure).
Waarom dan toch BFR gebruiken?
In veel revalidatiesituaties is high-load training niet haalbaar of niet toegestaan, bijvoorbeeld:
• Vroege fase van revalidatie
• Na een fractuur met beperkte of geen belasting
• Situaties waarin pijn of belastingrestricties aanwezig zijn
In deze gevallen biedt BFR een oplossing: men kan met lage intensiteiten (low-load) toch effecten bereiken die
vergelijkbaar zijn met high-load training, zonder het weefsel te zwaar te belasten.
EVIDENTIE ROND HIGH-LOAD VS. LOW-LOAD TRAINING
Uit de literatuur blijkt duidelijk dat high-load training (± 80% van de 1RM) effectiever is voor het verbeteren
van spierkracht dan low-load training. Meta-analyses tonen een significant en groot effect in het voordeel
van high-load training.
Dit betekent dat, indien mogelijk, high-load training de voorkeursmethode blijft om maximale kracht te
ontwikkelen.
61
INLEIDING
Blood Flow Restriction (BFR) Strength Training is het onderwerp van vandaag. Dit is een innovatieve
trainingsmethode waarbij men spiermassa en spierkracht kan ontwikkelen zonder te werken met hoge
intensiteiten, die volgens de klassieke trainingsleer normaal het meest effectief zijn.
Deze methode kan echter gepaard gaan met ongemak: sommige mensen ervaren dit als storend, terwijl
anderen er net minder problemen mee hebben.
OORSPRONG
Blood Flow Restriction (BFR) training, oorspronkelijk ook KAATSU (KA=extra, ATSU=druk) genoemd
(een Japans begrip), werd ontwikkeld rond de jaren 1966 door een Japanse onderzoeker, Yoshiaki Sato.
Aanvankelijk gebeurde dit met elastieken, terwijl men tegenwoordig gebruikmaakt van meer moderne
banden. De term KAATSU betekent letterlijk het toepassen van druk: het verhogen van de druk op de
bovenste en onderste ledematen tijdens het uitvoeren van een krachtoefening.
Tegenwoordig spreekt men van Blood Flow Restriction, wat verwijst naar het beperken van de
bloedtoevoer naar de spieren of het lidmaat tijdens training.
WAT IS BLOOD FLOW RESTRICTION (BFR)?
Bij BFR wordt de bloedtoevoer niet volledig afgesloten. Er wordt een manchet aangebracht (zoals bij
een bloeddrukmeter) waarop men druk zet. Het doel is dat er nog steeds arterieel bloed naar de spier kan
stromen, maar dat de veneuze terugstroom grotendeels wordt afgeblokt.
Wanneer een spier samentrekt, ontstaan er metabolieten (zoals melkzuur) die normaal worden afgevoerd.
Bij BFR wordt deze afvoer tegengehouden, waardoor deze stoffen zich opstapelen, terwijl er toch nog een
beperkte aanvoer van zuurstof via het arteriële bloed blijft bestaan.
Bij BFR wordt een manchet aangebracht rond een lidmaat. De arteriële bloedtoevoer wordt
gedeeltelijk beperkt, waardoor er nog steeds een kleine hoeveelheid zuurstof de weefsels bereikt.
De veneuze terugvloei daarentegen wordt vrijwel volledig geblokkeerd, waardoor metabole stoffen (zoals
lactaat) zich opstapelen. Dit leidt tot een metabole accumulatie en een toestand van hypoxie (verminderde
zuurstoftoevoer, maar niet volledig afwezig).
Als gevolg hiervan ontstaat ook celzwelling (verdichting van de cellen), wat een belangrijk effect is van deze
trainingsmethode.
Kernconcept: volledige blokkade van veneuze terugvloei met behoud van een beperkte arteriële
zuurstoftoevoer.
60
, WAAROM IS BLOOD FLOW RESTRICTION (BFR) INTERESSANT?
Rond BFR bestaat er behoorlijk wat wetenschappelijke evidentie, maar toch is er in de praktijk
vaak weerstand bij kinesitherapeuten en artsen. De belangrijkste reden hiervoor is de angst voor diepe
veneuze trombose (DVT) of bloedklonters. Door de veneuze terugvloei te beperken, vreest men dat
er klontervorming kan ontstaan, met mogelijke gevolgen zoals een longembolie of problemen ter hoogte van
het hart.
Toch blijkt dat deze angst grotendeels ongegrond is, zolang de techniek correct en zorgvuldig wordt toegepast.
Daarom is het essentieel om patiënten goed te screenen en risicoprofielen (zoals mensen met verhoogde kans
op trombose) te herkennen en uit te sluiten.
Vergelijking met klassieke krachttraining
Binnen de trainingsleer wordt high-load training beschouwd als de meest effectieve methode
om spierkracht te vergroten. Dit gebeurt typisch rond 80% van de 1RM (one repetition maximum), waarbij
men meerdere reeksen uitvoert (bv. 3 × 8–12 herhalingen).
Bij low-load training (ongeveer 20–40% van de 1RM) zijn de effecten op maximale kracht minder
uitgesproken, hoewel spiermassa kan toenemen indien men traint tot vermoeiing (failure).
Waarom dan toch BFR gebruiken?
In veel revalidatiesituaties is high-load training niet haalbaar of niet toegestaan, bijvoorbeeld:
• Vroege fase van revalidatie
• Na een fractuur met beperkte of geen belasting
• Situaties waarin pijn of belastingrestricties aanwezig zijn
In deze gevallen biedt BFR een oplossing: men kan met lage intensiteiten (low-load) toch effecten bereiken die
vergelijkbaar zijn met high-load training, zonder het weefsel te zwaar te belasten.
EVIDENTIE ROND HIGH-LOAD VS. LOW-LOAD TRAINING
Uit de literatuur blijkt duidelijk dat high-load training (± 80% van de 1RM) effectiever is voor het verbeteren
van spierkracht dan low-load training. Meta-analyses tonen een significant en groot effect in het voordeel
van high-load training.
Dit betekent dat, indien mogelijk, high-load training de voorkeursmethode blijft om maximale kracht te
ontwikkelen.
61
