HOOFDSTUK I: wat is economie?
Behoeften Aanvoelen van een tekort en een verlangen om hieraan
tegemoet te komen
VARIABEL: ·verschillen tussen individuen
·verschillen naargelang de situatie
Principe van de Individuele behoeften worden niet onderzocht naar waarde
consumentensoevereiniteit
Schaarste SOORTEN goederen
1economische goederen: nut en schaars
2vrije goederen: niet schaars
3nieuwe schaarsten
Opportuniteitskost De waarde van het beste alternatief dat men opgeeft bij keuzes
Economie SCITOVSKY De sociale wetenschap die tot voorwerp heeft het beheren van
schaarse middelen
3 typpische PROBLEMEN ·allocatieprobleem
·distributieprobleem
·stabilisatieprobleem
Micro-economie Indivuen en bedrijven
Vb. V/A, gedrag
Macro-economie Geaggregeerd niveau, vraagstukken die de economie in zijn
geheel beïnvloeden
Vb. lage inflatie, groei
Productie Alle activiteiten waardoor diensten en goederen gemaakt
worden en die op gepaste tijd en plaats worden aangeboden
aan consumenten door inzet van schaarse middelen
Productiefactoren (3) L arbeid: alle arbeidsprestaties (fysiek/intellectueel)
PROBLEEM moeilijke omvang + beperkte bovengrens
(activiteitsgraad)
N natuur: natuurlijke rijkdommen
PROBLEEM moeilijke omvang + ongelijk verdeeld
K kapitaal: reële kapitaalgoederen OF door de mens
geproduceerd
PROBLEEM geen heterogeniteit + verouderde machines
+ondernemingsinitiatief
Consumptiegoederen Aankoop van economische goederen door gezinnen voor
nutsgebruik
Kapitaalgoederen Goederen die op een indirecte manier bijdragen tot het
bevredigen van behoeften investeren
=omwegproductie
Productiefunctie Technische relatie tussen hoeveelheid productiefactoren
(inputs) en maximale hoeveelheid economische goederen
(outputs)
X=f(L,K,N)
,Marginaal product Toename in de productie als gevolg van een stijging in arbeid
Productiemogelijkhedencurve Combinatie van goederen en diensten die worden
geproduceerd bij volledige aanwending
Economische ordening Gehele institutionele kader waarbinnen de economie opereert
Vb. afschaffing sluitingsdagen, schoolplicht
Centraal geleide economie Centraal orgaan stelt een plan welke en hoeveel goederen er
CENTRAAL geprocuduceerd worden
PROBLEMEN ·interne consistentie plan
·administratieve inefficiëntie door controle
·tekort aan flexibiliteit
·motivatie weg?
Markteconomie Vrije prijsvorming brengt de wensen van vragers en aanbieders
DECENTRAAL samen en stuurt V/A
3functies ·informeren over relatieve schaarste
·signalen voor de producenten en
consumenten
·primaire inkomensverdeling
systeem zorgt zelf voor evenwicht - invisible hand SMITH
PROBLEMEN ·signiaalfunctie verstoord bij monopolie
·publieke goederen worden nt aangeboden
·externe effecten worden nt verekend vb. milieu
·primaire inkomensverdeling nt altijd sociaal
aanvaard
Primaire inkomensverdeling Wat de conument betaalt is wat de producent ontvangt, zonder
tussenkomst van de overheid
≠secundaire inkomensverdeling: na tussenkomst
Publieke OF collectieve Door de overheid aangeboden via belastingen
goederen KENMERKEN ·geen kost om meerdere mensen
toegang te geven
·moeilijk om mensen uit te sluiten
+vrijbuitersprobleem: mensen tonen niet hun werkelijke
betalingsbereidheid
Semie OF pseudo OF quasi Goederen en diensten die in principe wel via de private sector
collectieve goederen kunnen voortgebracht worden tegen betalen MAAR waarvan de
overheid ze toch aanbied
Vb. onderwijs, sociale voorzieningen
Gemengde economie Marktmechanisme waarbij er overheidscorrectie is via
aanvulling OF tussenkomst
Merits good Goederen waarvan de overheid het gebruik wil stimuleren
Hiërarchische economie Een economie die gebaseerd is op traditie
Vooral bij ontwikkelingslanden
Homo economicus Mensen die reageren op prikkels en willen hun gedrag
optimaliseren
, Incentives Prikkels
Optimaliserend gedrag Streven naar zoveel mogelijk bevrediging van behoeften met
minimale input
Positieve analyse Wat als
Normatieve analyse Waarde oordeel
Statische analyse Bestuderen van economische verschijnselen (endogeen) met als
uitgang relevante verklarende factoren (ecogeen) die direct
invloed hebben
Dynamische analyse Vergelijken begin- en eindsituatie = comparatieve statica
Deductieve methode Op basis van axioma’s en hypothesen nieuwe conclusies
afleiden
Inductieve methode Op basis van empirische observatie conclusies afleiden
Speltheorie Een techniek om situaties met strategische interactie tussen
verschillende beslissingsnemers te analyseren en de uitkomst
voorspellen
Neo klassieke economen Veronderstellen dat economische agenten rationeel denken en
optimale beslissingen nemen
Behavioral economics Houden rekening met beperkte rationaliteit van economische
agenten = realistischer
HOOFDSTUK II: marktmechanisme
Markt MARSHALL Theoretisch concept voor confrontatie potentiële vragers en
potentiële aanbieders V/A
Perfecte concurrentie OF VOORWAARDEN
zuivere mededinging ·homogene goederen (perfecte substituten)
·veel vragers en aanbieders
·vrije toe- en uittreding
·markttransparantie, perfecte informatie
Homogene goederen Geen verschil tussen het product van bedrijf A en B
Vb. graan
Heterogene goederen OF Wel een verschil tussen het product van bedrijf A en B
gedifferentieerde goederen Vb. parfum
Marktvraag De totale hoeveelheid die alle consumenten bereid zijn samen te
kopen afhankelijk van determinanten zoals prijs, inkomen…
stroombegrip
xv= xv (px, y, u, pz, pw, n, a…)
Stroombegrip Gaat om een bepaalde hoeveelheid per periode
Inferieure goederen Goederen waarvoor gevraagde hoeveelheid daalt bij een hoger
inkomen vb. aardappelen
Luxe goederen Goederen waarvoor gevraagde hoeveelheid stijgt bij een hoger
inkomen vb. rolex
Gifengoederen Goederen waarvoor gevraagde hoeveelheid stijgt bij prijsstijging
Vb. bepaalde periode in de geschiedenis van aardappelen verkoop
Partiële vraagfunctie Enkel kijken naar het effect van de prijs op de vraag
Behoeften Aanvoelen van een tekort en een verlangen om hieraan
tegemoet te komen
VARIABEL: ·verschillen tussen individuen
·verschillen naargelang de situatie
Principe van de Individuele behoeften worden niet onderzocht naar waarde
consumentensoevereiniteit
Schaarste SOORTEN goederen
1economische goederen: nut en schaars
2vrije goederen: niet schaars
3nieuwe schaarsten
Opportuniteitskost De waarde van het beste alternatief dat men opgeeft bij keuzes
Economie SCITOVSKY De sociale wetenschap die tot voorwerp heeft het beheren van
schaarse middelen
3 typpische PROBLEMEN ·allocatieprobleem
·distributieprobleem
·stabilisatieprobleem
Micro-economie Indivuen en bedrijven
Vb. V/A, gedrag
Macro-economie Geaggregeerd niveau, vraagstukken die de economie in zijn
geheel beïnvloeden
Vb. lage inflatie, groei
Productie Alle activiteiten waardoor diensten en goederen gemaakt
worden en die op gepaste tijd en plaats worden aangeboden
aan consumenten door inzet van schaarse middelen
Productiefactoren (3) L arbeid: alle arbeidsprestaties (fysiek/intellectueel)
PROBLEEM moeilijke omvang + beperkte bovengrens
(activiteitsgraad)
N natuur: natuurlijke rijkdommen
PROBLEEM moeilijke omvang + ongelijk verdeeld
K kapitaal: reële kapitaalgoederen OF door de mens
geproduceerd
PROBLEEM geen heterogeniteit + verouderde machines
+ondernemingsinitiatief
Consumptiegoederen Aankoop van economische goederen door gezinnen voor
nutsgebruik
Kapitaalgoederen Goederen die op een indirecte manier bijdragen tot het
bevredigen van behoeften investeren
=omwegproductie
Productiefunctie Technische relatie tussen hoeveelheid productiefactoren
(inputs) en maximale hoeveelheid economische goederen
(outputs)
X=f(L,K,N)
,Marginaal product Toename in de productie als gevolg van een stijging in arbeid
Productiemogelijkhedencurve Combinatie van goederen en diensten die worden
geproduceerd bij volledige aanwending
Economische ordening Gehele institutionele kader waarbinnen de economie opereert
Vb. afschaffing sluitingsdagen, schoolplicht
Centraal geleide economie Centraal orgaan stelt een plan welke en hoeveel goederen er
CENTRAAL geprocuduceerd worden
PROBLEMEN ·interne consistentie plan
·administratieve inefficiëntie door controle
·tekort aan flexibiliteit
·motivatie weg?
Markteconomie Vrije prijsvorming brengt de wensen van vragers en aanbieders
DECENTRAAL samen en stuurt V/A
3functies ·informeren over relatieve schaarste
·signalen voor de producenten en
consumenten
·primaire inkomensverdeling
systeem zorgt zelf voor evenwicht - invisible hand SMITH
PROBLEMEN ·signiaalfunctie verstoord bij monopolie
·publieke goederen worden nt aangeboden
·externe effecten worden nt verekend vb. milieu
·primaire inkomensverdeling nt altijd sociaal
aanvaard
Primaire inkomensverdeling Wat de conument betaalt is wat de producent ontvangt, zonder
tussenkomst van de overheid
≠secundaire inkomensverdeling: na tussenkomst
Publieke OF collectieve Door de overheid aangeboden via belastingen
goederen KENMERKEN ·geen kost om meerdere mensen
toegang te geven
·moeilijk om mensen uit te sluiten
+vrijbuitersprobleem: mensen tonen niet hun werkelijke
betalingsbereidheid
Semie OF pseudo OF quasi Goederen en diensten die in principe wel via de private sector
collectieve goederen kunnen voortgebracht worden tegen betalen MAAR waarvan de
overheid ze toch aanbied
Vb. onderwijs, sociale voorzieningen
Gemengde economie Marktmechanisme waarbij er overheidscorrectie is via
aanvulling OF tussenkomst
Merits good Goederen waarvan de overheid het gebruik wil stimuleren
Hiërarchische economie Een economie die gebaseerd is op traditie
Vooral bij ontwikkelingslanden
Homo economicus Mensen die reageren op prikkels en willen hun gedrag
optimaliseren
, Incentives Prikkels
Optimaliserend gedrag Streven naar zoveel mogelijk bevrediging van behoeften met
minimale input
Positieve analyse Wat als
Normatieve analyse Waarde oordeel
Statische analyse Bestuderen van economische verschijnselen (endogeen) met als
uitgang relevante verklarende factoren (ecogeen) die direct
invloed hebben
Dynamische analyse Vergelijken begin- en eindsituatie = comparatieve statica
Deductieve methode Op basis van axioma’s en hypothesen nieuwe conclusies
afleiden
Inductieve methode Op basis van empirische observatie conclusies afleiden
Speltheorie Een techniek om situaties met strategische interactie tussen
verschillende beslissingsnemers te analyseren en de uitkomst
voorspellen
Neo klassieke economen Veronderstellen dat economische agenten rationeel denken en
optimale beslissingen nemen
Behavioral economics Houden rekening met beperkte rationaliteit van economische
agenten = realistischer
HOOFDSTUK II: marktmechanisme
Markt MARSHALL Theoretisch concept voor confrontatie potentiële vragers en
potentiële aanbieders V/A
Perfecte concurrentie OF VOORWAARDEN
zuivere mededinging ·homogene goederen (perfecte substituten)
·veel vragers en aanbieders
·vrije toe- en uittreding
·markttransparantie, perfecte informatie
Homogene goederen Geen verschil tussen het product van bedrijf A en B
Vb. graan
Heterogene goederen OF Wel een verschil tussen het product van bedrijf A en B
gedifferentieerde goederen Vb. parfum
Marktvraag De totale hoeveelheid die alle consumenten bereid zijn samen te
kopen afhankelijk van determinanten zoals prijs, inkomen…
stroombegrip
xv= xv (px, y, u, pz, pw, n, a…)
Stroombegrip Gaat om een bepaalde hoeveelheid per periode
Inferieure goederen Goederen waarvoor gevraagde hoeveelheid daalt bij een hoger
inkomen vb. aardappelen
Luxe goederen Goederen waarvoor gevraagde hoeveelheid stijgt bij een hoger
inkomen vb. rolex
Gifengoederen Goederen waarvoor gevraagde hoeveelheid stijgt bij prijsstijging
Vb. bepaalde periode in de geschiedenis van aardappelen verkoop
Partiële vraagfunctie Enkel kijken naar het effect van de prijs op de vraag
