ECONOMIE
Lynne Laeremans
,Inhoudsopgave
1 Inleiding: wat is economie? ............................................................................................................................... 4
1.1 Waarover gaat economie? ............................................................................................................................ 4
1.2 Fundamenteel economisch probleem ............................................................................................................ 4
1.3 Het productieproces ...................................................................................................................................... 4
1.4 De productiemogelijkhedencurve van een land .............................................................................................. 6
1.5 Verruiming van de productiemogelijkheden ................................................................................................... 8
1.6 Het marktmechanisme versus centrale planning ............................................................................................ 8
1.7 Methodologische aspecten van economische analyse ................................................................................... 8
1.8 Kritische kanttekening ................................................................................................................................... 9
2 Het marktmechanisme ....................................................................................................................................... 9
2.1 De markt ....................................................................................................................................................... 9
2.2 De marktvraag .............................................................................................................................................. 9
2.3 Het marktaanbod ........................................................................................................................................ 10
2.4 Het markt evenwicht .................................................................................................................................... 10
2.5 Andere elasticiteiten van vraag en aanbod .................................................................................................. 12
2.6 De markt en overheidsinterventies .............................................................................................................. 12
3 Consumentengedrag en afleiding van de vraag ............................................................................................. 13
3.1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 13
3.2 Nut, marginaal nut en consumptiebeslissingen ............................................................................................ 13
3.3 Preferenties, indifferentiecurven en nutsfuncties .......................................................................................... 14
3.4 De budgetrestrictie ...................................................................................................................................... 16
3.5 De optimale keuze van de consumenten ..................................................................................................... 16
3.6 Veranderingen van het consumentenevenwicht ........................................................................................... 17
3.7 Afleiding van de marktvraag uit de individuele vraagcurven ......................................................................... 17
3.8 Uitbreiding en kritische kanttekening ........................................................................................................... 18
4 Productie en kosten van bedrijven op korte en lange termijn ....................................................................... 18
4.1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 18
4.2 Bedrijven en de organisatie van de productie .............................................................................................. 18
4.3 Productie en kosten: enkele inleidende begrippen ....................................................................................... 19
4.4 Het gedrag van de producent op lange termijn: de optimale keuze van inputs in de productie ...................... 20
4.5 Productie en kosten op korte termijn............................................................................................................ 23
5 Prijsvorming onder verschillende marktstructuren........................................................................................ 23
5.1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 23
5.2 Criteria voor het onderscheiden van marktvormen ....................................................................................... 24
5.3 Winstmaximerend gedrag............................................................................................................................ 24
5.4 Zuivere mededinging ................................................................................................................................... 24
5.5 Monopolie ................................................................................................................................................... 26
5.6 Oligopolie .................................................................................................................................................... 27
5.7 Monopolistische concurrentie ...................................................................................................................... 28
6 Marktimperfecties en de rol van de overheid.................................................................................................. 28
1
, 6.1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 28
6.2 Welvaartsimplicaties van de werking van de vrije markt ............................................................................... 28
6.3 Oorzaken van marktfaling en de rol van de overheid ................................................................................... 29
6.3.1 Monopolies .......................................................................................................................................... 29
6.3.2 Zuivere en quasi-publieke goederen ..................................................................................................... 30
6.3.3 Exteren effecten ................................................................................................................................... 31
7 Productie, inkomens en bestedingen.............................................................................................................. 32
7.1 inleiding ...................................................................................................................................................... 32
7.2 Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen............................................................................... 32
7.3 Voorraden ................................................................................................................................................... 33
7.4 Soorten factorvergoederingen ..................................................................................................................... 33
7.5 Bruto-versus nettoproduct ........................................................................................................................... 33
7.6 Fundamentele gelijkheid tussen product, inkomen en bestedingen .............................................................. 33
7.7 Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid ............................................ 33
7.8 Eenvoudige economische kringloop ............................................................................................................ 34
7.9 Bruto binnenlands product, nationaal inkomen, nationale bestedingen en besteding van het binnenlands
product .................................................................................................................................................................. 34
7.10 Financieringstekorten en -overschotten.................................................................................................... 35
7.11 De nationale rekeningen van België ......................................................................................................... 36
7.12 Waarderingsprobleem.............................................................................................................................. 36
7.13 Grote en kleine economieën .................................................................................................................... 37
8 Macro-economisch evenwicht in de korte en in de lange termijn.................................................................. 38
8.1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 38
8.2 De aggregatieve vraag ................................................................................................................................ 38
8.3 Het aggregatieve aanbod in de korte termijn................................................................................................ 39
8.4 Het aggregatieve aanbod in de lange termijn ............................................................................................... 40
8.5 Van korte naar lange termijn........................................................................................................................ 41
8.6 Macro-economisch evenwicht: vraag- en aanbodschokken.......................................................................... 41
8.7 Besluit ......................................................................................................................................................... 43
9 Consumptie, investeringen en de aggregatieve vraag ................................................................................... 43
9.1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 43
9.2 De consumptiefunctie en de daaruit afgeleide spaarfunctie.......................................................................... 44
9.3 De investeringsfunctie ................................................................................................................................. 46
9.4 Macro-economisch evenwicht ..................................................................................................................... 48
9.5 De investeringsmultiplicator ......................................................................................................................... 49
9.6 besluit ......................................................................................................................................................... 50
10 De budgettaire politiek ................................................................................................................................. 50
10.1 inleiding ................................................................................................................................................... 50
10.2 Macro-economische betekenis van de overheid ....................................................................................... 50
10.3 Evenwichtsvoorwaarden .......................................................................................................................... 51
10.4 Het evenwichtsinkomen bij autonome belastingen ................................................................................... 52
10.5 Discretionair budgettair beleid .................................................................................................................. 52
10.6 Automatische stabilisatoren ..................................................................................................................... 53
2
, 10.7 Budgettaire politiek en overheidstekort ..................................................................................................... 54
10.8 De overheidsschuld ................................................................................................................................. 55
10.9 Besluit ..................................................................................................................................................... 56
3