Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Edwina Smits
5. Firenze (Brunelleschi) deel 2
5.1. Pazzikapel
- kerk = basilicaal klassiek
- maar vooral over kapel
à prominente familie (Pazzi) in Firenze
à concurrentie tussen families voor monumenten, schieten zichzelf in de
voet door o.a. door dezelfde architecten te vragen
- koepel
- strak geometrisch
- in tegenstelling tot Sagrestia Vecchia is dit een ander plattegrond
à zie grondplan: 2 strakke basisvormen, nl cirkel en vierkant, kleine
vierkant = ¼ grote vierkant
à nieuw zijn wel de zijbouwen
à cirkel voor koepel en 2 halfcirkels die de afmetingen bepalen v.d.
zijbouwen, alles in verhouding tot de hoofdvolumes
à pendentieven (zie vooraanzicht)
à 2/3 en vervolgens halve cirkel, diameter zelfde als koepel dus zeer
harmonisch in elkaar
à NIEUW: uitbouwen en zorgen ervoor dat volumes dynamischer zijn +
oplossing vinden om overgang koepel naar binnenkant = tongewelven
- buitenkant: triomfboogmotief herhaalt zich ook op buitenkant
v.d. kapel met koepeltje met 2 tongewelven (kleinere versie van
wat zich binnen ook afspeelt)
à triomfboog volgt de klassieke regels en wordt geplakt voor
kapel
à op kapiteel architraaf en fries
à toevoegingen: imitatie kruisvenster (nieuw) maar steeds
ingebed in klassiek motief
à pilasters als schaduw v.d. zuilen
- klein koepeltje in arcade + tongewelven en
cassettenplafond
- basis blijft vecchia (zie dak)
à schouwvormig dak, ronde tempeltje en bovenlichten
(idem Vecchia)
- imitatio & emulatio (renaissance denken)
- grondplan heel strak (legt basis voor hele kapel)
- gebruik maken van Pietra Serena (grijze steen)
à contrast creëren tussen grijs en wit zodat geometrie nog
meer benadrukt wordt
41
Gedownload door: edwinasmits | Wil jij ¤76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Edwina Smits
- bijgebouwd volume (tongewelf) en structureel om gewicht v.d. koepel te dragen
(pendentieven ondersteunen), zijkant is opnieuw triomfboogvormig
- terracotta médaillons (perfecte cirkel), Della Robbia
- mooie vormen zijn toegepast, Korintische pilasters op entablement met architraaf
en fries lijkt dus sterk op de klassiek romeinse architectuur (by extension ook
Griekse)
- bovenlichten voor extra licht
- geometrie cirkel: stenen rand wordt benadrukt + tongewelven met cassetten (niet in
Sagrestia vecchia)
- hoeken v.d. volumes vormen steeds
problemen omdat regelmaat behouden wil
worden
à 2 Korintische pilasters, wil ritme doorvoeren
maar er zou 1 soort hoekpilaster maken maar
hier volgt 1 orde nog en de andere geeft illusie
van doorlopen in de muur
à idem Ospedale met pilasters uit muur
à suggereert dat het ritme wordt verdergezet
5.2. Santa Maria degli Angeli
- atypisch gebouw
- centraalbouw (vanaf renaissance wordt dit meer gebruikt voor ‘ideale’ kerk)
- problematisch gebouw: nooit afgeraakt
à 1930 is het pas afgewerkt
à 1ste volume heeft Brunelleschi zelf gedaan de rest pas daarna (veel simpeler dan
wat het moest zijn)
- achthoekig volume met kapelletjes in exedrae
- plastisch te werk gaan, muren worden
opengebroken om halfronde nissen (inbouw
tussen de buitenbouw), wordt minder vlak meer
structureel
- onvoltooid gebleven dus weinig info (zie
tekening)
à hypothetische reconstructie van hoe het
moest zijn
à koepelstructuur gaat terug op Pazzikapel maar
uitwerking is meer complex
5.3. Dompkoepel: lantaarn + exedrae
- koepel raakt voltooid 1430 behalve de lantaarn (tempeltje bovenop koepel)
42
Gedownload door: edwinasmits | Wil jij ¤76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Edwina Smits
- centraal bouw voor lantaarn, octogonale
basisstructuur (moet want tamboer was ook
octogonaal)
- gewicht wordt mooi verdeeld onder alles
à soort luchtboog structuur om gewicht af te
dragen, wordt afgeleid naar de ribben
à klassieke oudheid als inspo: dubbele
Korintische pilasters, innovatieve manier om
luchtboog te maken (niet gelijk gotisch), met
voluten en nis met schelpmotief
à luchtbogen dragen gewicht af naar ribben maar ook esthetisch
element dat alles mooi doorloopt van de koepel naar de lantaarn
(orgelpunt v.d. koepel)
- exedrae: halfronde uitbouwen (zie foto)
à constructieve functie, zelfde functie dan steunberen, gewicht
koepel dragen, volume wordt afgeleid door deze kleine (half)koepeltjes
à opnieuw halfronde uitbouwen in koepel
à zuilen: regels tot in kleinste puntjes te volgen: op kapitelen
entablement daarboven fries (klassieke regels leven door, ook al ziet
men deze details niet vanuit straatniveau)
à schelpvormige nissen bestonden al in Romeinse oudheid dus niet
zelf bedacht
6. Renaissance: Alberti
- geboorte renaissance : Italië, 15de eeuw
- probleem v.d. kerkgevel, tempelfront projecteren op basilica
à basilicale opbouw: middendeel is hoger dan de zijkanten
deuropening in het midden
eventueel: extra deuropeningen links en rechts
eventueel: grote raamopening centraal bovenaan (rond, rechthoek, ...)
- mogelijke varianten:
1) 1 groot tempelfront middenstuk als tempelfront (camoufleert basilica)
43
Gedownload door: edwinasmits | Wil jij ¤76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Edwina Smits
2) 2 tempelfronten boven elkaar
3) combinatie van beide: inschuiven v 2 tempelfronten in elkaar, 1 bredere en
lagere, 1 hogere en lange (zuilen met consolen, soort podiumpje zodat
zuilenproporties werken)
6.1. Leon Battista Alberti (1404-1472)
- vertrekt vanuit geest (in tegenstelling tot Brunelleschi was eerst ambachtsman),
Alberti was 1 v.d. eerste die architectuur als intellectuele discipline, humanist -,
werkte als secretaris voor verschillende hoven (gebruikte bibs voor kennis)
- Begon in Rimini (zie lijst in pwp)
- De Re Aedificatoria: vernieuwde versie van Vitruvius (pwp)
à 1ste architectuurtraktaat v.d. renaissance, 10 boeken over bouwkunst
à schreef della pictura met regels voor lineair perspectief + della scultura
à schreef in Latijn, doelpubliek bleef dus beperkt was niet voor de gewone architect
bedoeld
- Manuscript, eerste gedrukte postume uitgave 1485 (wel nog steeds in Latijn), eerste
Italiaanse vertaling = Venetië 1546, eerste geïllustreerde uitgave Firenze 1550
à traktaten hadden geen afbeeldingen
6.1.1. Rimini: Tempio Malatestiano (San Francesco), ca. 1450
- stadstaten hadden hun eigen lokale overheersende families (hier Malatestas)
44
Gedownload door: edwinasmits | Wil jij ¤76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
Edwina Smits
5. Firenze (Brunelleschi) deel 2
5.1. Pazzikapel
- kerk = basilicaal klassiek
- maar vooral over kapel
à prominente familie (Pazzi) in Firenze
à concurrentie tussen families voor monumenten, schieten zichzelf in de
voet door o.a. door dezelfde architecten te vragen
- koepel
- strak geometrisch
- in tegenstelling tot Sagrestia Vecchia is dit een ander plattegrond
à zie grondplan: 2 strakke basisvormen, nl cirkel en vierkant, kleine
vierkant = ¼ grote vierkant
à nieuw zijn wel de zijbouwen
à cirkel voor koepel en 2 halfcirkels die de afmetingen bepalen v.d.
zijbouwen, alles in verhouding tot de hoofdvolumes
à pendentieven (zie vooraanzicht)
à 2/3 en vervolgens halve cirkel, diameter zelfde als koepel dus zeer
harmonisch in elkaar
à NIEUW: uitbouwen en zorgen ervoor dat volumes dynamischer zijn +
oplossing vinden om overgang koepel naar binnenkant = tongewelven
- buitenkant: triomfboogmotief herhaalt zich ook op buitenkant
v.d. kapel met koepeltje met 2 tongewelven (kleinere versie van
wat zich binnen ook afspeelt)
à triomfboog volgt de klassieke regels en wordt geplakt voor
kapel
à op kapiteel architraaf en fries
à toevoegingen: imitatie kruisvenster (nieuw) maar steeds
ingebed in klassiek motief
à pilasters als schaduw v.d. zuilen
- klein koepeltje in arcade + tongewelven en
cassettenplafond
- basis blijft vecchia (zie dak)
à schouwvormig dak, ronde tempeltje en bovenlichten
(idem Vecchia)
- imitatio & emulatio (renaissance denken)
- grondplan heel strak (legt basis voor hele kapel)
- gebruik maken van Pietra Serena (grijze steen)
à contrast creëren tussen grijs en wit zodat geometrie nog
meer benadrukt wordt
41
Gedownload door: edwinasmits | Wil jij ¤76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Edwina Smits
- bijgebouwd volume (tongewelf) en structureel om gewicht v.d. koepel te dragen
(pendentieven ondersteunen), zijkant is opnieuw triomfboogvormig
- terracotta médaillons (perfecte cirkel), Della Robbia
- mooie vormen zijn toegepast, Korintische pilasters op entablement met architraaf
en fries lijkt dus sterk op de klassiek romeinse architectuur (by extension ook
Griekse)
- bovenlichten voor extra licht
- geometrie cirkel: stenen rand wordt benadrukt + tongewelven met cassetten (niet in
Sagrestia vecchia)
- hoeken v.d. volumes vormen steeds
problemen omdat regelmaat behouden wil
worden
à 2 Korintische pilasters, wil ritme doorvoeren
maar er zou 1 soort hoekpilaster maken maar
hier volgt 1 orde nog en de andere geeft illusie
van doorlopen in de muur
à idem Ospedale met pilasters uit muur
à suggereert dat het ritme wordt verdergezet
5.2. Santa Maria degli Angeli
- atypisch gebouw
- centraalbouw (vanaf renaissance wordt dit meer gebruikt voor ‘ideale’ kerk)
- problematisch gebouw: nooit afgeraakt
à 1930 is het pas afgewerkt
à 1ste volume heeft Brunelleschi zelf gedaan de rest pas daarna (veel simpeler dan
wat het moest zijn)
- achthoekig volume met kapelletjes in exedrae
- plastisch te werk gaan, muren worden
opengebroken om halfronde nissen (inbouw
tussen de buitenbouw), wordt minder vlak meer
structureel
- onvoltooid gebleven dus weinig info (zie
tekening)
à hypothetische reconstructie van hoe het
moest zijn
à koepelstructuur gaat terug op Pazzikapel maar
uitwerking is meer complex
5.3. Dompkoepel: lantaarn + exedrae
- koepel raakt voltooid 1430 behalve de lantaarn (tempeltje bovenop koepel)
42
Gedownload door: edwinasmits | Wil jij ¤76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Edwina Smits
- centraal bouw voor lantaarn, octogonale
basisstructuur (moet want tamboer was ook
octogonaal)
- gewicht wordt mooi verdeeld onder alles
à soort luchtboog structuur om gewicht af te
dragen, wordt afgeleid naar de ribben
à klassieke oudheid als inspo: dubbele
Korintische pilasters, innovatieve manier om
luchtboog te maken (niet gelijk gotisch), met
voluten en nis met schelpmotief
à luchtbogen dragen gewicht af naar ribben maar ook esthetisch
element dat alles mooi doorloopt van de koepel naar de lantaarn
(orgelpunt v.d. koepel)
- exedrae: halfronde uitbouwen (zie foto)
à constructieve functie, zelfde functie dan steunberen, gewicht
koepel dragen, volume wordt afgeleid door deze kleine (half)koepeltjes
à opnieuw halfronde uitbouwen in koepel
à zuilen: regels tot in kleinste puntjes te volgen: op kapitelen
entablement daarboven fries (klassieke regels leven door, ook al ziet
men deze details niet vanuit straatniveau)
à schelpvormige nissen bestonden al in Romeinse oudheid dus niet
zelf bedacht
6. Renaissance: Alberti
- geboorte renaissance : Italië, 15de eeuw
- probleem v.d. kerkgevel, tempelfront projecteren op basilica
à basilicale opbouw: middendeel is hoger dan de zijkanten
deuropening in het midden
eventueel: extra deuropeningen links en rechts
eventueel: grote raamopening centraal bovenaan (rond, rechthoek, ...)
- mogelijke varianten:
1) 1 groot tempelfront middenstuk als tempelfront (camoufleert basilica)
43
Gedownload door: edwinasmits | Wil jij ¤76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Edwina Smits
2) 2 tempelfronten boven elkaar
3) combinatie van beide: inschuiven v 2 tempelfronten in elkaar, 1 bredere en
lagere, 1 hogere en lange (zuilen met consolen, soort podiumpje zodat
zuilenproporties werken)
6.1. Leon Battista Alberti (1404-1472)
- vertrekt vanuit geest (in tegenstelling tot Brunelleschi was eerst ambachtsman),
Alberti was 1 v.d. eerste die architectuur als intellectuele discipline, humanist -,
werkte als secretaris voor verschillende hoven (gebruikte bibs voor kennis)
- Begon in Rimini (zie lijst in pwp)
- De Re Aedificatoria: vernieuwde versie van Vitruvius (pwp)
à 1ste architectuurtraktaat v.d. renaissance, 10 boeken over bouwkunst
à schreef della pictura met regels voor lineair perspectief + della scultura
à schreef in Latijn, doelpubliek bleef dus beperkt was niet voor de gewone architect
bedoeld
- Manuscript, eerste gedrukte postume uitgave 1485 (wel nog steeds in Latijn), eerste
Italiaanse vertaling = Venetië 1546, eerste geïllustreerde uitgave Firenze 1550
à traktaten hadden geen afbeeldingen
6.1.1. Rimini: Tempio Malatestiano (San Francesco), ca. 1450
- stadstaten hadden hun eigen lokale overheersende families (hier Malatestas)
44
Gedownload door: edwinasmits | Wil jij ¤76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
