Samenvatting Forensisch Welzijnswerk

FORENSISCH
WELZIJNSWER
K
SAMENVATTING

,INTRODUCTIELES

“Forensisch welzijnswerk”
 Welzijnswerk
o = welzijnsgerichte hulp- en dienstverlening, vorming en begeleiding.
 Forensisch
o = in het kader van strafrecht.
 Bv. forensische psychiatrie, forensische geneeskunde,
forensische orthopedagogiek,…
o Sterk gelinkt aan justitiële context
 Hulp- en dienstverlening aan mensen die als dader, slachtoffer,
na(ast)bestaande (on)rechtstreeks worden geconfronteerd met
strafrechtelijke interventie(s)
o Na(ast)bestaande omschreven als justitiabele – iemand die recht
zoekt
 Vaak gebruikt voor verdachten/daders

Voor wie (doelgroep)?
 Specifiek voor (potentiële) daders en/of slachtoffers
 Mensen in contact met justitie
o Inclusief nabestaanden en naastbestaanden
o Ook preventief

Door wie?
 Algemene maatschappelijke hulp- en dienstverlening
o Hulpverlening: drughulpverlening, GGZ, OCMW, …
o Dienstverlening: VDAB, bibliotheken, sport, …
 Breed
 Categoriaal FWW
o Specifiek voor daders en/of slachtoffers
 Uitsluitend werken met doelgroepen
o Diensten Justitieel welzijnswerk, Diensten slachtofferhulp, Teams
Hulpverlening aan Seksuele Delinquenten, Psychosociale Diensten
binnen de gevangenissen, Justitiehuizen, Zorgcentra na Seksueel
Geweld, …




1

,Autonoom vs aan justitie gebonden forensisch
welzijnswerk
 Autonoom van justitie georganiseerd
o Eerstelijnsaanbod voor daders, slachtoffers, hun directe omgeving
o Welzijn van de cliënt staat centraal
 Ondersteuning bieden
o Op vraag van de cliënt
 Vrijwilligheid staat centraal
o Meeste deelwerkingen maken deel uit van een CAW
 Niet allemaal
 Bv. de Rode Antraciet
o Voorbeelden: Diensten justitieel welzijnswerk, slachtofferhulp, dader-
in-zicht, slachtoffer in beeld, teams hulpverlening aan seksuele
delinquenten
 Aan justitie gebonden (ingebed) forensisch welzijnswerk voor dader en
slachtoffer
o Welzijnswerk in nauw verband met de uitvoering van strafrechtelijke
beslissingen
o Doel: begeleiding mensen in aanraking met de strafrechtsbedeling,
re-integratie, voorkomen recidive
 Gericht op justitiële doelen
o Hulpverlener werkzaam ‘binnen’ een justitiële setting (bv.
gevangenis) of werkt samen met juridische instanties
o Voorbeelden: psychosociale dienst gevangenis, justitiehuizen, enz.

Fundamentele verschillen op het vlak van finaliteit
 Autonoom
o Uitoefening recht op maatschappelijke hulp- en
dienstverlening
 Waarom: menswaardig leven
 Cf. OCMW-wet (1976)
o ‘Opdrachtgever’: de cliënt
 = kwetsbaarheid
o Individueel (HV) en structureel, maatschappelijk en preventief
perspectief
 Sociaal beleid in functie van voorkomen uitsluiting
 Sociale dimensie problemen zichtbaar maken
o Beroepsgeheim als hulpverlener
o En toch: ook welzijnswerk (historisch) instrumentele inpassing in
economische en sociale controle
 Gericht op normalisering




2

,  Aan justitie gebonden
o Welzijnswerk onder mandaat; werkt voornamelijk in functie
van justitie
o Divers: advies – controle – rapportage - …
o Opdrachtgever: justitie – Binnenlandse Zaken
o In veel gevallen ook beroepsgeheim, maar niet ten opzichte van
opdrachtgever
o En toch ook: FWW verzoent finaliteiten – draagt bij aan welzijn
individuen en groepen
o Illustratief: PSD
 Missie DG EPI: ‘waarborgen een rechtsconforme, veilige,
humane en geïndividualiseerde uitvoering van
vrijheidsbenemende straffen en maatregelen met het oog op
een optimale terugkeer in de maatschappij’
 Opvolging en begeleiding in functie van advies en re-
integratie

Autonoom of ingebed forensisch welzijnswerk
 Justitiehuizen
o Ingebed
 Rizome
o Autonoom
 De Rode Antraciet
o = organisatie van sport(- en culturele) activiteiten in de gevangenis.
o Autonoom



Forensisch welzijnswerk bij nader inzien
complexer dan ‘F + WW’
 Welzijnswerk kan niet zonder meer ingezet worden om de doelen van de
strafrechtsbedeling te realiseren
o Verschillende logica’s, principes, finaliteit, opdrachtgevers…
 Het concept ‘forensisch welzijnswerk’ verwijst fundamenteel naar een
welzijnsperspectief op de verhouding tussen hulpverlening en strafrecht
o Realisatie van het welzijnsperspectief in alle fasen van de
strafrechtsbedeling
 FWW bekleedt een belangrijke kritische functie t.a.v. de
strafrechtsbedeling en is meer dan het opzetten van aanbod voor mensen
die met strafrecht te maken krijgen.
o Stelt samenlevingsverwachtingen en constructies die gepaard gaan
met daderschap en slachtofferschap in vraag
 Bezorgdheid om verschuiving van een kritische functie ten
aanzien van de strafrechtsbedeling naar de realisatie van een

3