Statistiek I voor de sociale wetenschappen
AJ 2024-2025
HOC 1 : Inleiding
Wat is statistiek?
Statistiek is het vertalen van gegevens in kennis en inzicht, dus een kennismethode om de
wereld beter te kennen en te begrijpen.
• Empirisch onderzoek
• Statistiek als werktuig, instrument, methode
• Kijken naar gegevens en verdelingen
• Weergeven op een manier om beter te begrijpen: grafisch, kengetallen
• Onderzoeken en vergelijken van verdelingen
Waarom statistiek?
- Om beweringen te staven: beweringen zijn op zich niet voldoende en er is nood aan
empirie; nood aan data en gegevens
- Data verzamelen volgens de regels van de kunst => onderzoeksmethoden
- Data analyseren volgens de regels van de kunst => statistiek
- als we dus empirisch onderzoek willen doen om een antwoord te bieden op een
vraagstelling, dan
-dienen we data te verzamelen & analyseren
Fasen in sociaalwetenschappelijk onderzoek (Swanborn, 2002)
1
, 1. Probleemstelling: vergt substentiële (inhoudelijke) kennis van het vakgebied
2. Onderzoeksontwerp & Dataverzameling :
-Welke onderzoeksmethoden in functie van probleem- en vraagstelling?
Overzicht van courante onderzoeksdesigns in vakgebied
Sterkte en zwakte van verschillende manieren van data verzamelen
(secundaire data, kwantitatieve/kwalitatieve data...)
3. Data- analyse: beschrijvende statistiek, inductieve statistiek, verklarende statistiek.
4. Rapportering:
Literatuur opzoeken, refereren, wetenschappelijk taalgebruik
Terugkoppeling
Soorten statistiek
o Beschrijvende statistiek
De wereld in cijfers beschrijven
o We denken spontaan vaak kwantitatief (veel, weinig,
meer,...)
o Cijfers geven die hoeveelheden precies weer
o Gebruik van grafische technieken
Ordenen en synthetiseren van (een grote hoeveelheid) gegevens (bv
12000 enquêtes)
Herleiden tot :
o Samenvattende maten (bv. percentages, mediaan,
kwantielen, gemiddelde...)
o Grafieken
o Inferentiële statistiek
Middel om met een beperkt aantal gegevens uitspraken te doen over
een breder geheel, over een volledige populatie
Extrapolatie: uitspraken over de volledige bevolking op basis van een
toevalssteekproef uit die bevolking (bv. verkiezingsonderzoek,
gezondheidsenquêtes,...)
Veralgemeenbaarheid van steekproefresultaten
Voorspellingen op basis van een steekproef
2
, o Verklarende statistiek
Statistische analyse
Gericht op de verklaring van verschillen & samenhang
Regressietechnieken (bivariate regressie, multivariate regressie,…)
Voorbeeld samenhang- en verschilvragen
o Wat is de relatie tussen opleidingsniveau en inkomen?
o Wat is de relatie tussen opleiding en gezondheid?
Misleiding door statistiek?
Statistieken worden regelmatig gebruikt om mensen te misleiden
Uitkomsten van een onderzoek kunnen gemanipuleerd worden bij
1. Verzamelen van gegevens
2. Presentatie van de uitkomsten
3. Omschrijven van de conclusies
Oorsprong van statistiek
Ontstaan midden 18de eeuw
Adolpe Quetelet
3
, HOC 2: Meten, frequentieverdelingen en grafieken
2.1 Inleiding
Sociale wetenschappen: doel => kennis genereren over de sociale werkelijkheid
Kennis op basis van sociaalwetenschappelijk onderzoek -> dataverzameling
De onderzoeksresultaten: vaak op een korte en overzichtelijke manier weergeven (via
getallen, tabellen en grafieken)
Samenvattend beschrijven van de kenmerken van een groep onderzoekseenheden =
onderzoekspopulatie
2.2 Terminologie en kernbegrippen
(Onderzoeks)populatie: alle eenheden van een welomschreven groep die je wil
onderzoeken; omvang en type kan sterk variëren
Onderzoekseenheid: element uit de bestudeerde bevolking: mensen, woningen,
landen, regio’s…
Statistiek bestudeert de kenmerken van die verzameling van statistische eenheden of
bevolking
Variabele: kenmerken van onderzoekseenheden waarin we geïnteresseerd zijn (bv.
leeftijd, geslacht,…)
Datamatrix/ dataset
o Cases (onderzoekseenheden): in rijen=records
o Variabelen (waarde varieert) : in kolommen
o Waarden: in cellen
Steekproef:
o onderzoek m.b.t specifieke populatie ; vaak onmogelijk om deze volledig
te onderzoek -> steekproef (GB sample) = deel van de populatie
o selectie uit een volledige groep
o moet dezelfde karakteristieken hebben als van de populatie die het
vertegenwoordigt (representativiteit)
o !!! : voor veel statistiche technieken moet dit eenvoudige aselecte
toevalssteekproef (EAS) zijn (SRS- simple random sample) -> elke
onderzoekseenheid heeft gelijke kans op selectie verschillend van nul
o kengetallen die we meten in de steekproef= (steekproef)statistieken
Parameters (GB parameters) : Kengetallen die de verdeling weergeven van een
kenmerk in een populatie
4
AJ 2024-2025
HOC 1 : Inleiding
Wat is statistiek?
Statistiek is het vertalen van gegevens in kennis en inzicht, dus een kennismethode om de
wereld beter te kennen en te begrijpen.
• Empirisch onderzoek
• Statistiek als werktuig, instrument, methode
• Kijken naar gegevens en verdelingen
• Weergeven op een manier om beter te begrijpen: grafisch, kengetallen
• Onderzoeken en vergelijken van verdelingen
Waarom statistiek?
- Om beweringen te staven: beweringen zijn op zich niet voldoende en er is nood aan
empirie; nood aan data en gegevens
- Data verzamelen volgens de regels van de kunst => onderzoeksmethoden
- Data analyseren volgens de regels van de kunst => statistiek
- als we dus empirisch onderzoek willen doen om een antwoord te bieden op een
vraagstelling, dan
-dienen we data te verzamelen & analyseren
Fasen in sociaalwetenschappelijk onderzoek (Swanborn, 2002)
1
, 1. Probleemstelling: vergt substentiële (inhoudelijke) kennis van het vakgebied
2. Onderzoeksontwerp & Dataverzameling :
-Welke onderzoeksmethoden in functie van probleem- en vraagstelling?
Overzicht van courante onderzoeksdesigns in vakgebied
Sterkte en zwakte van verschillende manieren van data verzamelen
(secundaire data, kwantitatieve/kwalitatieve data...)
3. Data- analyse: beschrijvende statistiek, inductieve statistiek, verklarende statistiek.
4. Rapportering:
Literatuur opzoeken, refereren, wetenschappelijk taalgebruik
Terugkoppeling
Soorten statistiek
o Beschrijvende statistiek
De wereld in cijfers beschrijven
o We denken spontaan vaak kwantitatief (veel, weinig,
meer,...)
o Cijfers geven die hoeveelheden precies weer
o Gebruik van grafische technieken
Ordenen en synthetiseren van (een grote hoeveelheid) gegevens (bv
12000 enquêtes)
Herleiden tot :
o Samenvattende maten (bv. percentages, mediaan,
kwantielen, gemiddelde...)
o Grafieken
o Inferentiële statistiek
Middel om met een beperkt aantal gegevens uitspraken te doen over
een breder geheel, over een volledige populatie
Extrapolatie: uitspraken over de volledige bevolking op basis van een
toevalssteekproef uit die bevolking (bv. verkiezingsonderzoek,
gezondheidsenquêtes,...)
Veralgemeenbaarheid van steekproefresultaten
Voorspellingen op basis van een steekproef
2
, o Verklarende statistiek
Statistische analyse
Gericht op de verklaring van verschillen & samenhang
Regressietechnieken (bivariate regressie, multivariate regressie,…)
Voorbeeld samenhang- en verschilvragen
o Wat is de relatie tussen opleidingsniveau en inkomen?
o Wat is de relatie tussen opleiding en gezondheid?
Misleiding door statistiek?
Statistieken worden regelmatig gebruikt om mensen te misleiden
Uitkomsten van een onderzoek kunnen gemanipuleerd worden bij
1. Verzamelen van gegevens
2. Presentatie van de uitkomsten
3. Omschrijven van de conclusies
Oorsprong van statistiek
Ontstaan midden 18de eeuw
Adolpe Quetelet
3
, HOC 2: Meten, frequentieverdelingen en grafieken
2.1 Inleiding
Sociale wetenschappen: doel => kennis genereren over de sociale werkelijkheid
Kennis op basis van sociaalwetenschappelijk onderzoek -> dataverzameling
De onderzoeksresultaten: vaak op een korte en overzichtelijke manier weergeven (via
getallen, tabellen en grafieken)
Samenvattend beschrijven van de kenmerken van een groep onderzoekseenheden =
onderzoekspopulatie
2.2 Terminologie en kernbegrippen
(Onderzoeks)populatie: alle eenheden van een welomschreven groep die je wil
onderzoeken; omvang en type kan sterk variëren
Onderzoekseenheid: element uit de bestudeerde bevolking: mensen, woningen,
landen, regio’s…
Statistiek bestudeert de kenmerken van die verzameling van statistische eenheden of
bevolking
Variabele: kenmerken van onderzoekseenheden waarin we geïnteresseerd zijn (bv.
leeftijd, geslacht,…)
Datamatrix/ dataset
o Cases (onderzoekseenheden): in rijen=records
o Variabelen (waarde varieert) : in kolommen
o Waarden: in cellen
Steekproef:
o onderzoek m.b.t specifieke populatie ; vaak onmogelijk om deze volledig
te onderzoek -> steekproef (GB sample) = deel van de populatie
o selectie uit een volledige groep
o moet dezelfde karakteristieken hebben als van de populatie die het
vertegenwoordigt (representativiteit)
o !!! : voor veel statistiche technieken moet dit eenvoudige aselecte
toevalssteekproef (EAS) zijn (SRS- simple random sample) -> elke
onderzoekseenheid heeft gelijke kans op selectie verschillend van nul
o kengetallen die we meten in de steekproef= (steekproef)statistieken
Parameters (GB parameters) : Kengetallen die de verdeling weergeven van een
kenmerk in een populatie
4
