Leerpad: Hanteren van paard
1. Natuurlijk gedrag en sensorische beleving van paarden
= Inzicht in natuurlijk gedrag helpt hun motivaties en angsten
begrijpen.
= Je kan hun reacties op situaties beter inschatten.
= Dit helpt om gepast en veilig te reageren.
= Rekening houden met hun zintuiglijke beleving vermindert stress.
= Zorgt voor diervriendelijker én veiliger werken.
Natuurlijk gedrag
= Paarden als prooidieren
Paarden zijn prooidieren → gedrag gericht op overleving.
Angst en waakzaamheid spelen een centrale rol.
Bij gevaar reageren ze vooral door vluchten.
Vluchtgedrag wordt gestuurd door het zenuwstelsel en
stresshormonen (adrenaline, cortisol).
= Reacties in stal- of trainingsomgeving
Instincten blijven aanwezig, ook in huisvesting.
Stress kan ontstaan door:
o onverwachte geluiden
o snelle bewegingen
o onbekende objecten
o plotse veranderingen
Reacties: schrikken, wegspringen, ongecontroleerd lopen.
Reactiesterkte hangt af van:
o ervaring en training
o gewenning
o ras
o karakter
= Sociaal gedrag
Paarden zijn kuddedieren met een stabiele hiërarchie.
Communicatie gebeurt vooral via subtiele lichaamssignalen:
o lichaamshouding
o oorstand
o verplaatsingsgedrag
Ze zijn weinig vocaal.
Fysiek geweld wordt meestal vermeden (verwondingen verminderen
overlevingskans).
= Hengsten & probleemgedrag
, Hengsten vertonen vaker sociaal/agonistisch gedrag, vooral bij
andere hengsten of merries.
Te weinig sociaal contact of inconsequente omgang door mensen
kan leiden tot:
o dominant gedrag
o defensief gedrag tegenover mensen
Zintuigen van paarden
= Zicht
Zeer breed gezichtsveld (330–350°) door
zijdelingse ogen.
Ze zijn extra gevoelig voor beweging (typisch
prooidier).
➝ Beperkingen:
Beperkt dieptezicht → smalle zone
binoculair zicht.
o Moeite met inschatten van:
drempels
plassen
schaduwen
hoogteverschillen
Dichromatisch zicht:
o zien vooral blauw en groen
o rood en sommige contrasten minder goed
Schaduwen en contrasten
o Paarden nemen overgangen van licht naar donker sterk
waar.
o Schaduwen, reflecties en natte plekken kunnen voor hen lijken
op:
obstakels
gaten
o Dit kan leiden tot:
schrikreacties
stoppen of aarzelen
vermijdingsgedrag
Blinde vlekken:
o recht voor de neus
o recht achter het lichaam
→ plots verschijnen = schrikreactie
1. Natuurlijk gedrag en sensorische beleving van paarden
= Inzicht in natuurlijk gedrag helpt hun motivaties en angsten
begrijpen.
= Je kan hun reacties op situaties beter inschatten.
= Dit helpt om gepast en veilig te reageren.
= Rekening houden met hun zintuiglijke beleving vermindert stress.
= Zorgt voor diervriendelijker én veiliger werken.
Natuurlijk gedrag
= Paarden als prooidieren
Paarden zijn prooidieren → gedrag gericht op overleving.
Angst en waakzaamheid spelen een centrale rol.
Bij gevaar reageren ze vooral door vluchten.
Vluchtgedrag wordt gestuurd door het zenuwstelsel en
stresshormonen (adrenaline, cortisol).
= Reacties in stal- of trainingsomgeving
Instincten blijven aanwezig, ook in huisvesting.
Stress kan ontstaan door:
o onverwachte geluiden
o snelle bewegingen
o onbekende objecten
o plotse veranderingen
Reacties: schrikken, wegspringen, ongecontroleerd lopen.
Reactiesterkte hangt af van:
o ervaring en training
o gewenning
o ras
o karakter
= Sociaal gedrag
Paarden zijn kuddedieren met een stabiele hiërarchie.
Communicatie gebeurt vooral via subtiele lichaamssignalen:
o lichaamshouding
o oorstand
o verplaatsingsgedrag
Ze zijn weinig vocaal.
Fysiek geweld wordt meestal vermeden (verwondingen verminderen
overlevingskans).
= Hengsten & probleemgedrag
, Hengsten vertonen vaker sociaal/agonistisch gedrag, vooral bij
andere hengsten of merries.
Te weinig sociaal contact of inconsequente omgang door mensen
kan leiden tot:
o dominant gedrag
o defensief gedrag tegenover mensen
Zintuigen van paarden
= Zicht
Zeer breed gezichtsveld (330–350°) door
zijdelingse ogen.
Ze zijn extra gevoelig voor beweging (typisch
prooidier).
➝ Beperkingen:
Beperkt dieptezicht → smalle zone
binoculair zicht.
o Moeite met inschatten van:
drempels
plassen
schaduwen
hoogteverschillen
Dichromatisch zicht:
o zien vooral blauw en groen
o rood en sommige contrasten minder goed
Schaduwen en contrasten
o Paarden nemen overgangen van licht naar donker sterk
waar.
o Schaduwen, reflecties en natte plekken kunnen voor hen lijken
op:
obstakels
gaten
o Dit kan leiden tot:
schrikreacties
stoppen of aarzelen
vermijdingsgedrag
Blinde vlekken:
o recht voor de neus
o recht achter het lichaam
→ plots verschijnen = schrikreactie
