Psychologie samenvatting
PSYCHOLOGIE
GEEST, GEDRAG EN PSCHYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
WAT IS PSYCHOLOGIE
Psychologie: kernwetenschap van gedrag en geestelijke processen met veel specialisaties. → niet het
analyseren van mensen (niet alleen de geest) maar ook het gedrag. Vb kruipen naar lopen van een baby.
1. Misleidende term = psychologie letterlijke betekenis is studie van de geest !maar psychologie
omvat zowel interne- (gevoelens) als externe processen (lopen)
We gaan in de psychologie niet zomaar alles aannemen, enkel als er evidentie is
→ psychologie is niet zuiver speculeren over de menselijke aard, er moet altijd een wetenschappelijk
onderzoek aan de basis liggen van de uitspraken (belang van kritisch na te denken)
o Wat is de bron?: kan de bron iets winnen met de bewering? Is er bewijs?
o Is de bewering redelijk of extreem?: is er bewijs voor deze bewering en is deze dan ook
buitengewoon.
o Wat is de bewijslast?: hoeveel bewijsmateriaal is er? Hoeveel mensen hebben het getest?
o Wordt de conclusie beïnvloed door bias?: is er ergens een vertekening, als mensen van iets
overtuigd zijn dan zien ze alleen wat je overtuiging is (vb jongens zijn agressiever → er komt meer
aandacht voor jongens)
o Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
o Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?: cognitieve,
biologische
WAT DOEN PSYCHOLOGEN?
Psychologie is een breed domein met veel specialisaties onderverdeeld in 3 grote categorieën
=psychologen behoren onder alle 3 de categorieën
Overlap met
1. Psychologie in het onderwijs (leerkrachten) psychologie in het
→ het geven van nieuwe psychologische kennis onderwijs en
2. Experimentele psychologie experimentele
psychologie (vaak aan
→ voeren meeste onderzoeken op bredere terrein van de psychologie
hogeschool of unief)
uit, werken in privé bedrijf of voor de overheid
3. Toegepaste psychologie
→ gebruiken de kennis die door de experimentele psychologen is vergaard om problemen van
mensen op te lossen (veel verschillende specialisaties)
o Arbeid en organisatie: gespecialiseerd in werkomgeving: mensen motiveren om te
werken, zorgen voor productiviteit + selectie van nieuwe werknemers ( kijken naar
juiste profiel....)
o Forensisch: psychologische expertise gaan ontleden aan rechtssysteem, bijv onder
voorwaarde vrijlaten , is er sprake van autisme = gebruik van psychologen in
gevangenissen…)
o Sport: hoe kun je atleten motiveren, leren emoties onderdrukken en controleren
o School: CLB → leraren, leerlingen en ouders adviseren in het schooldomein + leer
en gedrag problemen in school context bijsturen.
1
,Psychologie samenvatting
o Omgeving: stad contacteert, meer groen verbeterd dat de welzijn, hoe ga je mensen
motiveren om te recycleren
o Klinisch/counseling: lijn van de hulpverlening, counseling eerste lijn voor wanneer
iets gebeurt= wij kunnen daar allemaal meet te maken hebben, klinische is het
sociale = therapeuten kent bepaalde technieken
o Gerontologie: levensfase waar er veel aandacht nodig is, positief ouder worden =
mensen actief houden, negatief is dementie en het ondersteunen van familie en
ouderen/patiënten.
!maar groot verschil tussen psychologen en psychiater:
Psychologie: Psychiatrie:
• Breed studie-gebied • Medische specialisatie
• Master in de psychologie • Eerst basisopleiding arts
• Alleen gespreksvorm • Specialisatie in de (medische)
behandeling van mentale en
gedragsproblemen
• Voorschrijven medicatie is mogelijk
= beide groepen zijn nodig voor de behandeling van patiënten.
PERSPECTIEVEN IN DE PSYCHOLOGIE
We baseren ons op wetenschappelijk onderzoek maar dat staat niet veel stil: er zijn veel verschillende
perspectieven, we kunnen 6 verschillende invalshoeken onderscheiden die allen het gedrag op een
andere manier gaan bekijken. |slide 18-19 niet samengevat!|
1. Biologisch
- De 17e -eeuwse Franse filosoof René Descartes = idee dat er een scheiding is tussen de
spirituele geest en het fysieke lichaam (kerk vond dat de geest van de kerk was)
= dat het fysieke lichaam kan apart bestudeerd worden van de geest → modern
biologische perspectief.
zowel biologie als de interactie met de omgeving, hersenstructuur zeer belangrijk → hersenen en
hormonen hebben invloed op ons gedrag, vb patronen van hersengolven zijn uniek tijdens slaap en tijdens
dat we wakker zijn.
= We zijn complexe systemen die zowel op erfelijke als op omgevingsinvloeden reageren, onze
hersenstructuur bepaald ons gedrag
- Ontstaan in medische wetenschap → Biologische psychologie, biologie en neurologie hebben
interesse voor processen in de hersenen (neurowetenschappen) + evolutionaire psychologie
(gebaseerd op Darwin natuurlijke selectie)
= vb ; baby’s glimlachen als ze zich goed voelen, maar als moeder denk je dat het naar jou is =
versterkt de band = evolutionair.
Evolutie theorie: Darwin had idee, maar was niet wetenschappelijk aangetoond wel
→ wel door iemand anders. vb cultuur omgeving en eilanden (galapanos),
= overleving factoren eerst droogte periode → noten worden zeer hard = vinken met strekte
bekken → vinken blijven over --> natte periode = nootjes worden kleiner in de hoge struiken =
vinken met grote bek kunnen niet aan noot kleinere bek kunnen wel in de struik aan de nootjes
2
,Psychologie samenvatting
2. Cognitief
Het modern cognitieve perspectief ontstond op basis van een aantal benaderingen:
structuralisme functionalisme
→ Tracht basisstructuren van de geest en de → psychische processen kunnen worden
gedachten te ontrafelen (gebaseerd op tabel van begrepen door hun adaptieve nut en functie
Medelejev = structuur van elementen) = teruggrijpen naar evolutie
- Wilhelm Wundt:
- William James
Eerste labo voor experimentele
Sluit aan bij Darwin: organismen passen
psychologie (introspectie) zich aan, aan hun omgeving
→ gestaltpsychologie: naar wereld kijken in het geheel, je kan waarneming niet begrijpen door elementen
maar kijken naar gestalte (wat er achter zit)
= wanneer we iets doen verwerken we het in de hersenen → verschillende mentale componenten, breed
accent in onderzoek (slaap welke mentale processen zijn er tijdens de slaap, cognitief spelen processen
in bijna alles. als je iets waarneemt is cognitie van belang
3. Behavioristisch (gedrag staat centraal)
Het behaviorisme vindt dat psychologie zich enkel moet bezig houden met observeerbare
gebeurtenissen → keren zich tegen het structuralisme en gaan kijken naar gedrag (wetenschap van
gedrag).
- Afhankelijke variabele (meetbare)
- Onafhankelijke (waar je zelf invloed op hebt, onder controle)
= alles omzetten in wetten → als je iets toedient krijg je een bepaalde respons (stimuli = respons)
o Watson; experiment met ‘albert’, deze laatste toonde geen angst → watson gaat opzoek naar iets
wat angst kan stimuleren
= combineerde tijd en stevig geluid. → zorgde ervoor dat telkens als de
rat kwam er een geluid kwam = associatie rat en geluid. zorgt voor het
bang zijn van de rat
o Skinner; experiment skinnerbox: iets aanleren aan dieren door een
positieve stimuli of negatieve stimuli toe te dienen/weg te nemen
= we reageren op wat er in de omgeving gebeurd → bepalend voor gedrag (Stimulus signalen, verleden
van beloningen en straffen = we zoeken naar wetten die de 2 aan elkaar verbinden
vb. slapen; slaap: niet bewustzijn (tegen behaviorisme) slaapaptneu, welk gedrag wordt gesteld als
slaapapneu plaatsvindt (her beluisteren met live)
4. Gehele persoon
Ontstaan uit psychoanalyse → omvat nu het modern psychodynamisch en humanistisch perspectief
en trek en temperamentbenaderingen = als we echt opzoek willen gaan naar ontstaan psychologie
moeten naar ons onbewust zijn.
Kijken naar persoon in zijn geheel.
= psychische stoornissen in termen van onbewuste conflicten en onderdrukte herinneringen
3
, Psychologie samenvatting
o Psychoanalyse (freud): medicatie niet altijd de oplossing → kijken naar emotionele
conflicten ( iets erg meemaken en dan naar onbewuste brengen) = graven naar
onbewuste om dat te vinden.
→ droomanalyse: verdrongen verlangens → een van de routes naar onderbewuste???
→ vrije associatie: bij het stellen van vraag naar onbewuste gaan ze niet antwoorden, je
moet mensen zoveel mogelijk laten vertellen en zo ga je zaken te weten komen
= We zijn gedreven door onbewuste motieven = bepaalde energie onderdrukken, Freud zoekt duistere
kant van de mens, bestuderen van wat er mis gaat → Humanistische invalshoek benadrukt zelfbeeld en
behoefte aan persoonlijke groei
5. Ontwikkelings- perspectief
nadruk op veranderingen die ontstaan door nature – nurture (erfelijkheid en omgeving) interactie
= kijken naar levensloop en samenspel
→ gaat twee andere benaderingen bij elkaar brengen:
o Biologische benadering = erfelijkheid
o behaviorisme = met juiste stimuli alles bereiken
= mensen veranderen tussen bepaalde bronnen maar er is de samenspel tussen omgeving en
erfelijkheid. Bv. kinderen slapen langer, hoe ouder je hoe minder lang je slaapt = ontwikkeling → nooit
alleen erfelijkheid
6. Socio-Cultureel perspectief
sociale invloed en het individu in context centraal staat
→ we zijn sociale dieren, iemand zien in volledige sociale context, cultuur gewoontes en tradities.
psychologie heeft basis in Noord-Amerika, veel te lang te weinig aandacht voor andere culturele
normen.
= waarom bestaat de cultuur van de eer en de andere niet?, waarom dutje in bepaalde cultuur en
andere niet?
NIEUWE KENNIS VERGAREN
Psychologen gebruiken, net zoals onderzoekers in alle andere wetenschappen, de wetenschappelijke
methode die hun ideeën empirisch toetst.
Vb; Als kinderen grote hoeveelheden suiker eten, worden ze hyperactief?
→ Hoe ga je deze bewering wetenschappelijk testen? = a.d.h.v. wetenschappelijke methode
❖ Een hypothese ontwikkelen: Een bewering die de uitkomst van een wetenschappelijke studie
voorspelt.
❖ Objectieve data verzamelen: Informatie die door een onderzoeker is verzameld om de hypothese te
toetsen
→ Afhankelijke variabele; De gemeten uitkomst van een studie; de responsen van de proefpersonen
tijdens een onderzoek
❖ De resultaten analyseren: Een statistische analyse van de resultaten bepaalt of de hypothese
aanvaard of verworpen wordt.
❖ Publiceren, bekritiseren en resultaten repliceren: aantonen dat het oorspronkelijk idee juist/fout is.
4
PSYCHOLOGIE
GEEST, GEDRAG EN PSCHYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
WAT IS PSYCHOLOGIE
Psychologie: kernwetenschap van gedrag en geestelijke processen met veel specialisaties. → niet het
analyseren van mensen (niet alleen de geest) maar ook het gedrag. Vb kruipen naar lopen van een baby.
1. Misleidende term = psychologie letterlijke betekenis is studie van de geest !maar psychologie
omvat zowel interne- (gevoelens) als externe processen (lopen)
We gaan in de psychologie niet zomaar alles aannemen, enkel als er evidentie is
→ psychologie is niet zuiver speculeren over de menselijke aard, er moet altijd een wetenschappelijk
onderzoek aan de basis liggen van de uitspraken (belang van kritisch na te denken)
o Wat is de bron?: kan de bron iets winnen met de bewering? Is er bewijs?
o Is de bewering redelijk of extreem?: is er bewijs voor deze bewering en is deze dan ook
buitengewoon.
o Wat is de bewijslast?: hoeveel bewijsmateriaal is er? Hoeveel mensen hebben het getest?
o Wordt de conclusie beïnvloed door bias?: is er ergens een vertekening, als mensen van iets
overtuigd zijn dan zien ze alleen wat je overtuiging is (vb jongens zijn agressiever → er komt meer
aandacht voor jongens)
o Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
o Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?: cognitieve,
biologische
WAT DOEN PSYCHOLOGEN?
Psychologie is een breed domein met veel specialisaties onderverdeeld in 3 grote categorieën
=psychologen behoren onder alle 3 de categorieën
Overlap met
1. Psychologie in het onderwijs (leerkrachten) psychologie in het
→ het geven van nieuwe psychologische kennis onderwijs en
2. Experimentele psychologie experimentele
psychologie (vaak aan
→ voeren meeste onderzoeken op bredere terrein van de psychologie
hogeschool of unief)
uit, werken in privé bedrijf of voor de overheid
3. Toegepaste psychologie
→ gebruiken de kennis die door de experimentele psychologen is vergaard om problemen van
mensen op te lossen (veel verschillende specialisaties)
o Arbeid en organisatie: gespecialiseerd in werkomgeving: mensen motiveren om te
werken, zorgen voor productiviteit + selectie van nieuwe werknemers ( kijken naar
juiste profiel....)
o Forensisch: psychologische expertise gaan ontleden aan rechtssysteem, bijv onder
voorwaarde vrijlaten , is er sprake van autisme = gebruik van psychologen in
gevangenissen…)
o Sport: hoe kun je atleten motiveren, leren emoties onderdrukken en controleren
o School: CLB → leraren, leerlingen en ouders adviseren in het schooldomein + leer
en gedrag problemen in school context bijsturen.
1
,Psychologie samenvatting
o Omgeving: stad contacteert, meer groen verbeterd dat de welzijn, hoe ga je mensen
motiveren om te recycleren
o Klinisch/counseling: lijn van de hulpverlening, counseling eerste lijn voor wanneer
iets gebeurt= wij kunnen daar allemaal meet te maken hebben, klinische is het
sociale = therapeuten kent bepaalde technieken
o Gerontologie: levensfase waar er veel aandacht nodig is, positief ouder worden =
mensen actief houden, negatief is dementie en het ondersteunen van familie en
ouderen/patiënten.
!maar groot verschil tussen psychologen en psychiater:
Psychologie: Psychiatrie:
• Breed studie-gebied • Medische specialisatie
• Master in de psychologie • Eerst basisopleiding arts
• Alleen gespreksvorm • Specialisatie in de (medische)
behandeling van mentale en
gedragsproblemen
• Voorschrijven medicatie is mogelijk
= beide groepen zijn nodig voor de behandeling van patiënten.
PERSPECTIEVEN IN DE PSYCHOLOGIE
We baseren ons op wetenschappelijk onderzoek maar dat staat niet veel stil: er zijn veel verschillende
perspectieven, we kunnen 6 verschillende invalshoeken onderscheiden die allen het gedrag op een
andere manier gaan bekijken. |slide 18-19 niet samengevat!|
1. Biologisch
- De 17e -eeuwse Franse filosoof René Descartes = idee dat er een scheiding is tussen de
spirituele geest en het fysieke lichaam (kerk vond dat de geest van de kerk was)
= dat het fysieke lichaam kan apart bestudeerd worden van de geest → modern
biologische perspectief.
zowel biologie als de interactie met de omgeving, hersenstructuur zeer belangrijk → hersenen en
hormonen hebben invloed op ons gedrag, vb patronen van hersengolven zijn uniek tijdens slaap en tijdens
dat we wakker zijn.
= We zijn complexe systemen die zowel op erfelijke als op omgevingsinvloeden reageren, onze
hersenstructuur bepaald ons gedrag
- Ontstaan in medische wetenschap → Biologische psychologie, biologie en neurologie hebben
interesse voor processen in de hersenen (neurowetenschappen) + evolutionaire psychologie
(gebaseerd op Darwin natuurlijke selectie)
= vb ; baby’s glimlachen als ze zich goed voelen, maar als moeder denk je dat het naar jou is =
versterkt de band = evolutionair.
Evolutie theorie: Darwin had idee, maar was niet wetenschappelijk aangetoond wel
→ wel door iemand anders. vb cultuur omgeving en eilanden (galapanos),
= overleving factoren eerst droogte periode → noten worden zeer hard = vinken met strekte
bekken → vinken blijven over --> natte periode = nootjes worden kleiner in de hoge struiken =
vinken met grote bek kunnen niet aan noot kleinere bek kunnen wel in de struik aan de nootjes
2
,Psychologie samenvatting
2. Cognitief
Het modern cognitieve perspectief ontstond op basis van een aantal benaderingen:
structuralisme functionalisme
→ Tracht basisstructuren van de geest en de → psychische processen kunnen worden
gedachten te ontrafelen (gebaseerd op tabel van begrepen door hun adaptieve nut en functie
Medelejev = structuur van elementen) = teruggrijpen naar evolutie
- Wilhelm Wundt:
- William James
Eerste labo voor experimentele
Sluit aan bij Darwin: organismen passen
psychologie (introspectie) zich aan, aan hun omgeving
→ gestaltpsychologie: naar wereld kijken in het geheel, je kan waarneming niet begrijpen door elementen
maar kijken naar gestalte (wat er achter zit)
= wanneer we iets doen verwerken we het in de hersenen → verschillende mentale componenten, breed
accent in onderzoek (slaap welke mentale processen zijn er tijdens de slaap, cognitief spelen processen
in bijna alles. als je iets waarneemt is cognitie van belang
3. Behavioristisch (gedrag staat centraal)
Het behaviorisme vindt dat psychologie zich enkel moet bezig houden met observeerbare
gebeurtenissen → keren zich tegen het structuralisme en gaan kijken naar gedrag (wetenschap van
gedrag).
- Afhankelijke variabele (meetbare)
- Onafhankelijke (waar je zelf invloed op hebt, onder controle)
= alles omzetten in wetten → als je iets toedient krijg je een bepaalde respons (stimuli = respons)
o Watson; experiment met ‘albert’, deze laatste toonde geen angst → watson gaat opzoek naar iets
wat angst kan stimuleren
= combineerde tijd en stevig geluid. → zorgde ervoor dat telkens als de
rat kwam er een geluid kwam = associatie rat en geluid. zorgt voor het
bang zijn van de rat
o Skinner; experiment skinnerbox: iets aanleren aan dieren door een
positieve stimuli of negatieve stimuli toe te dienen/weg te nemen
= we reageren op wat er in de omgeving gebeurd → bepalend voor gedrag (Stimulus signalen, verleden
van beloningen en straffen = we zoeken naar wetten die de 2 aan elkaar verbinden
vb. slapen; slaap: niet bewustzijn (tegen behaviorisme) slaapaptneu, welk gedrag wordt gesteld als
slaapapneu plaatsvindt (her beluisteren met live)
4. Gehele persoon
Ontstaan uit psychoanalyse → omvat nu het modern psychodynamisch en humanistisch perspectief
en trek en temperamentbenaderingen = als we echt opzoek willen gaan naar ontstaan psychologie
moeten naar ons onbewust zijn.
Kijken naar persoon in zijn geheel.
= psychische stoornissen in termen van onbewuste conflicten en onderdrukte herinneringen
3
, Psychologie samenvatting
o Psychoanalyse (freud): medicatie niet altijd de oplossing → kijken naar emotionele
conflicten ( iets erg meemaken en dan naar onbewuste brengen) = graven naar
onbewuste om dat te vinden.
→ droomanalyse: verdrongen verlangens → een van de routes naar onderbewuste???
→ vrije associatie: bij het stellen van vraag naar onbewuste gaan ze niet antwoorden, je
moet mensen zoveel mogelijk laten vertellen en zo ga je zaken te weten komen
= We zijn gedreven door onbewuste motieven = bepaalde energie onderdrukken, Freud zoekt duistere
kant van de mens, bestuderen van wat er mis gaat → Humanistische invalshoek benadrukt zelfbeeld en
behoefte aan persoonlijke groei
5. Ontwikkelings- perspectief
nadruk op veranderingen die ontstaan door nature – nurture (erfelijkheid en omgeving) interactie
= kijken naar levensloop en samenspel
→ gaat twee andere benaderingen bij elkaar brengen:
o Biologische benadering = erfelijkheid
o behaviorisme = met juiste stimuli alles bereiken
= mensen veranderen tussen bepaalde bronnen maar er is de samenspel tussen omgeving en
erfelijkheid. Bv. kinderen slapen langer, hoe ouder je hoe minder lang je slaapt = ontwikkeling → nooit
alleen erfelijkheid
6. Socio-Cultureel perspectief
sociale invloed en het individu in context centraal staat
→ we zijn sociale dieren, iemand zien in volledige sociale context, cultuur gewoontes en tradities.
psychologie heeft basis in Noord-Amerika, veel te lang te weinig aandacht voor andere culturele
normen.
= waarom bestaat de cultuur van de eer en de andere niet?, waarom dutje in bepaalde cultuur en
andere niet?
NIEUWE KENNIS VERGAREN
Psychologen gebruiken, net zoals onderzoekers in alle andere wetenschappen, de wetenschappelijke
methode die hun ideeën empirisch toetst.
Vb; Als kinderen grote hoeveelheden suiker eten, worden ze hyperactief?
→ Hoe ga je deze bewering wetenschappelijk testen? = a.d.h.v. wetenschappelijke methode
❖ Een hypothese ontwikkelen: Een bewering die de uitkomst van een wetenschappelijke studie
voorspelt.
❖ Objectieve data verzamelen: Informatie die door een onderzoeker is verzameld om de hypothese te
toetsen
→ Afhankelijke variabele; De gemeten uitkomst van een studie; de responsen van de proefpersonen
tijdens een onderzoek
❖ De resultaten analyseren: Een statistische analyse van de resultaten bepaalt of de hypothese
aanvaard of verworpen wordt.
❖ Publiceren, bekritiseren en resultaten repliceren: aantonen dat het oorspronkelijk idee juist/fout is.
4
