Duurzame
Ontwikkeling
2025 – 2026
Vragen van het einde van de cursus beantwoord
Opleiding: Agro-biotechnologie – afstudeerrichting Dierenzorg
Docent: Joos Latré
1
,Naam: Hanne Schoeters
2
,Inhoud
Hoofdstuk 1.................................................................................................4
Hoofdstuk 3.................................................................................................5
Hoofdstuk 4...............................................................................................14
Hoofdstuk 5...............................................................................................16
Hoofdstuk 6...............................................................................................19
Hoofdstuk 7...............................................................................................41
Hoofdstuk 8...............................................................................................45
Hoofdstuk 9...............................................................................................58
Hoofdstuk 10.............................................................................................61
Slotwoord cursus blz. 307:.........................................................................63
Workshop Racisme en Discriminatie 2025 en Leerpad..............................63
Dierenartsen zonder grenzen – Anthony Denayer (8/12/25).....................68
3
,Hoofdstuk 1
1 Geef de definitie van duurzame ontwikkeling, bespreek de drie
pijlers en leg de link met “systeemdenken”.
De klassieke definitie van duurzame ontwikkeling afkomstig uit het
Brundtland-rapport (1987), luidt: “Duurzame ontwikkeling is een
ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie,
zonder de behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te
brengen”. Hierbij staan drie kerngedachten centraal: Genoeg
(basisbehoeften vervullen), voor iedereen (ruimtelijke dimensie) en voor
altijd ( tijdsdimensie voor toekomstige generaties).
De drie pijlers van duurzame ontwikkeling zijn:
1. People (Sociaal): gericht op sociale rechtvaardigheid en het welzijn
van mensen.
2. Planet (Ecologisch): Gericht op het behoud van ecosystemen en
natuurlijke rijkdommen binnen de planetaire grenzen.
3. Prosperity (Economisch/ Welvaart): Gericht op economische
welvaart op lange termijn, die in functie moet staan van de
samenleving en niet omgekeerd.
De link met systeemdenken is essentieel omdat
duurzaamheidsvraagstukken “wicked problems” zijn: complexe problemen
waarbij alles met elkaar verbonden is. Systeemdenken vereist een
geïntegreerde benadering waarbij men liever gehelen bestudeert dan
losse deelaspecten en zoekt naar patronen en dynamische relaties in
plaats van lineaire oorzaak-gevolg-ketens.
2 Wat betekend de term SDG? Hoeveel SDG’s zijn er en geef er 5
naar keuze.
Sustainable Development Goals (doelstellingen voor Duurzame
ontwikkeling). 17 in totaal. 5 voorbeelden:
1. Geen armoede
2. Geen honger
3. Goede gezondheid en welzijn
4. Kwaliteitsonderwijs
5. Gender gelijkheid
6. Proper water en sanitair
7. …
3 Duurzame ontwikkeling wordt soms een containerbegrip. Licht
dit toe.
4
,Duurzame ontwikkeling wordt soms een containerbegrip genoemd omdat
de drie pijlers in de praktijk vaak los van elkaar worden gezien. Men
spreekt soms al van duurzaamheid als slechts twee van de drie
componenten geïntegreerd zijn. Bovendien wordt het begrip vaak
ingevuld als een “ business as usual”-beleid met een klein vleugje sociaal
(rood) of ecologisch (groen) beleid, waarbij de economische pijler nog
steeds dominant is ten koste van de oorspronkelijke holistische (kijken
naar het geheel) gedachte.
4 Er is nood aan optimisme: licht dit toe en illustreer met je eigen
houding:
Er is nood aan urgent optimisme omdat de huidige nieuwsverslaggeving
vaak eenzijdig focust op negatieve gebeurtenissen zoals oorlogen en
rampen, wat een vertekend wereldbeeld geeft. Hoewel we ons zorgen
moeten maken, tonen feiten aan dat vel zaken verbeteren: kindersterfte
neemt af, geletterdheid stijft, en de toegang tot internet en wetenschap
groeit. Men moet de data op lange termijn bekijken om in te zien dat de
mensheid zich in een unieke positie bevindt om voor een duurzame
wereld te zorgen.
Illustratie met eigen houding:
Hoofdstuk 3
1 Geef 3 landen binnen Europa die geen deel uitmaken van de EU
Noorwegen, IJsland, Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Balkanlanden
(Albanië, Bosnië-Herzegovina, …)
2 Geef 3 kandidaat-lidstaten van de Europese Unie
Albanië, Montenegro, Servië, Oekraïne,…
3 Geef 3 potentiële kandidaat lidstaten van de Europese Unie
Kosovo (Dit land voldoet nog niet aan de voorwaarden om de status van
kandidaat-lidstaat te krijgen)
4 Wat is een verordening in het Europees recht en geef een
voorbeeld
Een verordening is een bindend rechtsinstrument dat in al zijn onderdelen
verplicht is en rechtstreeks van toepassing is in elke lidstaat.
Verordeningen nemen de plaats in van nationale bepalingen; als het
nationaal recht hiermee in strijd is, kan de burger zich op de verordening
beroepen. Een voorbeeld is de Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG), die de privacy in de gehele EU regelt.
5
,5 Wat is een richtlijn in het Europees recht en geef een voorbeeld:
Bij een richtlijn is enkel het te bereiken doel bindend voor de lidstaten. De
lidstaten mogen zelf de vorm en de middelen kiezen om dit doel via
nationale wetgeving te realiseren, waarvoor een omzettingstermijn geldt.
Een voorbeeld is de nitraatrichtlijn, die als doel stelt dat er maximaal
50ppm nitraat in het oppervlaktewater aanwezig mag zijn.
6 Bespreek de Europese Raad: Rol, leden en huidige voorzitter.
Wat doet de raad en wat doet ze niet.
Rol: De Europese raad bepaalt de algemene politieke beleidsprioriteiten
en de koers van de EU
Leden: De leden zijn de staatshoofden of regeringsleiders van de EU-
landen, de voorzitter van de Europese Commissie en de hoge
vertegenwoordiger van e EU voor buitenlandse zaken.
Huidige voorzitter: tot 2024: Charles Michel, opgevolgd door Antonio
Costa
De Raad neemt besluiten over complexe of gevoelige zaken, bepaalt het
internationaal veiligheidsbeleid en benoemt kandidaten voor prominente
EU-functies. De Raad heeft geen wetgevende macht en keurt dus zelf
geen wetten goed.
7 Bespreek het Europese Parlement: Hoeveel leden en hoeveel
gelinkt aan België + hoofdtaken
Het Europese Parlement telt 720 leden (Europarlementariërs), waarvan er
momenteel 22 gelinkt zijn aan België. De hoofdtaken zijn onderverdeeld in
drie domeinen: wetgeving (goedkeuren, wijzigen of afwijzen van EU-
wetten samen met de Raad), toezicht op alle EU-instellingen en de
controle over de begroting.
8 Waarvoor staat de Europese commissie: taken, samenstelling,
link met België, huidige voorzitter
Taken: de Commissie is de “motor” van de EU en heeft quasi exclusieve
initiatiefrecht om wetgevingsvoorstellen te doen. Zij beheert de begroting,
ziet toe op de naleving van verdragen (“waakhond”) en vertegenwoordigt
de EU bij internationale onderhandelingen.
Samenstelling: Er is één commissaris per lidstaat (momenteel 27 in
totaal).
Link met België: De Belgische commissaris is Hadja Lahbib, belast met
Paraatheid, Crisisbeheer en Gelijkheid.
Huidig voorzitter: Ursula von der Leyen
6
,9 Waarvoor staat de Raad van de Europese unie: rol,
samenstelling, voorzitterschap + wat doet de raad?
= Ministerraad
Rol: Deze raad vertegenwoordigt de regeringen van de lidstaten en vormt
samen met het Parlement de wetgevende macht.
Samenstelling: De raad bestaat uit één minister van elke lidstaat, waarbij
de exacte samenstelling afhangt van het beleidsterrein dat op de agenda
staat (bijv. de ministers van landbouw voor landbouwkwesties).
Voorzitterschap: Elk EU-land neemt bij toerbeurt voor een periode van 6
maanden het voorzitterschap waar.
De Raad onderhandelt over en neemt EU-wetgeving aan, coördineert het
beleid en stelt de begroting vast.
10 Hoe verloopt het Europese besluitvormingsproces?
Het proces verloopt volgens een vast schema: de Europese Raad geeft de
algemene richtsnoeren en impulsen. Op basis hiervan dient de Europese
Commissie concrete wetgevingsvoorstellen in bij het Parlement en de
Raad van de EU. Het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie debatteren over deze voorstellen en stemmen vervolgens
gezamenlijk over de definitieve goedkeuring van de “wetten” en de
begroting.
De Europese instellingen werken samen als een geoliede machine met
gescheiden machten: waar de Commissie de architect is die de plannen
(wetten) tekent, fungeert de Raad van de Eu en het Parlement als de
aannemers die beslissen welke plannen daadwerkelijk uitgevoerd worden.
11 Benoem 6 beleidsdomeinen waar de EU een grote invloed op
heeft en geef de 4 voornaamste verwezenlijkingen van de EU.
De Europese Unie heeft een grote invloed op onder andere de volgende
zes beleidsdomeinen. (1) Gezondheid, (2) klimaatverandering en milieu,
(3) digitale transformatie, (4) migratie, (5) Onderwijs, cultuur, jeugdzaken
en sport, (6) Sociale rechtvaardigheid en werkgelegenheid.
De vier voornaamste verwezenlijken van de EU zijn: (1) Een continent dat
in vrede leeft, (2) De vrijheid voor burgers om overval in de EU te wonen,
studeren of werken. (3) De grootste eengemaakte markt ter wereld. (4)
Hulp en ontwikkelingsbijstand voor miljoenen mensen wereldwijd.
12 Waar is het subsidiariteitsbeginsel:
Dit beginsel bepaalt of een doelstelling door de lidstaten zelf of door de
Europese Unie moet worden behandeld. De bedoeling is om de
7
, besluitvorming zo dicht mogelijk bij de burger te leggen. Het uitgangspunt
is dat de EU alleen actie onderneemt wanneer zij dit beter kan dan de
lidstaten afzonderlijk.
13 GLB: wat was het doel van de eerste pijler zoals beschreven in
het verdrag van Rome (1957).
Volgens het Verdrag van Rome had de eerste pijler van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid de volgende doelen:
- Het verhogen van de productiviteit in de landbouwsector
- De landbouwbevolking een redelijke levenstandaard verzekeren
- De voedselvoorziening stabiliseren
- Redelijke prijzen voor de consument garanderen
14 De eerste pijler van het GLB voorzag aanvankelijk in een
afscherming van de wereldmarkt. Leg uit wat de bedoeling
hiervan was en hoe dit beleidsmatig werd gerealiseerd.
De bedoeling van deze afscherming was het bieden van
prijsondersteuning en productiebeheersing om de interne markt te
beschermen. Dit werd gerealiseerd via een gemeenschappelijke
marktordening met:
- Richtprijzen: de beoogde marktprijs
- Interventieprijzen: de minimumprijs waartegen de overheid
producten opkoopt en opslaat.
- Drempelprijzen: de minimumprijs waartegen ingevoerde producten
verkocht mogen worden.
- Exportsubsidies en importheffingen: om het verschil met de
wereldmarktprijs te overbruggen.
15 Sinds 1993 is in het landbouwbeleid EU geleidelijk afgestapt
van een rechtstreekse prijsondersteuning naar finaal
betalingsrecht. Leg uit wat dit laatste betekend en verklaar het
begrip “cross compliance” dat daar eigenlijk ook verband mee
houdt.
Sinds 1993 is de steun ontkoppeld van de eigenlijke productie;
landbouwers ontvangen nu betalingsrechten (voorheen toeslagrechten).
Dit betekent dat de steun een directe inkomenssteun is per hectare of per
bedrijf, in plaats van steun per geproduceerde eenheid. Cross compliance
(randvoorwaarden) houdt in dat landbouwers deze steun enkel ontvangen
als zij voldoen aan strikte eisen inzake volksgezondheid, milieu, dier- en
plantgezondheid en dierenwelzijn. Dit wordt ook wel de “wortel en de
stok” genoemd.
8
Ontwikkeling
2025 – 2026
Vragen van het einde van de cursus beantwoord
Opleiding: Agro-biotechnologie – afstudeerrichting Dierenzorg
Docent: Joos Latré
1
,Naam: Hanne Schoeters
2
,Inhoud
Hoofdstuk 1.................................................................................................4
Hoofdstuk 3.................................................................................................5
Hoofdstuk 4...............................................................................................14
Hoofdstuk 5...............................................................................................16
Hoofdstuk 6...............................................................................................19
Hoofdstuk 7...............................................................................................41
Hoofdstuk 8...............................................................................................45
Hoofdstuk 9...............................................................................................58
Hoofdstuk 10.............................................................................................61
Slotwoord cursus blz. 307:.........................................................................63
Workshop Racisme en Discriminatie 2025 en Leerpad..............................63
Dierenartsen zonder grenzen – Anthony Denayer (8/12/25).....................68
3
,Hoofdstuk 1
1 Geef de definitie van duurzame ontwikkeling, bespreek de drie
pijlers en leg de link met “systeemdenken”.
De klassieke definitie van duurzame ontwikkeling afkomstig uit het
Brundtland-rapport (1987), luidt: “Duurzame ontwikkeling is een
ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie,
zonder de behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te
brengen”. Hierbij staan drie kerngedachten centraal: Genoeg
(basisbehoeften vervullen), voor iedereen (ruimtelijke dimensie) en voor
altijd ( tijdsdimensie voor toekomstige generaties).
De drie pijlers van duurzame ontwikkeling zijn:
1. People (Sociaal): gericht op sociale rechtvaardigheid en het welzijn
van mensen.
2. Planet (Ecologisch): Gericht op het behoud van ecosystemen en
natuurlijke rijkdommen binnen de planetaire grenzen.
3. Prosperity (Economisch/ Welvaart): Gericht op economische
welvaart op lange termijn, die in functie moet staan van de
samenleving en niet omgekeerd.
De link met systeemdenken is essentieel omdat
duurzaamheidsvraagstukken “wicked problems” zijn: complexe problemen
waarbij alles met elkaar verbonden is. Systeemdenken vereist een
geïntegreerde benadering waarbij men liever gehelen bestudeert dan
losse deelaspecten en zoekt naar patronen en dynamische relaties in
plaats van lineaire oorzaak-gevolg-ketens.
2 Wat betekend de term SDG? Hoeveel SDG’s zijn er en geef er 5
naar keuze.
Sustainable Development Goals (doelstellingen voor Duurzame
ontwikkeling). 17 in totaal. 5 voorbeelden:
1. Geen armoede
2. Geen honger
3. Goede gezondheid en welzijn
4. Kwaliteitsonderwijs
5. Gender gelijkheid
6. Proper water en sanitair
7. …
3 Duurzame ontwikkeling wordt soms een containerbegrip. Licht
dit toe.
4
,Duurzame ontwikkeling wordt soms een containerbegrip genoemd omdat
de drie pijlers in de praktijk vaak los van elkaar worden gezien. Men
spreekt soms al van duurzaamheid als slechts twee van de drie
componenten geïntegreerd zijn. Bovendien wordt het begrip vaak
ingevuld als een “ business as usual”-beleid met een klein vleugje sociaal
(rood) of ecologisch (groen) beleid, waarbij de economische pijler nog
steeds dominant is ten koste van de oorspronkelijke holistische (kijken
naar het geheel) gedachte.
4 Er is nood aan optimisme: licht dit toe en illustreer met je eigen
houding:
Er is nood aan urgent optimisme omdat de huidige nieuwsverslaggeving
vaak eenzijdig focust op negatieve gebeurtenissen zoals oorlogen en
rampen, wat een vertekend wereldbeeld geeft. Hoewel we ons zorgen
moeten maken, tonen feiten aan dat vel zaken verbeteren: kindersterfte
neemt af, geletterdheid stijft, en de toegang tot internet en wetenschap
groeit. Men moet de data op lange termijn bekijken om in te zien dat de
mensheid zich in een unieke positie bevindt om voor een duurzame
wereld te zorgen.
Illustratie met eigen houding:
Hoofdstuk 3
1 Geef 3 landen binnen Europa die geen deel uitmaken van de EU
Noorwegen, IJsland, Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Balkanlanden
(Albanië, Bosnië-Herzegovina, …)
2 Geef 3 kandidaat-lidstaten van de Europese Unie
Albanië, Montenegro, Servië, Oekraïne,…
3 Geef 3 potentiële kandidaat lidstaten van de Europese Unie
Kosovo (Dit land voldoet nog niet aan de voorwaarden om de status van
kandidaat-lidstaat te krijgen)
4 Wat is een verordening in het Europees recht en geef een
voorbeeld
Een verordening is een bindend rechtsinstrument dat in al zijn onderdelen
verplicht is en rechtstreeks van toepassing is in elke lidstaat.
Verordeningen nemen de plaats in van nationale bepalingen; als het
nationaal recht hiermee in strijd is, kan de burger zich op de verordening
beroepen. Een voorbeeld is de Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG), die de privacy in de gehele EU regelt.
5
,5 Wat is een richtlijn in het Europees recht en geef een voorbeeld:
Bij een richtlijn is enkel het te bereiken doel bindend voor de lidstaten. De
lidstaten mogen zelf de vorm en de middelen kiezen om dit doel via
nationale wetgeving te realiseren, waarvoor een omzettingstermijn geldt.
Een voorbeeld is de nitraatrichtlijn, die als doel stelt dat er maximaal
50ppm nitraat in het oppervlaktewater aanwezig mag zijn.
6 Bespreek de Europese Raad: Rol, leden en huidige voorzitter.
Wat doet de raad en wat doet ze niet.
Rol: De Europese raad bepaalt de algemene politieke beleidsprioriteiten
en de koers van de EU
Leden: De leden zijn de staatshoofden of regeringsleiders van de EU-
landen, de voorzitter van de Europese Commissie en de hoge
vertegenwoordiger van e EU voor buitenlandse zaken.
Huidige voorzitter: tot 2024: Charles Michel, opgevolgd door Antonio
Costa
De Raad neemt besluiten over complexe of gevoelige zaken, bepaalt het
internationaal veiligheidsbeleid en benoemt kandidaten voor prominente
EU-functies. De Raad heeft geen wetgevende macht en keurt dus zelf
geen wetten goed.
7 Bespreek het Europese Parlement: Hoeveel leden en hoeveel
gelinkt aan België + hoofdtaken
Het Europese Parlement telt 720 leden (Europarlementariërs), waarvan er
momenteel 22 gelinkt zijn aan België. De hoofdtaken zijn onderverdeeld in
drie domeinen: wetgeving (goedkeuren, wijzigen of afwijzen van EU-
wetten samen met de Raad), toezicht op alle EU-instellingen en de
controle over de begroting.
8 Waarvoor staat de Europese commissie: taken, samenstelling,
link met België, huidige voorzitter
Taken: de Commissie is de “motor” van de EU en heeft quasi exclusieve
initiatiefrecht om wetgevingsvoorstellen te doen. Zij beheert de begroting,
ziet toe op de naleving van verdragen (“waakhond”) en vertegenwoordigt
de EU bij internationale onderhandelingen.
Samenstelling: Er is één commissaris per lidstaat (momenteel 27 in
totaal).
Link met België: De Belgische commissaris is Hadja Lahbib, belast met
Paraatheid, Crisisbeheer en Gelijkheid.
Huidig voorzitter: Ursula von der Leyen
6
,9 Waarvoor staat de Raad van de Europese unie: rol,
samenstelling, voorzitterschap + wat doet de raad?
= Ministerraad
Rol: Deze raad vertegenwoordigt de regeringen van de lidstaten en vormt
samen met het Parlement de wetgevende macht.
Samenstelling: De raad bestaat uit één minister van elke lidstaat, waarbij
de exacte samenstelling afhangt van het beleidsterrein dat op de agenda
staat (bijv. de ministers van landbouw voor landbouwkwesties).
Voorzitterschap: Elk EU-land neemt bij toerbeurt voor een periode van 6
maanden het voorzitterschap waar.
De Raad onderhandelt over en neemt EU-wetgeving aan, coördineert het
beleid en stelt de begroting vast.
10 Hoe verloopt het Europese besluitvormingsproces?
Het proces verloopt volgens een vast schema: de Europese Raad geeft de
algemene richtsnoeren en impulsen. Op basis hiervan dient de Europese
Commissie concrete wetgevingsvoorstellen in bij het Parlement en de
Raad van de EU. Het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie debatteren over deze voorstellen en stemmen vervolgens
gezamenlijk over de definitieve goedkeuring van de “wetten” en de
begroting.
De Europese instellingen werken samen als een geoliede machine met
gescheiden machten: waar de Commissie de architect is die de plannen
(wetten) tekent, fungeert de Raad van de Eu en het Parlement als de
aannemers die beslissen welke plannen daadwerkelijk uitgevoerd worden.
11 Benoem 6 beleidsdomeinen waar de EU een grote invloed op
heeft en geef de 4 voornaamste verwezenlijkingen van de EU.
De Europese Unie heeft een grote invloed op onder andere de volgende
zes beleidsdomeinen. (1) Gezondheid, (2) klimaatverandering en milieu,
(3) digitale transformatie, (4) migratie, (5) Onderwijs, cultuur, jeugdzaken
en sport, (6) Sociale rechtvaardigheid en werkgelegenheid.
De vier voornaamste verwezenlijken van de EU zijn: (1) Een continent dat
in vrede leeft, (2) De vrijheid voor burgers om overval in de EU te wonen,
studeren of werken. (3) De grootste eengemaakte markt ter wereld. (4)
Hulp en ontwikkelingsbijstand voor miljoenen mensen wereldwijd.
12 Waar is het subsidiariteitsbeginsel:
Dit beginsel bepaalt of een doelstelling door de lidstaten zelf of door de
Europese Unie moet worden behandeld. De bedoeling is om de
7
, besluitvorming zo dicht mogelijk bij de burger te leggen. Het uitgangspunt
is dat de EU alleen actie onderneemt wanneer zij dit beter kan dan de
lidstaten afzonderlijk.
13 GLB: wat was het doel van de eerste pijler zoals beschreven in
het verdrag van Rome (1957).
Volgens het Verdrag van Rome had de eerste pijler van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid de volgende doelen:
- Het verhogen van de productiviteit in de landbouwsector
- De landbouwbevolking een redelijke levenstandaard verzekeren
- De voedselvoorziening stabiliseren
- Redelijke prijzen voor de consument garanderen
14 De eerste pijler van het GLB voorzag aanvankelijk in een
afscherming van de wereldmarkt. Leg uit wat de bedoeling
hiervan was en hoe dit beleidsmatig werd gerealiseerd.
De bedoeling van deze afscherming was het bieden van
prijsondersteuning en productiebeheersing om de interne markt te
beschermen. Dit werd gerealiseerd via een gemeenschappelijke
marktordening met:
- Richtprijzen: de beoogde marktprijs
- Interventieprijzen: de minimumprijs waartegen de overheid
producten opkoopt en opslaat.
- Drempelprijzen: de minimumprijs waartegen ingevoerde producten
verkocht mogen worden.
- Exportsubsidies en importheffingen: om het verschil met de
wereldmarktprijs te overbruggen.
15 Sinds 1993 is in het landbouwbeleid EU geleidelijk afgestapt
van een rechtstreekse prijsondersteuning naar finaal
betalingsrecht. Leg uit wat dit laatste betekend en verklaar het
begrip “cross compliance” dat daar eigenlijk ook verband mee
houdt.
Sinds 1993 is de steun ontkoppeld van de eigenlijke productie;
landbouwers ontvangen nu betalingsrechten (voorheen toeslagrechten).
Dit betekent dat de steun een directe inkomenssteun is per hectare of per
bedrijf, in plaats van steun per geproduceerde eenheid. Cross compliance
(randvoorwaarden) houdt in dat landbouwers deze steun enkel ontvangen
als zij voldoen aan strikte eisen inzake volksgezondheid, milieu, dier- en
plantgezondheid en dierenwelzijn. Dit wordt ook wel de “wortel en de
stok” genoemd.
8
