Vermogen en successieplanning
samenvatting
1. Verschillende samenlevingsvormen
Feitelijk samenwonen
2 of meer personen die:
op het zelfde adres wonen
een gemeenschappelijke huishouding voeren
Geen huwelijk of verklaring wettelijk samenwonen afgelegd
Formaliteiten:
- Gedomicilieerd op zelfde adres
- Optioneel: samenlevingscontract (onderhands of notarieel)
Burgerrechtelijke gevolgen:
o Bescherming gezinswoning: Nee
o Bijdrageplicht: Nee
o Onderhoudsplicht: Nee
o Wettelijk erfrecht: Nee
o Recht op overlevingspensioen: Nee
Goederen van Samenwonenden:
, • Goederen aangeschaft of verkregen tijdens het samenwonen,
waarvan niet kan worden bewezen dat ze aan één partner
exclusief toebehoren, worden als onverdeeld beschouwd tussen
beide partners, elk voor de helft.
Fiscale gevolgen:
• Personenbelasting: geen
• Erfbelasting/schenkbelasting:
– Partnerstatus: Gezien als partner indien minimaal 1 jaar
ononderbroken samenwonend op de dag van overlijden of
schenking.
– Minstens 3 jaar ononderbroken samenwonen voor:
Verlaagd tarief overdracht familiale onderneming
Vrijstelling gezinswoning
– Geen recht op verlaagd tarief verdeelrecht
Einde van feitelijk samenwonen:
• Overlijden
• Onderlinge toestemming
• Eenzijdig wijzigen van domicilie
Oefening 3: 3 jaar ononderbroken wonen feitelijke
samenwonen:
Lars en Lander zijn een koppel en wonen al 10 jaar feitelijk samen. Ze
hebben geen samenlevingscontract en hebben ook geen van beiden een
testament opgesteld. Ze wonen in het huis waar Lars eigenaar van is. Bij
Lars wordt een ernstige ziekte vastgesteld. Hierdoor vragen Lars en
Lander zich af wat de gevolgen zijn van een overlijden van Lars.
- Heeft Lander het recht om in het huis te blijven wonen indien Lars
overlijdt?
Lars heeft op dit moment geen enkel recht.
Leerkracht: Neen, feitelijk samenwonende hebben geen erfrecht.
- Geniet Lander van de tarieven tussen partners indien ze een
testament zouden opmaken in elkaars voordeel?
Voor de vrijstelling op de gezinswoning is het 3 jaar, dus als ze een
testament zouden opmaken genieten ze van de lagere tarieven
tusssen partners (wnt ze wonen al 10 jaar samen).
Leerkracht: Ja, ze wonen meer dan 3 jaar feitelijk samen --> recht op
alle voordelen als partners.
, - Wat verandert wettelijk samenwonen aan deze situatie?
Er ontstaat een niet-reservatair erfrecht op het vruchtgebruik van de
gezinswoning.
- Wat verandert een huwelijk (zonder huwelijkscontract) aan deze
situatie?
Er ontstaan een reservatair erfrecht (het kan niet ontnomen worden)
en je krijgt het vruchtgebruik van de nalatenschap.
Wettelijk samenwonen
Definitie:
– Samenleven van 2 personen
– Verklaring tot wettelijk samenwonen afgelegd.
• Formaliteiten:
– Verklaring tot wettelijk samenwonen afleggen voor ambtenaar
burgerlijke stand
Voorwaarden:
o Niet gehuwd/ andere verklaring wettelijk
samenwonen
o Bekwaam zijn om contract te sluiten
– Optioneel: samenlevingscontract (verplicht notarieel)
• Burgerrechtelijke gevolgen:
– Bescherming gezinswoning: ja
– Bijdragen in lasten van samenleven naar evenredigheid
volgens mogelijkheden
– Hoofdelijke aansprakelijkheid voor schulden aangegaan ten
behoeve van gezin/kinderen
– Verantwoordelijk voor huisvesting en opvoeding kinderen van
andere partner na diens overlijden tot maximum bedrag
erfenis/schenkingen.
– Recht op overlevingspensioen: Nee
• Burgerrechtelijke gevolgen:
– Eigendom van goederen:
Ieder partner behoudt eigen inkomen
Iedere partner is eigenaar van inkomsten eigen goederen
, Ieder blijft eigenaar van de eigen goederen voor
samenwonen
Goederen aangekocht tijdens samenwonen:
o Eigendom van partner die kan bewijzen dat hij
eigenaar (naam op factuur = bewijs)
o Alle andere goederen: in onverdeeldheid (elk 50%
eigenaar)
Wanneer factuur op naam staat van partner 1, maar goederen zijn
betaald door partner 2: goed is eigendom van partner 1, maar partner 2
kan vergoeding eisen via rechtbank
• Fiscale gevolgen:
– Personenbelasting: gelijkgesteld met huwelijk met scheiding
van goederen
– Erfbelasting/schenkbelasting:
Onmiddellijk beschouwd als partner zelfde
vrijstellingen en tarieven als gehuwden.
• Einde van wettelijk samenwonen: (art. 1476 §2 oud B.W.)
– Huwelijk van één van de partners
– Overlijden van één van de partners
– Gezamenlijke verklaring bij ambtenaar burgerlijke stand
– Eenzijdige verklaring bij ambtenaar burgerlijke stand
Huwen: 3 stelsels
Definitie:
– Aangegaan tussen 2 personen van verschillend of zelfde
geslacht
– Tussen mensen die niet al gehuwd zijn.
• Formaliteiten: (art. 164/1 oud B.W. –art. 171 oud B.W.)
samenvatting
1. Verschillende samenlevingsvormen
Feitelijk samenwonen
2 of meer personen die:
op het zelfde adres wonen
een gemeenschappelijke huishouding voeren
Geen huwelijk of verklaring wettelijk samenwonen afgelegd
Formaliteiten:
- Gedomicilieerd op zelfde adres
- Optioneel: samenlevingscontract (onderhands of notarieel)
Burgerrechtelijke gevolgen:
o Bescherming gezinswoning: Nee
o Bijdrageplicht: Nee
o Onderhoudsplicht: Nee
o Wettelijk erfrecht: Nee
o Recht op overlevingspensioen: Nee
Goederen van Samenwonenden:
, • Goederen aangeschaft of verkregen tijdens het samenwonen,
waarvan niet kan worden bewezen dat ze aan één partner
exclusief toebehoren, worden als onverdeeld beschouwd tussen
beide partners, elk voor de helft.
Fiscale gevolgen:
• Personenbelasting: geen
• Erfbelasting/schenkbelasting:
– Partnerstatus: Gezien als partner indien minimaal 1 jaar
ononderbroken samenwonend op de dag van overlijden of
schenking.
– Minstens 3 jaar ononderbroken samenwonen voor:
Verlaagd tarief overdracht familiale onderneming
Vrijstelling gezinswoning
– Geen recht op verlaagd tarief verdeelrecht
Einde van feitelijk samenwonen:
• Overlijden
• Onderlinge toestemming
• Eenzijdig wijzigen van domicilie
Oefening 3: 3 jaar ononderbroken wonen feitelijke
samenwonen:
Lars en Lander zijn een koppel en wonen al 10 jaar feitelijk samen. Ze
hebben geen samenlevingscontract en hebben ook geen van beiden een
testament opgesteld. Ze wonen in het huis waar Lars eigenaar van is. Bij
Lars wordt een ernstige ziekte vastgesteld. Hierdoor vragen Lars en
Lander zich af wat de gevolgen zijn van een overlijden van Lars.
- Heeft Lander het recht om in het huis te blijven wonen indien Lars
overlijdt?
Lars heeft op dit moment geen enkel recht.
Leerkracht: Neen, feitelijk samenwonende hebben geen erfrecht.
- Geniet Lander van de tarieven tussen partners indien ze een
testament zouden opmaken in elkaars voordeel?
Voor de vrijstelling op de gezinswoning is het 3 jaar, dus als ze een
testament zouden opmaken genieten ze van de lagere tarieven
tusssen partners (wnt ze wonen al 10 jaar samen).
Leerkracht: Ja, ze wonen meer dan 3 jaar feitelijk samen --> recht op
alle voordelen als partners.
, - Wat verandert wettelijk samenwonen aan deze situatie?
Er ontstaat een niet-reservatair erfrecht op het vruchtgebruik van de
gezinswoning.
- Wat verandert een huwelijk (zonder huwelijkscontract) aan deze
situatie?
Er ontstaan een reservatair erfrecht (het kan niet ontnomen worden)
en je krijgt het vruchtgebruik van de nalatenschap.
Wettelijk samenwonen
Definitie:
– Samenleven van 2 personen
– Verklaring tot wettelijk samenwonen afgelegd.
• Formaliteiten:
– Verklaring tot wettelijk samenwonen afleggen voor ambtenaar
burgerlijke stand
Voorwaarden:
o Niet gehuwd/ andere verklaring wettelijk
samenwonen
o Bekwaam zijn om contract te sluiten
– Optioneel: samenlevingscontract (verplicht notarieel)
• Burgerrechtelijke gevolgen:
– Bescherming gezinswoning: ja
– Bijdragen in lasten van samenleven naar evenredigheid
volgens mogelijkheden
– Hoofdelijke aansprakelijkheid voor schulden aangegaan ten
behoeve van gezin/kinderen
– Verantwoordelijk voor huisvesting en opvoeding kinderen van
andere partner na diens overlijden tot maximum bedrag
erfenis/schenkingen.
– Recht op overlevingspensioen: Nee
• Burgerrechtelijke gevolgen:
– Eigendom van goederen:
Ieder partner behoudt eigen inkomen
Iedere partner is eigenaar van inkomsten eigen goederen
, Ieder blijft eigenaar van de eigen goederen voor
samenwonen
Goederen aangekocht tijdens samenwonen:
o Eigendom van partner die kan bewijzen dat hij
eigenaar (naam op factuur = bewijs)
o Alle andere goederen: in onverdeeldheid (elk 50%
eigenaar)
Wanneer factuur op naam staat van partner 1, maar goederen zijn
betaald door partner 2: goed is eigendom van partner 1, maar partner 2
kan vergoeding eisen via rechtbank
• Fiscale gevolgen:
– Personenbelasting: gelijkgesteld met huwelijk met scheiding
van goederen
– Erfbelasting/schenkbelasting:
Onmiddellijk beschouwd als partner zelfde
vrijstellingen en tarieven als gehuwden.
• Einde van wettelijk samenwonen: (art. 1476 §2 oud B.W.)
– Huwelijk van één van de partners
– Overlijden van één van de partners
– Gezamenlijke verklaring bij ambtenaar burgerlijke stand
– Eenzijdige verklaring bij ambtenaar burgerlijke stand
Huwen: 3 stelsels
Definitie:
– Aangegaan tussen 2 personen van verschillend of zelfde
geslacht
– Tussen mensen die niet al gehuwd zijn.
• Formaliteiten: (art. 164/1 oud B.W. –art. 171 oud B.W.)
