PREVENTIE
Belangrijke begrippen
Ziektepreventie
Doel: voorkomen van specifieke ziekten of aandoeningen
Strategieën:
- Primaire preventie
o Elimineren van oorzaken, focus: doelgroep is de gezonde mens (iedereen is de
doelgroep)
o In lagere school: tutti frutti projecten dat kinderen een stuk fruit moeten
meenemen naar school
- Secundaire preventie
o Vroegtijdig opsporen en behandelen,
potentieel ziek, focus: doelgroep is de
risicopopulatie
o Alles van screening, borstkanker…
- Tertiaire preventie
o Voorkomen van invalidering, focus:
doelgroep is de groep van mensen die al
ziek zijn
o Diabetes (hoge risico op wondes)
- Quaternaire preventie
o Vermijden van onnodige interventies, focus op geen overmedicalisering,
palliatieve zorg (aandoening wel aanwezig)
Gezondheidsbescherming
Doel: voorkomen van ziekten, aandoeningen of invaliditeit
Strategieën: voorkomen of beperken van blootstelling aan gevaren/risico’s
Doelgroep:
- Volledige populatie
- Individuen die blootstaan aan bepaalde risico’s
Acties: Beschermende maatregelen, gratis oordoppen
Gezondheidsvoorlichting
Doel: individuen of groepen in staat stellen om te kiezen voor gezond gedrag
,Strategieën:
- Informeren - Kennis en inzicht vergroten, hoe kan ik mijn voeten verzorgen bij diabetes?
- Sensibiliseren - Attitudes en normen beïnvloeden, hoe staan we ten opzichte van
bepaald gedrag?
- Opvoeden/trainen - Vaardigheden aanleren, door vaardigheden aan te leren kan men
zelf keuzes maken later
Actieterrein:
- Individueel: contact met huisarts of verpleegkundige, naar aanleiding van een
preventief onderzoek…
- Groep/populatie: scholen, gemeentes, bedrijven, mutualiteiten, media…
Gezondheidsbevordering
Doel: individuen of groepen in staat stellen om controle te verwerven over de determinanten
(= factoren die gezondheid beïnvloeden) van hun gezondheid (positief (goede verzekering) en
negatief ( industrialisering wonen, impact op gezondheid))
Strategieën: gezonde keuzes evidenter/makkelijker maken en ongezonde keuzes minder
evident/makkelijk maken
- Gezondheidseducatie
o Informeren, versterken, motiveren, kennis is niet voldoende om het gedrag te
gaan veranderen
- Omgevingsinterventies
o Ondersteunende omgeving creëren, coronaregels: aanduidingen waar je moet
staan voor 1,5 m te behouden
- Regels en afspraken
o Kader creëren, vanuit politieke context die invloed hebben op gedrag
- Zorg en begeleiding
o Vroeg detectie, doorverwijzing,
Gedragsdeterminanten: factoren die gedrag beïnvloeden in functie van gezondheid
Reis door de tijd
- Werken aan gezondheid: vroeger, nu en later
- Sterke evolutie doorheen de afgelopen eeuw(en)
- Volksgezondheid → GVO → GZH-bevordering → new public health
=> We maken een tijdreis doorheen het werken aan gezondheid en we maken kennis met het
DNA van gezondheidsbevordering
, Volksgezondheid – Public Health
Aanleiding:
- Industrialisering met slechte arbeids- en woonomstandigheden
Veel infectieziekten
- Eerste helft 19e eeuw: "laissez- faire"
Onhoudbaar en het werd een boeltje!
- Vooruitgang geneeskunde (bacteriologie) hoe ziektes aanpakken
“Ziekte is rechtstreeks gelinkt aan leefomstandigheden en dus vermijdbaar”
Gezondheid = “de afwezigheid van ziekte”
= biomedisch model (vroeger)
Strategie = collectieve overheidsmaatregelen voor ziektepreventie (voorkomen van ziekte)
Actoren = (para)medici, overheid (gaan maatregelen gaan treffen zoals riolering)
Gevolg = daling infectieziekten en langere levensduur
= men voelt eerste stap is geslaagd
Voorbeelden interventies:
- Overkapping riolering
- Drinkwatervoorziening
- Handzeep
- Vaccinaties
- Organisatie kraamzorg
- Geboorteregistratie
Gezondheidsvoorlichting (GVO) – Health Education
Aanleiding:
- (Wereld)oorlogen met hongersnood, fysieke en psychologische trauma’s
- Mentaal welzijn: moet daar op inzetten
- Verandering maatschappij (bepaalde vrijheid)
= (sociale structuren, mobiliteit, levensbeschouwingen)
- Gevolgen voor leefstijl
= (beleven van seksualiteit en relaties...)
- Langer leven maar lijden aan chronische ziekten ten gevolge van leefstijl
= (kanker, hart- en vaatziekten, SOA’s)
=> Kennis is voldoende, focussen op educatie!”
= model: ”De mens als rationeel wezen” als we kennis meegeven dan gaan ze gezonder
leven, kennis is voldoende
Belangrijke begrippen
Ziektepreventie
Doel: voorkomen van specifieke ziekten of aandoeningen
Strategieën:
- Primaire preventie
o Elimineren van oorzaken, focus: doelgroep is de gezonde mens (iedereen is de
doelgroep)
o In lagere school: tutti frutti projecten dat kinderen een stuk fruit moeten
meenemen naar school
- Secundaire preventie
o Vroegtijdig opsporen en behandelen,
potentieel ziek, focus: doelgroep is de
risicopopulatie
o Alles van screening, borstkanker…
- Tertiaire preventie
o Voorkomen van invalidering, focus:
doelgroep is de groep van mensen die al
ziek zijn
o Diabetes (hoge risico op wondes)
- Quaternaire preventie
o Vermijden van onnodige interventies, focus op geen overmedicalisering,
palliatieve zorg (aandoening wel aanwezig)
Gezondheidsbescherming
Doel: voorkomen van ziekten, aandoeningen of invaliditeit
Strategieën: voorkomen of beperken van blootstelling aan gevaren/risico’s
Doelgroep:
- Volledige populatie
- Individuen die blootstaan aan bepaalde risico’s
Acties: Beschermende maatregelen, gratis oordoppen
Gezondheidsvoorlichting
Doel: individuen of groepen in staat stellen om te kiezen voor gezond gedrag
,Strategieën:
- Informeren - Kennis en inzicht vergroten, hoe kan ik mijn voeten verzorgen bij diabetes?
- Sensibiliseren - Attitudes en normen beïnvloeden, hoe staan we ten opzichte van
bepaald gedrag?
- Opvoeden/trainen - Vaardigheden aanleren, door vaardigheden aan te leren kan men
zelf keuzes maken later
Actieterrein:
- Individueel: contact met huisarts of verpleegkundige, naar aanleiding van een
preventief onderzoek…
- Groep/populatie: scholen, gemeentes, bedrijven, mutualiteiten, media…
Gezondheidsbevordering
Doel: individuen of groepen in staat stellen om controle te verwerven over de determinanten
(= factoren die gezondheid beïnvloeden) van hun gezondheid (positief (goede verzekering) en
negatief ( industrialisering wonen, impact op gezondheid))
Strategieën: gezonde keuzes evidenter/makkelijker maken en ongezonde keuzes minder
evident/makkelijk maken
- Gezondheidseducatie
o Informeren, versterken, motiveren, kennis is niet voldoende om het gedrag te
gaan veranderen
- Omgevingsinterventies
o Ondersteunende omgeving creëren, coronaregels: aanduidingen waar je moet
staan voor 1,5 m te behouden
- Regels en afspraken
o Kader creëren, vanuit politieke context die invloed hebben op gedrag
- Zorg en begeleiding
o Vroeg detectie, doorverwijzing,
Gedragsdeterminanten: factoren die gedrag beïnvloeden in functie van gezondheid
Reis door de tijd
- Werken aan gezondheid: vroeger, nu en later
- Sterke evolutie doorheen de afgelopen eeuw(en)
- Volksgezondheid → GVO → GZH-bevordering → new public health
=> We maken een tijdreis doorheen het werken aan gezondheid en we maken kennis met het
DNA van gezondheidsbevordering
, Volksgezondheid – Public Health
Aanleiding:
- Industrialisering met slechte arbeids- en woonomstandigheden
Veel infectieziekten
- Eerste helft 19e eeuw: "laissez- faire"
Onhoudbaar en het werd een boeltje!
- Vooruitgang geneeskunde (bacteriologie) hoe ziektes aanpakken
“Ziekte is rechtstreeks gelinkt aan leefomstandigheden en dus vermijdbaar”
Gezondheid = “de afwezigheid van ziekte”
= biomedisch model (vroeger)
Strategie = collectieve overheidsmaatregelen voor ziektepreventie (voorkomen van ziekte)
Actoren = (para)medici, overheid (gaan maatregelen gaan treffen zoals riolering)
Gevolg = daling infectieziekten en langere levensduur
= men voelt eerste stap is geslaagd
Voorbeelden interventies:
- Overkapping riolering
- Drinkwatervoorziening
- Handzeep
- Vaccinaties
- Organisatie kraamzorg
- Geboorteregistratie
Gezondheidsvoorlichting (GVO) – Health Education
Aanleiding:
- (Wereld)oorlogen met hongersnood, fysieke en psychologische trauma’s
- Mentaal welzijn: moet daar op inzetten
- Verandering maatschappij (bepaalde vrijheid)
= (sociale structuren, mobiliteit, levensbeschouwingen)
- Gevolgen voor leefstijl
= (beleven van seksualiteit en relaties...)
- Langer leven maar lijden aan chronische ziekten ten gevolge van leefstijl
= (kanker, hart- en vaatziekten, SOA’s)
=> Kennis is voldoende, focussen op educatie!”
= model: ”De mens als rationeel wezen” als we kennis meegeven dan gaan ze gezonder
leven, kennis is voldoende
