Samenvatting Geschiedenis, Hoofdstuk 7,
VWO 5
Par 1 – Het Duitse keizerrijk
Staatsinrichting
Duitsland was eeuwenlang versnipperd en vormde geen land. Rijkskanselier Otto
von Bismarck bracht de staten bijeen met behulp van de Frans-Duitse oorlog. De
Pruisische koning Wilhelm I werd keizer. Wilhelm verdeelde Duitsland in
kiesdistricten die ieder kiesmannen konden sturen voor de Rijksdag. Keizer
benoemde rijkskanselier en hij was militair leider. Rijkskanselier benoemde
minister. Rijksdag gaf toestemming voor begroting, belasting en wetten, hij kon
echter afgezet worden door Rijkskanselier of de Bondsraad. De eerder genoemde
kiesmannen vormden in Berlijn de Bondsraad, zij hadden het recht om begroting,
wetten en verdragen met andere landen goed of af te keuren.
3 politieke stromingen
Conservatieven en nationaal-liberalen
Centrumpartij (vooral katholieken)
Socialisten
Gelaagdheid in de Duitse samenleving
1. Adel, officieren en hoge ambtenaren
2. Grote fabrikanten en bankiers
3. Werknemers in de dienstensector, lagere ambtenaren, kleine ondernemers
en chefs van afdelingen van grote ondernemingen
4. Boeren, arbeideres in de landbouw en de industrie en hele lage
ambtenaren.
Duitsland in de wereldpolitiek
De Bismarck realiseerde dat Duitsland omsingelt was door machten die net zo
sterk waren als zij. Daarom hanteerde hij de alliantiepolitiek, zo wilde hij de
Duitse positie versterken. 2 belangrijke conferenties
1. Congres in Berlijn in 1878, hoe kunnen we de vrede in de Balkan laten
terugkeren?
2. Conferentie van Berlijn in 1884, 15 EU landen en de VS verdeelden Afrika.
Onder Wilhelm de 2e wilde Duitsland meer macht op internationaal niveau. Dit
leidde tot Weltpolitik die eerst vooral gericht was op de koloniën. Duitsland wilde
een vloot die net zo groot was als die van Engeland. Dit mislukte en toen
begonnen ze zich meer te richten op Europa, tot vrees van Frankrijk en Engeland
omdat Duitsland zich economisch en militair ook snel ontwikkelden.
Par 2 – Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog
Dieper liggende oorzaken
Militarisme
, Geen enkel land wilde oorlog maar het wel gezien als middel om het
vaderland te dienen.
Imperialisme
Frankrijk en Duitsland waren niet blij met de Britse overmacht in de
koloniën, zo onstond een koloniale wedloop. Wilhelm II begon banden met
Turkije en Marokko en hij versterkte de Duitse vloot. Engeland en Frankrijk
verzoenden in 1904 maar Duitsland niet.
Nationalisme
Het nationalisme ging nu ook over grenzen heen. Bevolkingen voelden zich
meer verwant met hun groepen in andere landen dan met hun eigen staat.
Ook zorgde nationalisme ervoor dat de bevolking een betere positie wilde
dan buurlanden.
Bewapeningswedloop
De vorige 3 -ismen hebben allemaal een leger nodig om te kunnen
functioneren. Regeringen begonnen meer geld uit te geven aan het leger
en dat creeërde een wapenwedloop. Deze maakte andere landen weer
banger waardoor de wapenwedloop steeds erger werd.
Bondgenootschappen
De vorige 4 ontwikkelingen zorgden voor meer angst in de andere landen.
Deze gingen op hun beurt bondgenootschappen aan met de gedachte dat
ze dan niet aangevallen zouden worden. Dit werkte averechts want de
bondgenootschappen begonnen zich slordig te gedragen en kleine
conflicten van kleine landen konden nu leiden tot iets groots omdat beide
landen veel bondgenoten hadden.
Directe aanleiding van de Eerste Wereldoorlog
Op zondag 28 Juni 1914 kwamen aartshertog Franz-Ferdinand en zijn vrouw
Sophie in Sarajevo in Bosnië. De Serviërs in Bosnië boos waren op Oostenrijk-
Hongarije, omdat zij Bosnië hadden veroverd van de Turken. De staat Servië
steunde de servische bevolking in Bosnië en wilden dat zij onafhankelijk werden.
Deze servische bevolking stichtte nationalistische groepen in Bosnië met
medeweten van de Servische regering. Een van deze groepen was de Black
Hand. Gavrilo Princip was ook lid en schoot Franz-Ferdinand neer. Oostenrijk-
Hongarije wilde na deze aanslag dat Servië zich niet meer zou bemoeien met de
servische bevolking in Bosnië. Servië had echter Rusland als bondgenoot dus
Oostenrijk-Hongarije zocht steun bij Duitsland. Duitsland gaf een toegezegde
steun dus Oostenrijk-Hongarije stelde een hard ultimatum aan Servië, hierna
verklaarden ze elkaar de oorlog. Hieropvolgend mobiliseerden de Centralen en de
Geallieerden zich.
Par 3 – Verloop van de Eerste Wereldoorlog
Enthousiasme
Na de initiele schrik van de bevolking groeide het enthousiasme voor de oorlog.
Ook veel tegenstanders zoals de socialisten werden enthousiast. Dit
enthousiasme kwam door het grote gevoel van nationalisme ne superioriteit. Elk
land dacht snel te kunnen winnen, binnen een paar maanden.
Von Schlieffenplan mislukt
VWO 5
Par 1 – Het Duitse keizerrijk
Staatsinrichting
Duitsland was eeuwenlang versnipperd en vormde geen land. Rijkskanselier Otto
von Bismarck bracht de staten bijeen met behulp van de Frans-Duitse oorlog. De
Pruisische koning Wilhelm I werd keizer. Wilhelm verdeelde Duitsland in
kiesdistricten die ieder kiesmannen konden sturen voor de Rijksdag. Keizer
benoemde rijkskanselier en hij was militair leider. Rijkskanselier benoemde
minister. Rijksdag gaf toestemming voor begroting, belasting en wetten, hij kon
echter afgezet worden door Rijkskanselier of de Bondsraad. De eerder genoemde
kiesmannen vormden in Berlijn de Bondsraad, zij hadden het recht om begroting,
wetten en verdragen met andere landen goed of af te keuren.
3 politieke stromingen
Conservatieven en nationaal-liberalen
Centrumpartij (vooral katholieken)
Socialisten
Gelaagdheid in de Duitse samenleving
1. Adel, officieren en hoge ambtenaren
2. Grote fabrikanten en bankiers
3. Werknemers in de dienstensector, lagere ambtenaren, kleine ondernemers
en chefs van afdelingen van grote ondernemingen
4. Boeren, arbeideres in de landbouw en de industrie en hele lage
ambtenaren.
Duitsland in de wereldpolitiek
De Bismarck realiseerde dat Duitsland omsingelt was door machten die net zo
sterk waren als zij. Daarom hanteerde hij de alliantiepolitiek, zo wilde hij de
Duitse positie versterken. 2 belangrijke conferenties
1. Congres in Berlijn in 1878, hoe kunnen we de vrede in de Balkan laten
terugkeren?
2. Conferentie van Berlijn in 1884, 15 EU landen en de VS verdeelden Afrika.
Onder Wilhelm de 2e wilde Duitsland meer macht op internationaal niveau. Dit
leidde tot Weltpolitik die eerst vooral gericht was op de koloniën. Duitsland wilde
een vloot die net zo groot was als die van Engeland. Dit mislukte en toen
begonnen ze zich meer te richten op Europa, tot vrees van Frankrijk en Engeland
omdat Duitsland zich economisch en militair ook snel ontwikkelden.
Par 2 – Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog
Dieper liggende oorzaken
Militarisme
, Geen enkel land wilde oorlog maar het wel gezien als middel om het
vaderland te dienen.
Imperialisme
Frankrijk en Duitsland waren niet blij met de Britse overmacht in de
koloniën, zo onstond een koloniale wedloop. Wilhelm II begon banden met
Turkije en Marokko en hij versterkte de Duitse vloot. Engeland en Frankrijk
verzoenden in 1904 maar Duitsland niet.
Nationalisme
Het nationalisme ging nu ook over grenzen heen. Bevolkingen voelden zich
meer verwant met hun groepen in andere landen dan met hun eigen staat.
Ook zorgde nationalisme ervoor dat de bevolking een betere positie wilde
dan buurlanden.
Bewapeningswedloop
De vorige 3 -ismen hebben allemaal een leger nodig om te kunnen
functioneren. Regeringen begonnen meer geld uit te geven aan het leger
en dat creeërde een wapenwedloop. Deze maakte andere landen weer
banger waardoor de wapenwedloop steeds erger werd.
Bondgenootschappen
De vorige 4 ontwikkelingen zorgden voor meer angst in de andere landen.
Deze gingen op hun beurt bondgenootschappen aan met de gedachte dat
ze dan niet aangevallen zouden worden. Dit werkte averechts want de
bondgenootschappen begonnen zich slordig te gedragen en kleine
conflicten van kleine landen konden nu leiden tot iets groots omdat beide
landen veel bondgenoten hadden.
Directe aanleiding van de Eerste Wereldoorlog
Op zondag 28 Juni 1914 kwamen aartshertog Franz-Ferdinand en zijn vrouw
Sophie in Sarajevo in Bosnië. De Serviërs in Bosnië boos waren op Oostenrijk-
Hongarije, omdat zij Bosnië hadden veroverd van de Turken. De staat Servië
steunde de servische bevolking in Bosnië en wilden dat zij onafhankelijk werden.
Deze servische bevolking stichtte nationalistische groepen in Bosnië met
medeweten van de Servische regering. Een van deze groepen was de Black
Hand. Gavrilo Princip was ook lid en schoot Franz-Ferdinand neer. Oostenrijk-
Hongarije wilde na deze aanslag dat Servië zich niet meer zou bemoeien met de
servische bevolking in Bosnië. Servië had echter Rusland als bondgenoot dus
Oostenrijk-Hongarije zocht steun bij Duitsland. Duitsland gaf een toegezegde
steun dus Oostenrijk-Hongarije stelde een hard ultimatum aan Servië, hierna
verklaarden ze elkaar de oorlog. Hieropvolgend mobiliseerden de Centralen en de
Geallieerden zich.
Par 3 – Verloop van de Eerste Wereldoorlog
Enthousiasme
Na de initiele schrik van de bevolking groeide het enthousiasme voor de oorlog.
Ook veel tegenstanders zoals de socialisten werden enthousiast. Dit
enthousiasme kwam door het grote gevoel van nationalisme ne superioriteit. Elk
land dacht snel te kunnen winnen, binnen een paar maanden.
Von Schlieffenplan mislukt
