Drugsfenomenen
Inhoud vak ................................................................................................................................ 3
1. Belgisch drugsbeleid ......................................................................................................... 3
1.1 het interfederaal drugsbeleid in België: ontstaan, evolutie, visie en missie ............... 3
1.1.1 wat is drugsbeleid? .............................................................................................. 3
1.1.2 ontstaan interfederaal drugsbeleid ..................................................................... 3
1.1.3 interfederale strategie voor een globaal en geïntegreerd drugsbeleid (2024-
2025) ............................................................................................................................. 6
1.2 kernideeën drugsbeleid .............................................................................................. 6
2. inleiding + verdovende middelen...................................................................................... 8
DEEL 1: psychofarmaca – Van Boxclaer .................................................................................... 9
1. Inleiding ............................................................................................................................ 9
1.1 belangrijkste tendensen.............................................................................................. 9
1.2 maatschappelijk: primaire focus ............................................................................... 10
1.3 epidemiologie: algemene vaststellingen................................................................... 10
1.4 indelingen ................................................................................................................. 11
1.5 huidige ontwikkelingen ............................................................................................. 14
2. Psycholeptica .................................................................................................................. 15
2.1 opiaten ...................................................................................................................... 15
a. historiek, producten en gebruik .............................................................................. 15
b. effecten ................................................................................................................... 22
c. farmacologische werking opiaten: receptorbinding ............................................... 22
c.1 hersen- en zenuwcellen..................................................................................... 23
c.2 synaptische transmissie..................................................................................... 24
c.3 hoe beïnvloeden? .............................................................................................. 25
d. opiaatverslaving ...................................................................................................... 26
e. hersenen hebben eigen morfine ............................................................................. 34
2.2 snuifmiddelen ........................................................................................................... 34
2.2.1 gassen ~ lachgas ................................................................................................. 34
a. gebruik ................................................................................................................ 35
b. effecten als drug ................................................................................................. 35
c. gezondheidsrisico’s ............................................................................................. 35
d. cave ..................................................................................................................... 35
2.2.2 solventen ~ inhalatie van vluchtige oplosmiddelen ........................................... 36
3. Stimulantia – stimulerende middelen ............................................................................. 36
DRUGSFENOMENEN 1
, 3.1 cocaïne ...................................................................................................................... 37
a. gebruik ................................................................................................................ 39
b. risico’s crack ........................................................................................................ 40
3.2 amfetamines ATS ...................................................................................................... 41
3.3 andere stimulerende middelen................................................................................. 44
3.4 stimulerende middelen: effecten ............................................................................. 45
3.3.1 ontstaan stijging gevoel van welzijn .................................................................. 45
3.3.2 eetlustremming ................................................................................................. 45
3.3.3 tal van ongewenste effecten ............................................................................. 46
3.4 psychosen door stimulerende middelen................................................................... 46
4. Psychedelica .................................................................................................................... 46
4.1 de psychedelische ervaring ....................................................................................... 46
a. perceptuele veranderingen ..................................................................................... 47
b. vertekend inschattingsvermogen ........................................................................... 47
c. aantasting bewustzijn.............................................................................................. 47
4.2 Psychedelica & onderscheid met andere stoffen ..................................................... 48
4.3 toepassing & effecten ............................................................................................... 49
a. mescaline ................................................................................................................ 49
b. methoxy-amfetaminen ........................................................................................... 50
c. MDMA/XTC.............................................................................................................. 51
d. MDA ........................................................................................................................ 52
e. Magic mushroom - paddo’s – hallucinogene paddenstoelen? ............................... 52
f. LSD - Lysergzuurdiethylamide .................................................................................. 53
Effecten psychedelica ............................................................................................. 56
Risico’s psychedelica ............................................................................................... 56
Risico’s specifiek voor XTC ...................................................................................... 57
5. Cannabinoïden ................................................................................................................ 57
5.1 historiek, voorkomen (hasj, marihuana,...), gebruik ................................................. 57
5.1.1 cannabinoïden: wat? .......................................................................................... 57
5.1.2 gebruik ............................................................................................................... 61
5.1.3 effecten .............................................................................................................. 63
6. Party drugs, Legal highs, NPS .......................................................................................... 66
6.1 wat? .......................................................................................................................... 66
6.2 legal highs ................................................................................................................. 68
a. alcohol ..................................................................................................................... 68
DRUGSFENOMENEN 2
, b. Mephedrone = mefi ................................................................................................ 70
c. flakka ....................................................................................................................... 71
d. de synthetische cannabinoïden .............................................................................. 71
6.3 party drugs ................................................................................................................ 72
a. designer drugs ......................................................................................................... 72
b. recreatieve drugs (ketamine, GHB (liquid XTC) ....................................................... 72
Ketamine ................................................................................................................. 73
GHB ......................................................................................................................... 73
c. “nouveau riche” drugs............................................................................................. 77
DEEL 2: Vraagzijde en preventie – Favril ................................................................................. 78
DEEL 3: Belgisch drugsbeleid – Colman .................................................................................. 78
DEEL 4: - Decorte .................................................................................................................... 78
Inhoud vak
Het drugsfenomeen: een integrale benadering
- Farmacologische werking/effecten van (il)legale drugs
- Het beleid: vraag- en aanbodzijde
- Drugsmarkten
1. Belgisch drugsbeleid
1.1 het interfederaal drugsbeleid in België: ontstaan, evolutie, visie en
missie
1.1.1 wat is drugsbeleid?
- Tabak, alcohol, psychoactieve medicatie, illegale drugs, gedragsvormen met
verslavend potentieel, zoals gok-, kansspelen en gamen (sinds 2016) + producten met
verslavend potentieel zoals dopingproducten, lachgas (è sinds 2024 oneigenlijk
gebruik)
o Oneigenlijk gebruik = niet binnen medische context
o Alles wat schadelijk is voor je gezondheid (mentaal & fysiek)
o Vraagzijde (gebruikers) en aanbodzijde (producenten)
1.1.2 ontstaan interfederaal drugsbeleid
Federaal Actieplan Toxicomanie (1995)
- Federale regering komt voor het eerst samen (J. VDL)
- 10-puntenplan met focus op drugpreventie en drughulp
Parlementaire Werkgroep Drugs (1996-1997)
- Bottom-up aanpak + multidisciplinaire samenstelling (hulpverlening/regering)
DRUGSFENOMENEN 3
, è vanuit praktijk (mensen die ermee werden geconfronteerd) een
drugsbeleid samenstellen
o “Een prohibitionistisch beleid ter zake niet langer een waarborg [biedt] op een
betere beheersing van het drugfenomeen. Een anti-prohibitionistisch beleid
dat zich zou beperken tot een totale decriminalisering – gesteld dat dit vanuit
internationaal oogpunt haalbaar zou zijn – zou tot een explosie van het
aanbod kunnen leiden.” (p. 993)
§ Op zoek naar een midden
o “Het strafrechtelijk beleid ten aanzien van druggebruikers moet worden
aangepast. Vermeden moet worden dat druggebruikers die, behalve dat ze
drugs bezitten, geen misdrijf hebben gepleegd, in de gevangenis
terechtkomen.” (p. 992) “De strafrechtelijke interventie ten opzichte van de
druggebruiker is maar aangewezen wanneer, bijkomend, door de betrokkene
misdrijven worden gepleegd die de maatschappelijke ordening verstoren.
Buiten specifieke risicosituaties, zoals middelengebruik in het wegverkeer, is
druggebruik op zich geen reden tot een strafrechtelijke interventie.” (p. 1003)
§ Niet genoeg hulp in gevangenis voor mensen met
drugsprobleem/mensen die daar beginnen met druggebruik
Federale Beleidsnota Drugs 2001
Waarom latere implementatie? Heeft tijdje stilgelegen aangezien Dutroux meer vna belang
was
- 3 pijlers (Federale Regering, 2001, p.7)
o 1/ Preventie voor de niet-gebruikers en de niet-problematische gebruikers
§ Start/verslaving vermijden
o 2/ Zorgverlening, risicobeperking en (her)integratie voor de problematische
gebruik(st)ers
§ Schadebeperking – of abstinentie (voor zij die gebruik niet willen
stoppen
o 3/ Repressie voor de producenten en de handelaars, op meerdere niveaus
§ Groothandel è smokkel van VS naar Antwerpen
§ Tussenhandel è mensen die de grote kilo’s kleiner maken
§ Kleine handel è dealers, verkopen in grammen
- Integraal (allesomvattend): drugsfenomeen is multidimensionaal (gezondheid,
veiligheid, internationaal,…)
- Rekening houden met alle facetten: 3 pijlers + meer
- Geïntegreerd: met alle relevante actoren en diensten op alle bevoegdheidsniveaus,
werken allemaal samen
- Drugswet 1921: basiswet, verbod (kaderwet)
- Sinds het aannemen van de Federale Drugsnota is de Drugswet van 1921 het
voorwerp geweest van meer dan 21 wetswijzigingen (bvb aandacht voor NPS
wet 2014/ KB 2017, bezit cannabis persoonlijk gebruik via wet 2003).
- Basisregels omtrent drugs:
DRUGSFENOMENEN 4
Inhoud vak ................................................................................................................................ 3
1. Belgisch drugsbeleid ......................................................................................................... 3
1.1 het interfederaal drugsbeleid in België: ontstaan, evolutie, visie en missie ............... 3
1.1.1 wat is drugsbeleid? .............................................................................................. 3
1.1.2 ontstaan interfederaal drugsbeleid ..................................................................... 3
1.1.3 interfederale strategie voor een globaal en geïntegreerd drugsbeleid (2024-
2025) ............................................................................................................................. 6
1.2 kernideeën drugsbeleid .............................................................................................. 6
2. inleiding + verdovende middelen...................................................................................... 8
DEEL 1: psychofarmaca – Van Boxclaer .................................................................................... 9
1. Inleiding ............................................................................................................................ 9
1.1 belangrijkste tendensen.............................................................................................. 9
1.2 maatschappelijk: primaire focus ............................................................................... 10
1.3 epidemiologie: algemene vaststellingen................................................................... 10
1.4 indelingen ................................................................................................................. 11
1.5 huidige ontwikkelingen ............................................................................................. 14
2. Psycholeptica .................................................................................................................. 15
2.1 opiaten ...................................................................................................................... 15
a. historiek, producten en gebruik .............................................................................. 15
b. effecten ................................................................................................................... 22
c. farmacologische werking opiaten: receptorbinding ............................................... 22
c.1 hersen- en zenuwcellen..................................................................................... 23
c.2 synaptische transmissie..................................................................................... 24
c.3 hoe beïnvloeden? .............................................................................................. 25
d. opiaatverslaving ...................................................................................................... 26
e. hersenen hebben eigen morfine ............................................................................. 34
2.2 snuifmiddelen ........................................................................................................... 34
2.2.1 gassen ~ lachgas ................................................................................................. 34
a. gebruik ................................................................................................................ 35
b. effecten als drug ................................................................................................. 35
c. gezondheidsrisico’s ............................................................................................. 35
d. cave ..................................................................................................................... 35
2.2.2 solventen ~ inhalatie van vluchtige oplosmiddelen ........................................... 36
3. Stimulantia – stimulerende middelen ............................................................................. 36
DRUGSFENOMENEN 1
, 3.1 cocaïne ...................................................................................................................... 37
a. gebruik ................................................................................................................ 39
b. risico’s crack ........................................................................................................ 40
3.2 amfetamines ATS ...................................................................................................... 41
3.3 andere stimulerende middelen................................................................................. 44
3.4 stimulerende middelen: effecten ............................................................................. 45
3.3.1 ontstaan stijging gevoel van welzijn .................................................................. 45
3.3.2 eetlustremming ................................................................................................. 45
3.3.3 tal van ongewenste effecten ............................................................................. 46
3.4 psychosen door stimulerende middelen................................................................... 46
4. Psychedelica .................................................................................................................... 46
4.1 de psychedelische ervaring ....................................................................................... 46
a. perceptuele veranderingen ..................................................................................... 47
b. vertekend inschattingsvermogen ........................................................................... 47
c. aantasting bewustzijn.............................................................................................. 47
4.2 Psychedelica & onderscheid met andere stoffen ..................................................... 48
4.3 toepassing & effecten ............................................................................................... 49
a. mescaline ................................................................................................................ 49
b. methoxy-amfetaminen ........................................................................................... 50
c. MDMA/XTC.............................................................................................................. 51
d. MDA ........................................................................................................................ 52
e. Magic mushroom - paddo’s – hallucinogene paddenstoelen? ............................... 52
f. LSD - Lysergzuurdiethylamide .................................................................................. 53
Effecten psychedelica ............................................................................................. 56
Risico’s psychedelica ............................................................................................... 56
Risico’s specifiek voor XTC ...................................................................................... 57
5. Cannabinoïden ................................................................................................................ 57
5.1 historiek, voorkomen (hasj, marihuana,...), gebruik ................................................. 57
5.1.1 cannabinoïden: wat? .......................................................................................... 57
5.1.2 gebruik ............................................................................................................... 61
5.1.3 effecten .............................................................................................................. 63
6. Party drugs, Legal highs, NPS .......................................................................................... 66
6.1 wat? .......................................................................................................................... 66
6.2 legal highs ................................................................................................................. 68
a. alcohol ..................................................................................................................... 68
DRUGSFENOMENEN 2
, b. Mephedrone = mefi ................................................................................................ 70
c. flakka ....................................................................................................................... 71
d. de synthetische cannabinoïden .............................................................................. 71
6.3 party drugs ................................................................................................................ 72
a. designer drugs ......................................................................................................... 72
b. recreatieve drugs (ketamine, GHB (liquid XTC) ....................................................... 72
Ketamine ................................................................................................................. 73
GHB ......................................................................................................................... 73
c. “nouveau riche” drugs............................................................................................. 77
DEEL 2: Vraagzijde en preventie – Favril ................................................................................. 78
DEEL 3: Belgisch drugsbeleid – Colman .................................................................................. 78
DEEL 4: - Decorte .................................................................................................................... 78
Inhoud vak
Het drugsfenomeen: een integrale benadering
- Farmacologische werking/effecten van (il)legale drugs
- Het beleid: vraag- en aanbodzijde
- Drugsmarkten
1. Belgisch drugsbeleid
1.1 het interfederaal drugsbeleid in België: ontstaan, evolutie, visie en
missie
1.1.1 wat is drugsbeleid?
- Tabak, alcohol, psychoactieve medicatie, illegale drugs, gedragsvormen met
verslavend potentieel, zoals gok-, kansspelen en gamen (sinds 2016) + producten met
verslavend potentieel zoals dopingproducten, lachgas (è sinds 2024 oneigenlijk
gebruik)
o Oneigenlijk gebruik = niet binnen medische context
o Alles wat schadelijk is voor je gezondheid (mentaal & fysiek)
o Vraagzijde (gebruikers) en aanbodzijde (producenten)
1.1.2 ontstaan interfederaal drugsbeleid
Federaal Actieplan Toxicomanie (1995)
- Federale regering komt voor het eerst samen (J. VDL)
- 10-puntenplan met focus op drugpreventie en drughulp
Parlementaire Werkgroep Drugs (1996-1997)
- Bottom-up aanpak + multidisciplinaire samenstelling (hulpverlening/regering)
DRUGSFENOMENEN 3
, è vanuit praktijk (mensen die ermee werden geconfronteerd) een
drugsbeleid samenstellen
o “Een prohibitionistisch beleid ter zake niet langer een waarborg [biedt] op een
betere beheersing van het drugfenomeen. Een anti-prohibitionistisch beleid
dat zich zou beperken tot een totale decriminalisering – gesteld dat dit vanuit
internationaal oogpunt haalbaar zou zijn – zou tot een explosie van het
aanbod kunnen leiden.” (p. 993)
§ Op zoek naar een midden
o “Het strafrechtelijk beleid ten aanzien van druggebruikers moet worden
aangepast. Vermeden moet worden dat druggebruikers die, behalve dat ze
drugs bezitten, geen misdrijf hebben gepleegd, in de gevangenis
terechtkomen.” (p. 992) “De strafrechtelijke interventie ten opzichte van de
druggebruiker is maar aangewezen wanneer, bijkomend, door de betrokkene
misdrijven worden gepleegd die de maatschappelijke ordening verstoren.
Buiten specifieke risicosituaties, zoals middelengebruik in het wegverkeer, is
druggebruik op zich geen reden tot een strafrechtelijke interventie.” (p. 1003)
§ Niet genoeg hulp in gevangenis voor mensen met
drugsprobleem/mensen die daar beginnen met druggebruik
Federale Beleidsnota Drugs 2001
Waarom latere implementatie? Heeft tijdje stilgelegen aangezien Dutroux meer vna belang
was
- 3 pijlers (Federale Regering, 2001, p.7)
o 1/ Preventie voor de niet-gebruikers en de niet-problematische gebruikers
§ Start/verslaving vermijden
o 2/ Zorgverlening, risicobeperking en (her)integratie voor de problematische
gebruik(st)ers
§ Schadebeperking – of abstinentie (voor zij die gebruik niet willen
stoppen
o 3/ Repressie voor de producenten en de handelaars, op meerdere niveaus
§ Groothandel è smokkel van VS naar Antwerpen
§ Tussenhandel è mensen die de grote kilo’s kleiner maken
§ Kleine handel è dealers, verkopen in grammen
- Integraal (allesomvattend): drugsfenomeen is multidimensionaal (gezondheid,
veiligheid, internationaal,…)
- Rekening houden met alle facetten: 3 pijlers + meer
- Geïntegreerd: met alle relevante actoren en diensten op alle bevoegdheidsniveaus,
werken allemaal samen
- Drugswet 1921: basiswet, verbod (kaderwet)
- Sinds het aannemen van de Federale Drugsnota is de Drugswet van 1921 het
voorwerp geweest van meer dan 21 wetswijzigingen (bvb aandacht voor NPS
wet 2014/ KB 2017, bezit cannabis persoonlijk gebruik via wet 2003).
- Basisregels omtrent drugs:
DRUGSFENOMENEN 4
