Samenvatting: inleiding tot de antropologie 2022-2023, N. Backers
Inleiding Tot De Antropologie
Prof. Hugo DeBlock
les 1 - 15/02
introductie/ belangrijke informatie
- beginnen om 8u45, half is te vroeg
WAT IS ANTROPOLOGIE
een studie van de volledige mensheid, de mens als dier en de mens als sociaal makend
wezen.
stichtende Vaders
- Franz Boas
- Bronisław Malinowski
WAT DOEN ANTROPOLOGEN
- participerende observatie
- etnografie en etnografisch veldwerk
- langdurig veldwerk, vanuit het principe van observeren en deelnemen
- beginnen met het leren van de taal
- je neemt actief deel aan de samenleving dat je bestudeert
- onderdompelen in de cultuur en deel worden van de maatschappij
- methodiek uitgevonden door Bronislaw Malinowski
- Hij deed veldwerk in Papua New Guinea
- uit noodzaak door de oorlog heeft hij 4 jaar lang veldwerk gedaan
- zo ontstond zijn methode
- heeft erg veel geschreven in die tijd
het eerste etnografisch veldwerk; Argonauts of the Western Pacific
OBJECTEN VAN DE STUDIE (thema’s binnen de antropologie)
Kinship
- verwantschap
- familieverbanden
- clan
- hoe wordt cultuur verwant aan de basis
- heeft een racistisch fundament
Exchange
- uitwisseling
- basis voor economische systemen
- bv. hoe volkeren hun goederen uitwisselen tussen elkaar en handel drijven a.d.h.v.
stamhoofden
Economie
Religie
1
,Samenvatting: inleiding tot de antropologie 2022-2023, N. Backers
Politiek
Ritueel
Materiële cultuur
- heeft ook erg racistische roots
- vaak werden producten gestolen om dan te bestuderen
- de basis van de pre-antropologie
VERTAKKINGEN
twee takken
- sociale antropologie
- culturele antropologie
met deeldisciplines
- wijsgerige antropologie
- rechtsantropologie
- vb. Laura Nader; Justice and Control in a Zapotec Mountain Village; Plunder:
When the rule of law is illegal
- visuele antr.
- Medische antr.
- vb. Nancy Schepper-Hughes; The Global traffic in human organs
- …
THEORETISCHE DEBATTEN
- maatschappij/ samenleving/ cultuur
- society en culture
- tijd en plaats (komt niet meer terug in de volgende lessen)
- Johannes Fabian; Time and the other
- super kritisch werk over hoe je als je iemand anders beschrijft je hen
(onbewust) verandert
- De antropoloog komt toe en begint te schrijven vanaf hij toekomt op
die plek, maar de geschiedenis is er al ver voor begonnen.
- het verschil tussen the ethnographic present (het etnografische
heden) en de volledige geschiedenis van dat volk . Het etnografische
heden is dus problematisch
- over mensen bevriezen in tijd en ruimte
- een kritiek op het etnografisch ‘anders maken’
- Macht, geloof, materialiteit, subjectiviteit, ‘leefwerelden’
- een balans zoeken tussen wetenschappelijke objectiviteit en subjectiviteit
- over de leefwerelden van individuele mensen, je kan niet tot de ‘grote
conclusies’ komen, de samenleving is te divers. Dus je moet op het individu
werken
- werken a.d.h.v. een etnografisch Vignet
komt allemaal nog terug in de les, dit is slechts een intro
2
,Samenvatting: inleiding tot de antropologie 2022-2023, N. Backers
VELDWERK
wordt nog steeds gedaan MAAR veel kritischer en gepositioneerd
de mensen die je bij hen nemen en info geven werden informanten genoemd maar nu
wordt dat niet meer gedaan.
Nu noemt men ze respondenten of co-researcher
DE ROOTS: INTERESSE IN “DE ANDER”
antropologie ontstond door de interesse in ‘andere’ mensen en culturen.
MAAR
de problematiek rond ‘de ander’ in acht houden
roots:
Herodotus van Halicarnassus
- schreef over de Skythen
- volksbeschrijvingen = problematisch aangezien elk individu anders is/ denkt en niet
onder één begrip kunnen worden ondergebracht
- beschreef ze met enorm respect
- maar dubbel moraal van de witte wereld
- Herodotus wordt vaak beschreven als de eerste etnograaf
de term stam wordt niet meer gebruikt
let op met je jargon, veel heeft oorsprong in racisme
de volkenkunde of etnologie tot de 19e eeuw
- mensen met een andere huidskleur werden als inferieur bestempeld
- sinds het darwinisme
- ze ‘moesten’ andere mensen inferieur maken om de kolonisatie etc. te
verantwoorden
- o.a. door Craniometrie: de schedels en botten van mensen vergelijken om te
bewijzen dat mensen met een andere huidskleur inferieur zijn
Ibn Khaldun
- maakte genuanceerde prachtige beschrijving over de Amazigh (?), hedendaags =
Marokko
- terwijl de focus van de middeleeuwse geschiedschrijving anders vooral ligt op de
witte, westerse wereld
DUBIEUZE ROOTS: DE CARTESIAANSE WERELD EN DE TWEESPLITSING
De witte geschiedschrijving/ epistemologie heeft de wereld gemaakt (wat niet ok is)
Descartes
- extreme opsplitsing tussen lichaam en geest
- en al de rest ook: man en vrouw bv.
- zorgt voor veel problemen
3
, Samenvatting: inleiding tot de antropologie 2022-2023, N. Backers
debat natuur VS cultuur
zijn ze Nature of nurture?
We zijn natuurlijk beide, die categorie moet opgeheven worden.
Is de natuurstaat van de mens goed? Wordt de mens slecht door omgeving?
door Jean-Jacques Rousseau
ook met het idee van Le bon Sauvage
ontstaan bij Montaigne in Des Cannibales
- zegt daar dat, moest hij in Native North America
geboren zijn dat hij waarschijnlijk zelf ook kannibaal
zou geworden zijn.
- zo zegt hij dat het niet gewoon beesten zijn, maar er
een rationaliteit achter zit
- cultuurrelativisme, je proberen in de schoenen van
een ander te zettenen het proberen te snappen in
plaats van hen als beesten af te schrijven
- werd ervoor verketterd in christelijke westelijke wereld
- zo ontstond de term Le Bon Sauvage, later
overgenomen door Rousseau
staat knal tegenover Thomas Hobbes
- The war of each against all
- i.p.v. ‘de mens is van nature goed’ zegt hij dat de mens van nature slecht is.
- Van nature is de mens competitief en wilt aan de macht komen
- men is constant in oorlog en iedereen vecht tegen alle anderen
RACISTISCHE ROOTS
komt vanuit het duaal denken
- the other
uit biologie en ras
ras bestaat niet volgens antropologen
4
Inleiding Tot De Antropologie
Prof. Hugo DeBlock
les 1 - 15/02
introductie/ belangrijke informatie
- beginnen om 8u45, half is te vroeg
WAT IS ANTROPOLOGIE
een studie van de volledige mensheid, de mens als dier en de mens als sociaal makend
wezen.
stichtende Vaders
- Franz Boas
- Bronisław Malinowski
WAT DOEN ANTROPOLOGEN
- participerende observatie
- etnografie en etnografisch veldwerk
- langdurig veldwerk, vanuit het principe van observeren en deelnemen
- beginnen met het leren van de taal
- je neemt actief deel aan de samenleving dat je bestudeert
- onderdompelen in de cultuur en deel worden van de maatschappij
- methodiek uitgevonden door Bronislaw Malinowski
- Hij deed veldwerk in Papua New Guinea
- uit noodzaak door de oorlog heeft hij 4 jaar lang veldwerk gedaan
- zo ontstond zijn methode
- heeft erg veel geschreven in die tijd
het eerste etnografisch veldwerk; Argonauts of the Western Pacific
OBJECTEN VAN DE STUDIE (thema’s binnen de antropologie)
Kinship
- verwantschap
- familieverbanden
- clan
- hoe wordt cultuur verwant aan de basis
- heeft een racistisch fundament
Exchange
- uitwisseling
- basis voor economische systemen
- bv. hoe volkeren hun goederen uitwisselen tussen elkaar en handel drijven a.d.h.v.
stamhoofden
Economie
Religie
1
,Samenvatting: inleiding tot de antropologie 2022-2023, N. Backers
Politiek
Ritueel
Materiële cultuur
- heeft ook erg racistische roots
- vaak werden producten gestolen om dan te bestuderen
- de basis van de pre-antropologie
VERTAKKINGEN
twee takken
- sociale antropologie
- culturele antropologie
met deeldisciplines
- wijsgerige antropologie
- rechtsantropologie
- vb. Laura Nader; Justice and Control in a Zapotec Mountain Village; Plunder:
When the rule of law is illegal
- visuele antr.
- Medische antr.
- vb. Nancy Schepper-Hughes; The Global traffic in human organs
- …
THEORETISCHE DEBATTEN
- maatschappij/ samenleving/ cultuur
- society en culture
- tijd en plaats (komt niet meer terug in de volgende lessen)
- Johannes Fabian; Time and the other
- super kritisch werk over hoe je als je iemand anders beschrijft je hen
(onbewust) verandert
- De antropoloog komt toe en begint te schrijven vanaf hij toekomt op
die plek, maar de geschiedenis is er al ver voor begonnen.
- het verschil tussen the ethnographic present (het etnografische
heden) en de volledige geschiedenis van dat volk . Het etnografische
heden is dus problematisch
- over mensen bevriezen in tijd en ruimte
- een kritiek op het etnografisch ‘anders maken’
- Macht, geloof, materialiteit, subjectiviteit, ‘leefwerelden’
- een balans zoeken tussen wetenschappelijke objectiviteit en subjectiviteit
- over de leefwerelden van individuele mensen, je kan niet tot de ‘grote
conclusies’ komen, de samenleving is te divers. Dus je moet op het individu
werken
- werken a.d.h.v. een etnografisch Vignet
komt allemaal nog terug in de les, dit is slechts een intro
2
,Samenvatting: inleiding tot de antropologie 2022-2023, N. Backers
VELDWERK
wordt nog steeds gedaan MAAR veel kritischer en gepositioneerd
de mensen die je bij hen nemen en info geven werden informanten genoemd maar nu
wordt dat niet meer gedaan.
Nu noemt men ze respondenten of co-researcher
DE ROOTS: INTERESSE IN “DE ANDER”
antropologie ontstond door de interesse in ‘andere’ mensen en culturen.
MAAR
de problematiek rond ‘de ander’ in acht houden
roots:
Herodotus van Halicarnassus
- schreef over de Skythen
- volksbeschrijvingen = problematisch aangezien elk individu anders is/ denkt en niet
onder één begrip kunnen worden ondergebracht
- beschreef ze met enorm respect
- maar dubbel moraal van de witte wereld
- Herodotus wordt vaak beschreven als de eerste etnograaf
de term stam wordt niet meer gebruikt
let op met je jargon, veel heeft oorsprong in racisme
de volkenkunde of etnologie tot de 19e eeuw
- mensen met een andere huidskleur werden als inferieur bestempeld
- sinds het darwinisme
- ze ‘moesten’ andere mensen inferieur maken om de kolonisatie etc. te
verantwoorden
- o.a. door Craniometrie: de schedels en botten van mensen vergelijken om te
bewijzen dat mensen met een andere huidskleur inferieur zijn
Ibn Khaldun
- maakte genuanceerde prachtige beschrijving over de Amazigh (?), hedendaags =
Marokko
- terwijl de focus van de middeleeuwse geschiedschrijving anders vooral ligt op de
witte, westerse wereld
DUBIEUZE ROOTS: DE CARTESIAANSE WERELD EN DE TWEESPLITSING
De witte geschiedschrijving/ epistemologie heeft de wereld gemaakt (wat niet ok is)
Descartes
- extreme opsplitsing tussen lichaam en geest
- en al de rest ook: man en vrouw bv.
- zorgt voor veel problemen
3
, Samenvatting: inleiding tot de antropologie 2022-2023, N. Backers
debat natuur VS cultuur
zijn ze Nature of nurture?
We zijn natuurlijk beide, die categorie moet opgeheven worden.
Is de natuurstaat van de mens goed? Wordt de mens slecht door omgeving?
door Jean-Jacques Rousseau
ook met het idee van Le bon Sauvage
ontstaan bij Montaigne in Des Cannibales
- zegt daar dat, moest hij in Native North America
geboren zijn dat hij waarschijnlijk zelf ook kannibaal
zou geworden zijn.
- zo zegt hij dat het niet gewoon beesten zijn, maar er
een rationaliteit achter zit
- cultuurrelativisme, je proberen in de schoenen van
een ander te zettenen het proberen te snappen in
plaats van hen als beesten af te schrijven
- werd ervoor verketterd in christelijke westelijke wereld
- zo ontstond de term Le Bon Sauvage, later
overgenomen door Rousseau
staat knal tegenover Thomas Hobbes
- The war of each against all
- i.p.v. ‘de mens is van nature goed’ zegt hij dat de mens van nature slecht is.
- Van nature is de mens competitief en wilt aan de macht komen
- men is constant in oorlog en iedereen vecht tegen alle anderen
RACISTISCHE ROOTS
komt vanuit het duaal denken
- the other
uit biologie en ras
ras bestaat niet volgens antropologen
4
