Hoofdstuk 4. Burgerlijke recht-
rechtshandelingen
1. Rechtshandelingen
- Rechtshandeling: een bewuste handeling die wordt gesteld met
het doel rechtsgevolgen te creëren.
- Rechtsfeit: een gebeurtenis of handeling waaraan het recht
automatisch juridische gevolgen koppelt, onafhankelijk van de wil
van degene die de handeling stelt.
Belangrijk verschil:
- Beide hebben rechtsgevolgen, zoals het ontstaan, wijzigen of
beëindigen van subjectieve rechten, maar ze ontstaan op een
verschillende manier:
o Rechtsfeit → spontaan of onbewust
o Rechtshandeling → bewust en gericht op juridische
gevolgen
Belang voor bewijs:
- Bij rechtsfeiten zijn diverse bewijsmiddelen toegestaan, zoals
proces-verbaal, foto’s of getuigen.
- Bij rechtshandelingen geldt strenger bewijsrecht, vooral in het
burgerlijk recht: schriftelijk bewijs heeft voorkeur, getuigen of
vermoedens zijn uitzonderlijk.
Indeling van rechtshandelingen
Naar auteur
- Publiekrechtelijke rechtshandelingen: door overheid, ambtenaar of
rechter in functie.
o Normerende → creëren algemene regels, bijvoorbeeld wetten
o Individuele → richten zich op één persoon of situatie,
bijvoorbeeld onteigening, benoeming van een ambtenaar
o Gerechtelijke → rechterlijke handelingen, zoals het vellen van
een vonnis of oproep van getuigen
- Privaatrechtelijke rechtshandelingen: door particulieren of bedrijven;
niet handelend als overheid.
Naar aantal partijen
- Eenzijdige rechtshandelingen: slechts één partij drukt haar wil uit,
zoals een testament of opzeg
, - Meerzijdige rechtshandelingen: minstens twee partijen met
overeenstemmende wil, zoals een contract, huurovereenkomst of
collectieve arbeidsovereenkomst
Naar rechtsgevolg
- Vestigend → creëren nieuwe rechten, zoals bij huwelijk of adoptie
- Overdragend → bestaand recht gaat over naar een nieuwe titularis,
bijvoorbeeld koop, huur of overdracht van een schuldvordering
- Aanwijzend → bevestigen bestaand juridisch statuut zonder nieuwe
rechten te creëren, zoals bij afstand van een geding of schriftelijke
bevestiging van een mondelinge overeenkomst
- Uitdovend → doen een bestaand recht tenietgaan, bijvoorbeeld
betaling of kwijtschelding
Naar formaliteiten
- Vormvrije rechtshandelingen: geen specifieke vorm vereist;
wilsuiting of wilsovereenstemming volstaat, bijvoorbeeld een
mondelinge verkoop van een fiets of bus
- Vormelijke of plechtige rechtshandelingen: wettelijke formaliteiten
vereist, zoals notariële akte, huwelijk, adoptie, hypotheek of
echtscheiding
- Zakelijke rechtshandelingen: hebben betrekking op overdracht of
vestiging van zakelijke rechten
Naar invloed op het vermogen
- Daden van gebruik of genot: passief genieten van goederen,
bijvoorbeeld dat een eigenaar zijn huis zelf bewoont of een huurder
het gehuurde goed gebruikt
- Daden van beheer: beheer van het vermogen om toekomstige
vruchten te behouden, bijvoorbeeld beleggen, onderhoud of
verzekering
- Daden van beschikking: goederen vervreemden, bezwaren of
schenken; belangrijke invloed op het vermogen, zoals verkoop van
een woning, schenking of langdurige verhuur
2. Gelegenheidsvoorwaarden
Een rechtshandeling is een handeling die bewust wordt gesteld met het
doel rechtsgevolgen te creëren. Het onderscheid met een rechtsfeit is dat
bij een rechtshandeling de intentie aanwezig is om de rechtsgevolgen
teweeg te brengen, terwijl bij een rechtsfeit deze gevolgen automatisch
aan een gebeurtenis of handeling verbonden zijn.
Om geldig te zijn, moet een rechtshandeling voldoen aan een aantal
voorwaarden:
rechtshandelingen
1. Rechtshandelingen
- Rechtshandeling: een bewuste handeling die wordt gesteld met
het doel rechtsgevolgen te creëren.
- Rechtsfeit: een gebeurtenis of handeling waaraan het recht
automatisch juridische gevolgen koppelt, onafhankelijk van de wil
van degene die de handeling stelt.
Belangrijk verschil:
- Beide hebben rechtsgevolgen, zoals het ontstaan, wijzigen of
beëindigen van subjectieve rechten, maar ze ontstaan op een
verschillende manier:
o Rechtsfeit → spontaan of onbewust
o Rechtshandeling → bewust en gericht op juridische
gevolgen
Belang voor bewijs:
- Bij rechtsfeiten zijn diverse bewijsmiddelen toegestaan, zoals
proces-verbaal, foto’s of getuigen.
- Bij rechtshandelingen geldt strenger bewijsrecht, vooral in het
burgerlijk recht: schriftelijk bewijs heeft voorkeur, getuigen of
vermoedens zijn uitzonderlijk.
Indeling van rechtshandelingen
Naar auteur
- Publiekrechtelijke rechtshandelingen: door overheid, ambtenaar of
rechter in functie.
o Normerende → creëren algemene regels, bijvoorbeeld wetten
o Individuele → richten zich op één persoon of situatie,
bijvoorbeeld onteigening, benoeming van een ambtenaar
o Gerechtelijke → rechterlijke handelingen, zoals het vellen van
een vonnis of oproep van getuigen
- Privaatrechtelijke rechtshandelingen: door particulieren of bedrijven;
niet handelend als overheid.
Naar aantal partijen
- Eenzijdige rechtshandelingen: slechts één partij drukt haar wil uit,
zoals een testament of opzeg
, - Meerzijdige rechtshandelingen: minstens twee partijen met
overeenstemmende wil, zoals een contract, huurovereenkomst of
collectieve arbeidsovereenkomst
Naar rechtsgevolg
- Vestigend → creëren nieuwe rechten, zoals bij huwelijk of adoptie
- Overdragend → bestaand recht gaat over naar een nieuwe titularis,
bijvoorbeeld koop, huur of overdracht van een schuldvordering
- Aanwijzend → bevestigen bestaand juridisch statuut zonder nieuwe
rechten te creëren, zoals bij afstand van een geding of schriftelijke
bevestiging van een mondelinge overeenkomst
- Uitdovend → doen een bestaand recht tenietgaan, bijvoorbeeld
betaling of kwijtschelding
Naar formaliteiten
- Vormvrije rechtshandelingen: geen specifieke vorm vereist;
wilsuiting of wilsovereenstemming volstaat, bijvoorbeeld een
mondelinge verkoop van een fiets of bus
- Vormelijke of plechtige rechtshandelingen: wettelijke formaliteiten
vereist, zoals notariële akte, huwelijk, adoptie, hypotheek of
echtscheiding
- Zakelijke rechtshandelingen: hebben betrekking op overdracht of
vestiging van zakelijke rechten
Naar invloed op het vermogen
- Daden van gebruik of genot: passief genieten van goederen,
bijvoorbeeld dat een eigenaar zijn huis zelf bewoont of een huurder
het gehuurde goed gebruikt
- Daden van beheer: beheer van het vermogen om toekomstige
vruchten te behouden, bijvoorbeeld beleggen, onderhoud of
verzekering
- Daden van beschikking: goederen vervreemden, bezwaren of
schenken; belangrijke invloed op het vermogen, zoals verkoop van
een woning, schenking of langdurige verhuur
2. Gelegenheidsvoorwaarden
Een rechtshandeling is een handeling die bewust wordt gesteld met het
doel rechtsgevolgen te creëren. Het onderscheid met een rechtsfeit is dat
bij een rechtshandeling de intentie aanwezig is om de rechtsgevolgen
teweeg te brengen, terwijl bij een rechtsfeit deze gevolgen automatisch
aan een gebeurtenis of handeling verbonden zijn.
Om geldig te zijn, moet een rechtshandeling voldoen aan een aantal
voorwaarden:
