TAALBELEID
Inhoudsopgave
1. Wat is taalbeleid?......................................................................................................... 2
1.1 Het begrip....................................................................................................................................... 2
1.2 Een definitie.................................................................................................................................... 2
1.3 overzicht en opbouw opo................................................................................................................ 4
1.4 werkstuk taalbeleid......................................................................................................................... 6
1.5 taalbeleidsplan:............................................................................................................................... 7
1.6 betekenisvolle leestaken................................................................................................................. 8
1.7 taalkrachtig onderwijs: zeven principes.......................................................................................... 8
1.8 van hajer en meestringa................................................................................................................ 9
2. bouwsteen doelstellingen nederlands...........................................................................9
2.1 doelstellingen Nederlands?............................................................................................................. 9
2.2 ontwikkelingsdoelen en et nederlands............................................................................................9
3. omgaan met taal in alle vakken (+ taaldidactiek).........................................................11
3.1 verschil schooltaal – alledaagse taal:............................................................................................ 11
4. omgaan met meertaligheid: de thuistaal vd leerlingen.................................................12
4.1 wat is meertaligheid...................................................................................................................... 12
4.2 taal: matter of the mind?.............................................................................................................. 15
4.3 wat kunnen we doen ih onderwijs?................................................................................................ 16
5. omgaan met meertaligheid: anderstalige nieuwkomers (OKAN), talensensibilisering en
taalinitiatie.................................................................................................................... 18
5.1 wat is talensensibilisering?............................................................................................................ 18
5.2 wat is taalintiatie:.......................................................................................................................... 19
5.3 wat is clil?...................................................................................................................................... 19
5.4 wat is immersieonderwijs?............................................................................................................ 19
6. evaluatie van taalontwikkeling....................................................................................19
6.1 werkwijze BSA en actieplan stageklas........................................................................................... 20
6.2 waarom is evaluatie een bouwsteen van taalbeleid?....................................................................20
6.3 3 functies van evaluatie:............................................................................................................... 20
6.4 breed evalueren:........................................................................................................................... 21
6.5 hoe taalvaardigheid evalueren...................................................................................................... 22
productevaluatie:............................................................................................................................. 22
procesevaluatie:............................................................................................................................... 23
7. ouders (en buurt) betrekken.......................................................................................25
, 7.1 niveaus van ouderbetrokkenheid:................................................................................................. 26
7.2 ouders en schoolteam als partners: wederzijdse openheid:..........................................................26
8. opo taalbeleid:........................................................................................................... 28
1. WAT IS TAALBELEID?
1.1HET BEGRIP
1.2EEN DEFINITIE
EEN DEFINITIE:
- Taalbeleid is de structurele en strategische poging van een schoolteam om de onderwijspraktijk
aan te passen aan de taalleerbehoeften van de leerlingen met het oog op het bevorderen van
hun algehele ontwikkeling en het verbeteren van hun onderwijsresultaten.
EEN GEÜPDATETE DEFINITIE VAN TAALBELEID:
- Een taalbeleid is een gezamenlijke, doordachte en goed opgevolgde combinatie van initiatieven
waarmee schoolteamleden:
1) Effectief taalstimulerend onderwijs in elke klas trachten aan te bieden
2) En een leeromgeving voor leraren trachten te creëren, om zo samen de taalcompetenties van
leerlingen te versterken.
TAALBELEID IS DOELGERICHT EN DOORDACHT
Doelstellingen op 3 niveaus:
- Leerlingniveau: wat willen we concreet bereiken op het vlak van de (taal) ontwikkeling van de
leerlingen?
- Leerkracht-/klasniveau: wat willen we concreet bereiken op het vlak van interactie van de
leerkrachten met de lln in de klas?
- Schoolniveau: Wat willen we concreet bereiken met het hele schoolteam en met betrekking tot
de werking van onze school?
Om die doelen na te streven, is natuurlijk actie nodig!
TAALBELEID GAAT OVER TAAL
Hamvraag: hoe gaan wij in ons onderwijs om met taal en hoe kunnen we dat verbeteren?
, - Taalontwikkeling vd lln als expliciet doel (= de makkelijkste om mee aan de slag te gaan)
o Bv. leesvaardigheid, schrijfvaardigheid, spreek- en/of luistervaardigheid verhogen
- Taalontwikkeling van de leerlingen als middel om een niet-talig doel te bereiken
o Bv. door aandacht voor taalontwikkeling leerinhouden wetenschap en techniek, via
aandacht voor interactie respect leren hebben voor elkaar en elkaars mening
TAALBELEID IS STRUCTUREEL
- Structureel inzetten op preventie van taal- en taal gerelateerde problemen, eerder dan
remediëring. ‘beter voorkomen dan genezen’.
- Doorgaande lijnen:
o Horizontaal: aanpak taal over verschillende vakken heen
o Verticaal: afstemming van 1e kleuterklas tot 6e leerjaar (zie ook nieuwe minimumdoelen)
TAALBELEID IS STRATEGISCH, DOORDACHT EN WORDT GOED OPGEVOLGD
- O: Analyse van de beginsituatie (leerlingen, klas, school): sterktes en zwaktes identificeren
- V: Plannen: prioritaire doelen en acties bepalen
- U: uitvoering: geplande acties uitvoeren
- R: Evaluatie: nagaan of de acties zijn uitgevoerd EN of ze het gewenste effect hebben
opgeleverd
TAALBELEID GEBEURT GEZAMENLIJK, IN DIALOOG
- Een goede communicatie en samenwerking dragen bij tot een kwaliteitsvol taalbeleid
- Hoe meer de leden ve schoolteam de kans krijgen om mee te denken en mee te doen en hoe
sterker het taalbeleid gedragen wordt, hoe groter de kans op maximale, positieve impact op de
(taal)ontwikkeling van de leerlingen
- Een krachtig taalbeleid ‘leeft’ en is dynamisch (niet enkel een plan op papier)
TAALBELEID IS SCHOOLSPECIFIEK
Elke school voert haar eigen taalbeleid vanuit haar eigen beginsituatie:
Inhoudsopgave
1. Wat is taalbeleid?......................................................................................................... 2
1.1 Het begrip....................................................................................................................................... 2
1.2 Een definitie.................................................................................................................................... 2
1.3 overzicht en opbouw opo................................................................................................................ 4
1.4 werkstuk taalbeleid......................................................................................................................... 6
1.5 taalbeleidsplan:............................................................................................................................... 7
1.6 betekenisvolle leestaken................................................................................................................. 8
1.7 taalkrachtig onderwijs: zeven principes.......................................................................................... 8
1.8 van hajer en meestringa................................................................................................................ 9
2. bouwsteen doelstellingen nederlands...........................................................................9
2.1 doelstellingen Nederlands?............................................................................................................. 9
2.2 ontwikkelingsdoelen en et nederlands............................................................................................9
3. omgaan met taal in alle vakken (+ taaldidactiek).........................................................11
3.1 verschil schooltaal – alledaagse taal:............................................................................................ 11
4. omgaan met meertaligheid: de thuistaal vd leerlingen.................................................12
4.1 wat is meertaligheid...................................................................................................................... 12
4.2 taal: matter of the mind?.............................................................................................................. 15
4.3 wat kunnen we doen ih onderwijs?................................................................................................ 16
5. omgaan met meertaligheid: anderstalige nieuwkomers (OKAN), talensensibilisering en
taalinitiatie.................................................................................................................... 18
5.1 wat is talensensibilisering?............................................................................................................ 18
5.2 wat is taalintiatie:.......................................................................................................................... 19
5.3 wat is clil?...................................................................................................................................... 19
5.4 wat is immersieonderwijs?............................................................................................................ 19
6. evaluatie van taalontwikkeling....................................................................................19
6.1 werkwijze BSA en actieplan stageklas........................................................................................... 20
6.2 waarom is evaluatie een bouwsteen van taalbeleid?....................................................................20
6.3 3 functies van evaluatie:............................................................................................................... 20
6.4 breed evalueren:........................................................................................................................... 21
6.5 hoe taalvaardigheid evalueren...................................................................................................... 22
productevaluatie:............................................................................................................................. 22
procesevaluatie:............................................................................................................................... 23
7. ouders (en buurt) betrekken.......................................................................................25
, 7.1 niveaus van ouderbetrokkenheid:................................................................................................. 26
7.2 ouders en schoolteam als partners: wederzijdse openheid:..........................................................26
8. opo taalbeleid:........................................................................................................... 28
1. WAT IS TAALBELEID?
1.1HET BEGRIP
1.2EEN DEFINITIE
EEN DEFINITIE:
- Taalbeleid is de structurele en strategische poging van een schoolteam om de onderwijspraktijk
aan te passen aan de taalleerbehoeften van de leerlingen met het oog op het bevorderen van
hun algehele ontwikkeling en het verbeteren van hun onderwijsresultaten.
EEN GEÜPDATETE DEFINITIE VAN TAALBELEID:
- Een taalbeleid is een gezamenlijke, doordachte en goed opgevolgde combinatie van initiatieven
waarmee schoolteamleden:
1) Effectief taalstimulerend onderwijs in elke klas trachten aan te bieden
2) En een leeromgeving voor leraren trachten te creëren, om zo samen de taalcompetenties van
leerlingen te versterken.
TAALBELEID IS DOELGERICHT EN DOORDACHT
Doelstellingen op 3 niveaus:
- Leerlingniveau: wat willen we concreet bereiken op het vlak van de (taal) ontwikkeling van de
leerlingen?
- Leerkracht-/klasniveau: wat willen we concreet bereiken op het vlak van interactie van de
leerkrachten met de lln in de klas?
- Schoolniveau: Wat willen we concreet bereiken met het hele schoolteam en met betrekking tot
de werking van onze school?
Om die doelen na te streven, is natuurlijk actie nodig!
TAALBELEID GAAT OVER TAAL
Hamvraag: hoe gaan wij in ons onderwijs om met taal en hoe kunnen we dat verbeteren?
, - Taalontwikkeling vd lln als expliciet doel (= de makkelijkste om mee aan de slag te gaan)
o Bv. leesvaardigheid, schrijfvaardigheid, spreek- en/of luistervaardigheid verhogen
- Taalontwikkeling van de leerlingen als middel om een niet-talig doel te bereiken
o Bv. door aandacht voor taalontwikkeling leerinhouden wetenschap en techniek, via
aandacht voor interactie respect leren hebben voor elkaar en elkaars mening
TAALBELEID IS STRUCTUREEL
- Structureel inzetten op preventie van taal- en taal gerelateerde problemen, eerder dan
remediëring. ‘beter voorkomen dan genezen’.
- Doorgaande lijnen:
o Horizontaal: aanpak taal over verschillende vakken heen
o Verticaal: afstemming van 1e kleuterklas tot 6e leerjaar (zie ook nieuwe minimumdoelen)
TAALBELEID IS STRATEGISCH, DOORDACHT EN WORDT GOED OPGEVOLGD
- O: Analyse van de beginsituatie (leerlingen, klas, school): sterktes en zwaktes identificeren
- V: Plannen: prioritaire doelen en acties bepalen
- U: uitvoering: geplande acties uitvoeren
- R: Evaluatie: nagaan of de acties zijn uitgevoerd EN of ze het gewenste effect hebben
opgeleverd
TAALBELEID GEBEURT GEZAMENLIJK, IN DIALOOG
- Een goede communicatie en samenwerking dragen bij tot een kwaliteitsvol taalbeleid
- Hoe meer de leden ve schoolteam de kans krijgen om mee te denken en mee te doen en hoe
sterker het taalbeleid gedragen wordt, hoe groter de kans op maximale, positieve impact op de
(taal)ontwikkeling van de leerlingen
- Een krachtig taalbeleid ‘leeft’ en is dynamisch (niet enkel een plan op papier)
TAALBELEID IS SCHOOLSPECIFIEK
Elke school voert haar eigen taalbeleid vanuit haar eigen beginsituatie:
