EPIDEMIOLOGIE
PROFESSOR SOUBRY – LES 1
INFO OVER VAK
Theorie door:
- Prof Soubry
- Prof Vermeersch
Praktijk:
- Oefeningen en workshops: online op Toledo, zijn mkv
- Stelt niet dezelfde vragen opnieuw, maar wel dezelfde soort
- Er is online quiz, kan je maar 1x invullen en ze kan gem score per vraag
zien -> komt in blok terug open
Vragen:
- Tijdens lespauzes
- Forum open tot 11 december
Hoe is vak opgebouwd?
- Er is 12u hoorcollege
- 3u workshops
- Korte clips online
- Video’s (langer) als je les hebt gemist
- Artikels lezen
- Quiz
- Handboek is vrij te lezen
Werken adhv modules en na elke module moet je bep zaken kennen bv module 1
betreft de basisbegrippen -> zijn allemaal te kennen, inhoud van artikels niet
maar toepassingen erop wel kunnen
Examen
- Mkv over een artikel, dus goed beheersen
1
,MODULE 1 EN STUKJE VAN 5
Doordat meer en meer mensen gingen samenwonen, begonnen zich ideeën te
vormen over hoe de mensen ziek konden worden en hoe die verspreiding
gebeurde.
Wat is epidemiologie?
- Epi: op/ bij
- Demos: mensen
- Logos: studie
Wat doe je als je ziek bent? -> naar de dokter
Wat doe je als je niet ziek wilt worden? -> naar deze les komen
Epidemiologie is nodig om de oorzaak van alles te kennen en willen eerst
weten hoe het met de gezondheid zit
Zien in januari steeds piek van
sterfte en telkens meer in winter dan
zomer
Vermoeden invloed van griep -> ku
gegevens gaan plotten voor leeftijd
en daaruit blijkt dat we naar
subgroepen moeten gaan kijken
Gaan aan preventie doen en doen
dan vaccinatiecampagnes voor
ouderen
Maar hebben naast infectieziektes ook chronische ziektes zoals longkanker,
kunnen die oorzaak leggen bij het roken, maar waarom roken ze?
Vroeger was er onwetendheid over al dan nt schadelijk zijn, moeten hierop
inspelen, epidemiologie en beleid liggen dicht bij elkaar want we moeten de
bevindingen die wij doen tot bij de mensen brengen
Gaan data en kennis over oorzaken gebruiken om aan preventie
te doen
Obesitas
Blijft toenemen en zien subgroep v mannen met bepaalde leeftijd -> waarom
eten mensen zoveel, waarom worden ze obees
Denken aan de invloed vd maatschappij door infrastructuur (nt fietsen nr
werk), welk eten w aangeboden etc en beleid kan veel doen om
populatie gezond te houden en deze zaken te vermijden
2 Belangrijke doelstellingen:
1. Waarom/hoe -> etiologie vd ziekte bepalen
2
, 2. Hoe? Preventie
Een greep uit de geschiedenis
Hippocrates -> zocht logica waarbij een invloed van buitenaf de pt ziek
maakt
Oorsprong vd leer van epidemieën: de cholera-epidemie
Men heeft op kaart aangeduid waar mensen stierven aan cholera en kwam in
regio’s voor en er waren 2 artsen die zeiden, volgens de regio zie je of er ziekte is
of nt en hier kan je associatie leggen met de hoogte vd huizen en als die laag
gelegen waren, was er meer kans op sterfte aan cholera dan in hoger gelegen
huizen
Conclusie: het zit in de lucht en we kunnen er niets aan doen -> William Farr
Andere collega nl John Snow zei ja het gaat over maag-darm problemen en zijn
gaan kijken naar intake v water en voedsel en ook dezelfde kaart meenam en
dacht van oké, die regio’s die lager gelegen zijn die hadden ook minder toegang
tot vloeibaar water, de rijkere regio’s hadden een pomp en daar werd water
geleverd vanuit rivier NADAT die de stad was gepasseerd, maar in die tijd was dit
riolering dus door intake van faeces werden ze ziek
Andere regio’s die werden voorzien door maatschappijen die water halen uit
rivier VOOR dat die de stad passeerden werden minder ziek en minder sterfte
Hebben pomp experimenteel afgesloten en zo cholera uitgeroeid, maar
men wist toen nog niets over bacteriën etc
Dit is eigenlijk wat vak inhoud: logisch nadenken, studies doen en
associaties/verbanden zoeken en mogelijks aan preventie te doen
Kapstok
We gaan altijd de populatie definiëren en willen weten
over wie het gaat. wie
Definitie van een populatie:
Een groep mensen met gelijke kenmerken zoals leeftijd,
geslacht, afkomst, woonplaats, maar ook kenmerken waarom?
wat?
hoe? ->
zoals een gebeurtenis ih leven, eenzelfde ingreep of vg, ->
determinante
ziekte
eenzelfde huisarts of ziekenhuis (is een hospital based n
populatie)
Open studie: mensen kunnen nog instromen gesloten studie: eens we
onze populatie hebben, sluiten we inschrijvingen
3
, Determinanten: willen steeds op zoek gaan naar de mogelijke oorzaak van
ziekte: kan fysieke of sociale omgeving zijn -> alle mogelijke factoren die de
frequentie vd ziekte kunnen beïnvloeden, vaak is oorzaak verscholen achter
meerdere determinanten
Ziekte: ofwel kennen we ze en starten we hiervan en gaan op zoek naar oorzaak,
dus de determinanten, of we willen het breder zien en bv gevolgen v PFAS
kennen
Dan zeggen we oké we hebben blootstelling (kennen determinant al) en gaan
dan op zoek naar de gevolgen ervan
Nadelen van hospital-based populaties:
- Patiënt is steeds vrij te veranderen en kan dus uit populatie stappen
- Kan afhangen van de aard van de aandoening, in bep zh heb je nl goede
afdeling voor bepaalde pathologie en soms geen afdeling hiervoor in ander
zh
- Hangt vaak samen met de woonplaats: mensne kiezen zh in relatie tot
waar ze wonen
- Teruggave van medische kosten kan afhangen van het zh
- Gebruik van een bepaald zh kan samengaan met de socio-economische
status vd pt
- Hoog risico op bias
Kunnen dit dus heel moeilijk veralgemenen naar de gehele populatie
Hebben verschillende soorten populaties:
- Vaste populaties: zijn gedefinieerd door gebeurtenis en kunnen nadien
geen mensen meer bijkomen bv veteranen uit oorlog
- Dynamische populatie: er kunnen steeds mensen bijkomen of uittreden
bv mensen wonend in een stad
Kunnen ook subpopulaties instellen obv bijvoorbeeld geslacht, religie, afkomst
etc
Oorzaak van een ziekte kan niet altijd achterhaald worden
Fundamentele stelling:
Mensen worden niet zomaar of at random ziek: de oorzakelijke factoren
kunnen geïdentificeerd worden door onderzoek => etiologie van de ziekte
Het bepalen van deze factoren en/of het begrijpen van de biologische
achterliggende processen kan helpen bij preventie van ziekte
Aantonen van oorzakelijk verband is belangrijk om preventieve actie te
kunnen ondernemen en onderzoek is nodig om vooropgestelde hypothese
na te gaan
Onderzoek bij een groep mensen noemt men een epidemiologische studie
4
PROFESSOR SOUBRY – LES 1
INFO OVER VAK
Theorie door:
- Prof Soubry
- Prof Vermeersch
Praktijk:
- Oefeningen en workshops: online op Toledo, zijn mkv
- Stelt niet dezelfde vragen opnieuw, maar wel dezelfde soort
- Er is online quiz, kan je maar 1x invullen en ze kan gem score per vraag
zien -> komt in blok terug open
Vragen:
- Tijdens lespauzes
- Forum open tot 11 december
Hoe is vak opgebouwd?
- Er is 12u hoorcollege
- 3u workshops
- Korte clips online
- Video’s (langer) als je les hebt gemist
- Artikels lezen
- Quiz
- Handboek is vrij te lezen
Werken adhv modules en na elke module moet je bep zaken kennen bv module 1
betreft de basisbegrippen -> zijn allemaal te kennen, inhoud van artikels niet
maar toepassingen erop wel kunnen
Examen
- Mkv over een artikel, dus goed beheersen
1
,MODULE 1 EN STUKJE VAN 5
Doordat meer en meer mensen gingen samenwonen, begonnen zich ideeën te
vormen over hoe de mensen ziek konden worden en hoe die verspreiding
gebeurde.
Wat is epidemiologie?
- Epi: op/ bij
- Demos: mensen
- Logos: studie
Wat doe je als je ziek bent? -> naar de dokter
Wat doe je als je niet ziek wilt worden? -> naar deze les komen
Epidemiologie is nodig om de oorzaak van alles te kennen en willen eerst
weten hoe het met de gezondheid zit
Zien in januari steeds piek van
sterfte en telkens meer in winter dan
zomer
Vermoeden invloed van griep -> ku
gegevens gaan plotten voor leeftijd
en daaruit blijkt dat we naar
subgroepen moeten gaan kijken
Gaan aan preventie doen en doen
dan vaccinatiecampagnes voor
ouderen
Maar hebben naast infectieziektes ook chronische ziektes zoals longkanker,
kunnen die oorzaak leggen bij het roken, maar waarom roken ze?
Vroeger was er onwetendheid over al dan nt schadelijk zijn, moeten hierop
inspelen, epidemiologie en beleid liggen dicht bij elkaar want we moeten de
bevindingen die wij doen tot bij de mensen brengen
Gaan data en kennis over oorzaken gebruiken om aan preventie
te doen
Obesitas
Blijft toenemen en zien subgroep v mannen met bepaalde leeftijd -> waarom
eten mensen zoveel, waarom worden ze obees
Denken aan de invloed vd maatschappij door infrastructuur (nt fietsen nr
werk), welk eten w aangeboden etc en beleid kan veel doen om
populatie gezond te houden en deze zaken te vermijden
2 Belangrijke doelstellingen:
1. Waarom/hoe -> etiologie vd ziekte bepalen
2
, 2. Hoe? Preventie
Een greep uit de geschiedenis
Hippocrates -> zocht logica waarbij een invloed van buitenaf de pt ziek
maakt
Oorsprong vd leer van epidemieën: de cholera-epidemie
Men heeft op kaart aangeduid waar mensen stierven aan cholera en kwam in
regio’s voor en er waren 2 artsen die zeiden, volgens de regio zie je of er ziekte is
of nt en hier kan je associatie leggen met de hoogte vd huizen en als die laag
gelegen waren, was er meer kans op sterfte aan cholera dan in hoger gelegen
huizen
Conclusie: het zit in de lucht en we kunnen er niets aan doen -> William Farr
Andere collega nl John Snow zei ja het gaat over maag-darm problemen en zijn
gaan kijken naar intake v water en voedsel en ook dezelfde kaart meenam en
dacht van oké, die regio’s die lager gelegen zijn die hadden ook minder toegang
tot vloeibaar water, de rijkere regio’s hadden een pomp en daar werd water
geleverd vanuit rivier NADAT die de stad was gepasseerd, maar in die tijd was dit
riolering dus door intake van faeces werden ze ziek
Andere regio’s die werden voorzien door maatschappijen die water halen uit
rivier VOOR dat die de stad passeerden werden minder ziek en minder sterfte
Hebben pomp experimenteel afgesloten en zo cholera uitgeroeid, maar
men wist toen nog niets over bacteriën etc
Dit is eigenlijk wat vak inhoud: logisch nadenken, studies doen en
associaties/verbanden zoeken en mogelijks aan preventie te doen
Kapstok
We gaan altijd de populatie definiëren en willen weten
over wie het gaat. wie
Definitie van een populatie:
Een groep mensen met gelijke kenmerken zoals leeftijd,
geslacht, afkomst, woonplaats, maar ook kenmerken waarom?
wat?
hoe? ->
zoals een gebeurtenis ih leven, eenzelfde ingreep of vg, ->
determinante
ziekte
eenzelfde huisarts of ziekenhuis (is een hospital based n
populatie)
Open studie: mensen kunnen nog instromen gesloten studie: eens we
onze populatie hebben, sluiten we inschrijvingen
3
, Determinanten: willen steeds op zoek gaan naar de mogelijke oorzaak van
ziekte: kan fysieke of sociale omgeving zijn -> alle mogelijke factoren die de
frequentie vd ziekte kunnen beïnvloeden, vaak is oorzaak verscholen achter
meerdere determinanten
Ziekte: ofwel kennen we ze en starten we hiervan en gaan op zoek naar oorzaak,
dus de determinanten, of we willen het breder zien en bv gevolgen v PFAS
kennen
Dan zeggen we oké we hebben blootstelling (kennen determinant al) en gaan
dan op zoek naar de gevolgen ervan
Nadelen van hospital-based populaties:
- Patiënt is steeds vrij te veranderen en kan dus uit populatie stappen
- Kan afhangen van de aard van de aandoening, in bep zh heb je nl goede
afdeling voor bepaalde pathologie en soms geen afdeling hiervoor in ander
zh
- Hangt vaak samen met de woonplaats: mensne kiezen zh in relatie tot
waar ze wonen
- Teruggave van medische kosten kan afhangen van het zh
- Gebruik van een bepaald zh kan samengaan met de socio-economische
status vd pt
- Hoog risico op bias
Kunnen dit dus heel moeilijk veralgemenen naar de gehele populatie
Hebben verschillende soorten populaties:
- Vaste populaties: zijn gedefinieerd door gebeurtenis en kunnen nadien
geen mensen meer bijkomen bv veteranen uit oorlog
- Dynamische populatie: er kunnen steeds mensen bijkomen of uittreden
bv mensen wonend in een stad
Kunnen ook subpopulaties instellen obv bijvoorbeeld geslacht, religie, afkomst
etc
Oorzaak van een ziekte kan niet altijd achterhaald worden
Fundamentele stelling:
Mensen worden niet zomaar of at random ziek: de oorzakelijke factoren
kunnen geïdentificeerd worden door onderzoek => etiologie van de ziekte
Het bepalen van deze factoren en/of het begrijpen van de biologische
achterliggende processen kan helpen bij preventie van ziekte
Aantonen van oorzakelijk verband is belangrijk om preventieve actie te
kunnen ondernemen en onderzoek is nodig om vooropgestelde hypothese
na te gaan
Onderzoek bij een groep mensen noemt men een epidemiologische studie
4
