100% satisfaction guarantee Immediately available after payment Both online and in PDF No strings attached 4.6 TrustPilot
logo-home
Summary

Artsenijbereidkunde samenvatting + lesnotities

Rating
-
Sold
-
Pages
108
Uploaded on
14-12-2025
Written in
2024/2025

EERSTE ZIT GESLAAGD Artsenijbereidkunde - Prof. dr. Chris Vervaet Deze samenvatting bevat de slides + mijn lesnotities. Daarnaast bevat hij ook veel afbeeldingen en oefeningen (recepten) met bijbehorende uitleg. Aan de hand van de inhoudstabel krijg je een duidelijk overzicht en kun je makkelijk dingen terugvinden. Ideaal om goed voorbereid te zijn voor het examen.

Show more Read less
Institution
Course

















Whoops! We can’t load your doc right now. Try again or contact support.

Written for

Institution
Study
Course

Document information

Uploaded on
December 14, 2025
Number of pages
108
Written in
2024/2025
Type
Summary

Subjects

Content preview

ARTSENIJBEREIDKUNDE
3e Bachelor Farmacie




ACADEMIEJAAR 2024-2025

,INHOUDSOPGAVE

1. Galenische farmacie/galenica ............................................................................................................................. 8
2. Biologische beschikbaarheid ............................................................................................................................ 10
2.1 Definitie ...................................................................................................................................................... 10
2.2 Fasen noodzakelijk voor therapeutische activiteit ..................................................................................... 11
2.2.1 Farmaceutische fase ............................................................................................................................ 11
2.2.2 Farmacokinetische fase ....................................................................................................................... 12
2.2.3 Farmacodynamische fase .................................................................................................................... 12
2.3 Resorptie voor systemische werking .......................................................................................................... 13
2.3.1 Passieve diffusie................................................................................................................................... 13
2.3.2 Actief transport .................................................................................................................................... 13
2.3.3 Gefaciliteerde diffusie.......................................................................................................................... 14
2.3.4 Pinocytose............................................................................................................................................ 14
2.4 Resorptie na orale geneesmiddeltoediening .............................................................................................. 14
2.4.1 Mond ................................................................................................................................................... 14
2.4.2 Slokdarm .............................................................................................................................................. 14
2.4.3 Maag .................................................................................................................................................... 15
2.4.4 Dunne darm ......................................................................................................................................... 15
2.4.5 Dikke darm/colon ................................................................................................................................ 15
2.4.6 Rectum ................................................................................................................................................. 15
2.5 Bio-equivalentie/generische producten ..................................................................................................... 16
2.5.1 Generische producten/generieken/generics ....................................................................................... 16
3. Poeders ............................................................................................................................................................. 17
3.1 Definities ..................................................................................................................................................... 17
3.2 Fysische eigenschappen.............................................................................................................................. 18
3.2.1 Deeltjesgrootte/vorm .......................................................................................................................... 18
3.2.2 Fijnheidsgraad...................................................................................................................................... 19
3.2.3 Specifiek oppervlak .............................................................................................................................. 23
3.2.4 Dichtheid .............................................................................................................................................. 23
3.2.5 Porositeit ............................................................................................................................................. 24
3.2.6 Hygroscopiciteit/vochtgehalte ............................................................................................................ 24
3.2.7 Vloei-eigenschappen ........................................................................................................................... 25
3.3 Mengen ....................................................................................................................................................... 26
3.4 Klassificatie poeders ................................................................................................................................... 27
3.5 Oefeningen ................................................................................................................................................. 29
4. Granulaten ........................................................................................................................................................ 30


1

, 4.1 Granulaten (via vochtige granulatie) .......................................................................................................... 31
4.2 Granulaten (industriële toepassing) ........................................................................................................... 32
4.3 Oefeningen (Soort granulaat?) ................................................................................................................... 32
5. Capsules ............................................................................................................................................................ 32
5.1 harde gelatine capsules .............................................................................................................................. 33
5.1.1 Harde gelatine capsules ....................................................................................................................... 33
5.1.2 Productie harde gelatine capsulen ...................................................................................................... 33
5.1.3 Kwaliteit harde gelatine capsulen........................................................................................................ 33
5.1.4 Capsulegrootte/vorm .......................................................................................................................... 34
5.1.5 Samenstelling....................................................................................................................................... 34
5.1.6 Afvullen harde capsules (magistraal) ................................................................................................... 35
5.1.7 Afvullen harde capsules (industrieel) .................................................................................................. 35
5.1.8 Afvullen harde capsules met vloeistoffen/halfvaste producten .......................................................... 35
5.1.9 Controles.............................................................................................................................................. 36
5.1.10 Bewaren/Verpakken .......................................................................................................................... 36
5.2 Biofarmaceutische aspecten ....................................................................................................................... 36
5.2.1 Desintegratie capsules ......................................................................................................................... 36
5.2.2 vrijstellen capsule-inhoud .................................................................................................................... 36
5.2.3 Oplossen geneesmiddel ....................................................................................................................... 37
5.3 Zachte gelatine capsules ............................................................................................................................. 38
6. Enterisch omhulde capsules ............................................................................................................................. 39
6.1 Polymeren ................................................................................................................................................... 39
7. Suppositoria ...................................................................................................................................................... 40
7.1 Definitie ...................................................................................................................................................... 40
7.2 Anatomie rectum ........................................................................................................................................ 41
7.3 Vrijgave/resorptie uit suppositoria ............................................................................................................. 41
7.3.1 Farmaceutische beschikbaarheid afh. van eigenschappen ................................................................. 41
7.3.2 Vrijstellingsmechanisme GM ............................................................................................................... 41
7.4 Samenstelling.............................................................................................................................................. 43
7.4.1 Geneesmiddel ...................................................................................................................................... 43
7.4.2 Vehiculum ............................................................................................................................................ 43
7.4.3 Vulstoffen (bv. lactose/mannitol) ........................................................................................................ 46
7.4.4 Wijzigen viscositeit .............................................................................................................................. 46
7.4.5 Tensio-activa ........................................................................................................................................ 46
7.4.6 Anti-oxidantia ...................................................................................................................................... 46
7.4.7 Bewaarmiddelen .................................................................................................................................. 46
7.5 Bereiden suppo’s ........................................................................................................................................ 46

2

, 7.5.1 Kalibratie moule................................................................................................................................... 47
7.5.2 Verdringingsfactoren ........................................................................................................................... 47
7.5.3 Af te wegen hoeveelheid suppobasis .................................................................................................. 47
7.5.4 Bereiden suppo’s ................................................................................................................................. 47
7.6 Controles..................................................................................................................................................... 47
7.7 Verpakken/bewaren ................................................................................................................................... 48
7.8 Ovulen ......................................................................................................................................................... 48
7.9 Klysma’s = enema ....................................................................................................................................... 48
8. Oplossingen ...................................................................................................................................................... 49
8.1 Samenstelling.............................................................................................................................................. 49
8.2 Oplosbaarheid ............................................................................................................................................ 50
8.3 Oplossnelheid ............................................................................................................................................. 50
8.4 verhogen oplosbaarheid in formulaties...................................................................................................... 50
8.4.1 Chemisch wijzigen van Geneesmiddel ................................................................................................. 50
8.4.2 Fysisch wijzigen van geneesmiddel...................................................................................................... 51
8.4.3 Wijzigen solvent ................................................................................................................................... 51
8.5 Chemische stabiliteit .................................................................................................................................. 54
8.6 Fysische stabiliteit ....................................................................................................................................... 55
8.6.1 Ionaire onverenigbaarheden ............................................................................................................... 55
8.6.2 Onverenigbaarheid bewaarmiddel/hulpstof ....................................................................................... 55
8.6.3 Microbiologische stabiliteit ................................................................................................................. 55
8.7 Bereiding ..................................................................................................................................................... 56
8.8 Verpakking .................................................................................................................................................. 57
8.9 Houdbaarheid ............................................................................................................................................. 57
8.10 Controle .................................................................................................................................................... 57
8.11 Etiket ......................................................................................................................................................... 57
9. Suspensies ........................................................................................................................................................ 58
9.1 Definitie ...................................................................................................................................................... 58
9.2 Optimale eigenschappen voor bereiden van stabiele suspensie................................................................ 58
9.3 Fysische stabiliteit ....................................................................................................................................... 59
9.4 Bevochtiging ............................................................................................................................................... 59
9.5 Sedimentatie ............................................................................................................................................... 60
9.5.1 Elektrische dubbellaag ......................................................................................................................... 60
9.5.2 Niet gevlokte suspensie ....................................................................................................................... 60
9.5.3 Gevlokte suspensie .............................................................................................................................. 60
9.5.4 Niet-gevlokte vs gevlokte suspensie .................................................................................................... 61
9.6 Samenstelling suspensies ........................................................................................................................... 61

3

, 9.6.1 Geneesmiddel ...................................................................................................................................... 62
9.6.2 Vehiculum ............................................................................................................................................ 62
9.6.3 Bevochtiger .......................................................................................................................................... 62
9.6.4 Electrolieten......................................................................................................................................... 63
9.6.5 Viscositeitsverhogers ........................................................................................................................... 63
9.6.6 pH aanpassen....................................................................................................................................... 63
9.6.7 Bewaarmiddel ...................................................................................................................................... 64
9.6.8 Anti-oxidantia ...................................................................................................................................... 64
9.6.9 Smaakcorrigentia ................................................................................................................................. 64
9.7 Bereiden suspensies ................................................................................................................................... 64
9.7.1 Dispersiemethode ................................................................................................................................ 64
9.7.2 Condensatiemethode .......................................................................................................................... 64
9.7.3 Homogeniseren suspensie ................................................................................................................... 64
9.8 Controles..................................................................................................................................................... 65
9.9 Verpakking/bewaring ................................................................................................................................. 65
9.10 Oefeningen ............................................................................................................................................... 65
10. Emulsies .......................................................................................................................................................... 67
10.1 Definitie .................................................................................................................................................... 67
10.2 Vormen emulsie ........................................................................................................................................ 68
10.2.1 Vorming stabiliserende film rond interne fase .................................................................................. 68
10.3 Emulgatoren ............................................................................................................................................. 69
10.4 Fysische stabiliteit ..................................................................................................................................... 70
10.5 Stabiliteitsproblemen ............................................................................................................................... 71
10.5.1 Creaming (o/w) – sedimentatie (w/o) ............................................................................................... 71
10.5.2 Flocculatie .......................................................................................................................................... 71
10.5.3 Coalescentie/fase-afscheiding ........................................................................................................... 71
10.5.4 Fase-inversie ...................................................................................................................................... 71
10.6 Samenstelling............................................................................................................................................ 73
10.6.1 Geneesmiddel .................................................................................................................................... 73
10.6.2 Vehiculum .......................................................................................................................................... 73
10.6.3 Emulgator .......................................................................................................................................... 73
10.6.4 Viscositeitsverhoger .......................................................................................................................... 73
10.6.5 pH (van de waterfase) ....................................................................................................................... 73
10.6.6 Bewaarmiddelen (vooral o/w) ........................................................................................................... 73
10.6.7 ANti-oxidantia .................................................................................................................................... 74
10.6.8 Smaak-, geur en kleurstoffen ............................................................................................................. 74
10.7 Bereiden emulsie ...................................................................................................................................... 74

4

, 10.8 Controle emulsie ....................................................................................................................................... 74
10.9 Verpakken/bewaren ................................................................................................................................. 75
10.10 bereiden multiple emulsies .................................................................................................................... 75
10.11 Spontane vorming van micro-emulsie .................................................................................................... 75
10.12 Toepassingen surfactantia inverschillende galenische vormen ............................................................. 75
11. dermatica ........................................................................................................................................................ 76
1. Structuur huid ............................................................................................................................................... 77
1.1 Externe vetfilm ....................................................................................................................................... 77
1.2 Epidermis ................................................................................................................................................ 78
1.3 Dermis ..................................................................................................................................................... 78
1.4 Hypodermis............................................................................................................................................. 78
1.5 Huidaanhangsels ..................................................................................................................................... 79
2. Vehiculum ..................................................................................................................................................... 79
2.1 Penetratievermogen ............................................................................................................................... 79
2.2 Water/vet balans herstellen ................................................................................................................... 80
2.3 Huidtoestand/ziektetoestand ................................................................................................................. 80
3. Biofarmaceutische aspecten ......................................................................................................................... 80
3.1 Bepalen permeabiliteitscoëfficiënt ......................................................................................................... 81
3.2 GM-eigenschappen ................................................................................................................................. 82
3.3 Invloed huid ............................................................................................................................................ 82
3.4 Eigenschappen vehiculum ...................................................................................................................... 82
3.5 Geneesmiddelopname in de huid ........................................................................................................... 84
3.6 Bepalen resorptie-snelheid ..................................................................................................................... 84
4. Samenstelling................................................................................................................................................ 84
4.1 Geneesmiddel ......................................................................................................................................... 84
4.2 Vehiculum ............................................................................................................................................... 84
4.3 Anti-oxidantia ......................................................................................................................................... 85
4.4 Bewaarmiddel ......................................................................................................................................... 85
4.5 Humectans .............................................................................................................................................. 85
4.6 Geur- en kleurstoffen ............................................................................................................................. 85
4.7 Penetratieverbeteraars........................................................................................................................... 85
5. Bereiden dermatica ...................................................................................................................................... 86
5.1 Hydrofobe zalfbasissen ........................................................................................................................... 86
5.2 Absorptiebasissen ................................................................................................................................... 87
5.3 Hydrofiele zalven .................................................................................................................................... 87
5.4 W/O crème (vaak geen echte ↑ aanwezig) ......................................................................................... 87



5

, 5.5 O/W crème ............................................................................................................................................. 87
5.6 Gelen ....................................................................................................................................................... 88
7.5 Pasta ....................................................................................................................................................... 89
7.6 Toevoegen geneesmiddel aan basis ....................................................................................................... 89
7.7 Controles................................................................................................................................................. 89
7.8 Verpakking .............................................................................................................................................. 89
7.9 Etiket ....................................................................................................................................................... 90
7.10 Bewaren ................................................................................................................................................ 90
7.11 Oogzalf .................................................................................................................................................. 90
Hoofdstuk XII: Ophthalmica .................................................................................................................................. 91
1. Oogdruppels ................................................................................................................................................. 91
2. Structuur oog ................................................................................................................................................ 92
3. Cornea........................................................................................................................................................... 92
4. Conjunctiva ................................................................................................................................................... 92
5. Traanapparaat .............................................................................................................................................. 92
6. Traanfilm ....................................................................................................................................................... 93
7. Samenstelling................................................................................................................................................ 93
7.1 Geneesmiddel ......................................................................................................................................... 93
7.2 Medium .................................................................................................................................................. 94
7.3 Hulpstoffen ............................................................................................................................................. 94
8. Formulatie..................................................................................................................................................... 94
8.1 ISotoniserende stoffen ........................................................................................................................... 94
8.2 Buffers..................................................................................................................................................... 95
8.3 Viscositeitsverhogers .............................................................................................................................. 96
8.4 Oppervlakte-actieve stoffen ................................................................................................................... 96
8.5 Bewaarmiddelen ..................................................................................................................................... 96
8.6 Anti-oxidantia ......................................................................................................................................... 96
8.7 Oplosverhogende stoffen ....................................................................................................................... 97
9. Beschikbaarheid geneesmiddel – algemeen overzicht ................................................................................. 97
10. Chemische , fysische en microbiologische stabiliteit .................................................................................. 97
11. Bereiding ..................................................................................................................................................... 97
11.1 Finale sterilisatie = ideale methode ...................................................................................................... 97
11.2 Kiemfiltratie + aseptisch bereiden ........................................................................................................ 97
12. COntrole.................................................................................................................................................... 100
13. Verpakking ................................................................................................................................................ 100
14. Suspensie oogdruppels ............................................................................................................................. 100
15. Oogzalven/ooggelen ................................................................................................................................. 101

6

,Hoofdstuk XIII: Nasale preparaten...................................................................................................................... 101
1. Anatomie .................................................................................................................................................... 101
2. Mucociliaire klaring .................................................................................................................................... 101
3. Ciliotoxiciteit ............................................................................................................................................... 102
4. Samenstelling.............................................................................................................................................. 102
4.1 Geneesmiddel (oplossing/suspensie) ................................................................................................... 102
4.2 Vehiculum ............................................................................................................................................. 102
4.3 Hulpstoffen (chemische stabiliteit + biofarmaceutische aspecten) ..................................................... 102
5. Bereiden...................................................................................................................................................... 103
6. Controle ...................................................................................................................................................... 103
7. Toediening/verpakking ............................................................................................................................... 103
8. Systemische toediening .............................................................................................................................. 103
Hoofdstuk XIV: Bereidingen ................................................................................................................................ 103




7

,ARTSENIJBEREIDKUNDE
1. GALENISCHE FARMACIE/GALENICA

Focus: bereiden van doseringsvormen en relatie tussen doseringsvorm, formulatie, bereidingstechniek,
kwaliteit en resorptie

Tablet: smaak is niet van belang (korte contacttijd) + hulpstoffen helpen om 1 compacte massa te maken
(“binden” vd deeltjes aan elkaar)

Oplossing: obv water dus een bewaarmiddel nodig (gevoelig voor groei v MO) + smaak is belangrijk

Suspensie: water + onopgeloste deeltjes

Injectievloeistof: zeer eenvoudige samenstelling, geen bewaarmiddel (w in 1x toegediend uit ampule) en
steriel

Type doseringsvormen: oplossing/siroop, oogdruppel/oordruppel/neusdruppel, inhalatiepreparaat, suspensie,
emulsie, dermatica (= halfvaste preparaten die op huid w gebruikt), rectale/vaginale vorm, poeder, capsule,
tablet, transdermaal systeem (GM werkt systemisch) en partenteralia

Pillendraaien: transformeren vh GM tot patiëntvriendelijke vorm met vereiste kwaliteit (= API + hulpstoffen, in
combinatie met specifieke productietechniek)

➔ Efficaciteit: vrijstellen v gewenste hoeveelheid geneesmiddel op gewenste tijdstip op gewenste plaats
= hoge BB
➔ Stabiliteit GM
➔ Gemak van gebruik (voor patient bruikbare vorm, specifieke vorm)
➔ Aanmaak: poeder/siroop-achtige massa w uitgerokt tot lang worstje, w in stukjes gesneden en elk
stukje w gerold tot een balletje
➔ Nadeel: niet hygiënisch, valt makkelijk uit elkaar en droogt uit (= niet meer van
deze tijd)

Controlled release: makkelijker om in het therapeutisch venster te houden (= rood)

➔ Ook voordeel bij meervoudige toediening tov GM met immediate release (= groen)

Hulpstoffen:

Definitie: carrier (vehikel of basis), die helpt bij
stabiliteit, biofarmaceutisch profiel, uiterlijk en
makkelijkheid vd productie

• Inert, geen nadelige invloed op resorptie/therapeutische activiteit
• Keuze afh v doseringsvorm/toedieningsroute
• Aanwezigheid moet verantwoord kunnen w

Emulsifying agent en surfactant w gebruikt om formulatie v niet-mengbare fasen te stabiliseren

Suspending agent = tragere bezinkingssnelheid (door verhogen vd viscositeit)




8

, Functie v hulpstof: bescherming tegen afbraak door zuurstof/vochtigheid/maagzuur, maskeren v
bittere/zoute/… smaak, stabiliseren van vloeibare formulatie, gecontrolleerde afgifte, om GM op plaats v
werking te krijgen, voldoende massa bekomen,…

Capsule (droog) = niet gevoelig voor oxidatie <-> siroop (vloeibaar) = gevoelig voor oxidatie

Effect v lipofiele hulpstoffen in poedermengsel

Mg stearaat = hydrofoob + in 90% vd tabletten aanwezig (zorgt voor betere opname)

0%: enkel lactose aanwezig

1%: Lactose + 1% Mg stearaat -> water kan moeilijk penetreren in tablet door
verhoogde hydrofobiciteit (= moeilijker desintegratie)

Kwaliteit hulpstoffen: Niet toxisch, niet irriterend (langdurige toediening, grote
fractie), chemisch/fysisch inert en een zo laag mogelijke conc (vb. irriterend effect v
bewaarmiddelen)

Selectie hulpstoffen: afh v doseringsvorm, inwendig/uitwendig gebruik, toedieningsroute en fysische toestand
vd doseringsvorm

➔ Technische aspecten: hoe kan bereiding beter?
➔ Biologische aspecten: hoe kan effect/opname/… beter?

Type bereidingen:

• Door industrie
• Door (ziekenhuis)apotheker: officinale bereidingen (volgens farmacopee) <-> magistrale bereidingen
(obv voorschrift)
➔ Belang? Voldoen aan specifieke eisen vd patiënt (andere dosis, doseringsvorm, bij zeldzame
ziekte, andere hulpstoffen, andere basis, stabiliteit verzekeren en combineren v GMen in 1 vorm
bv. dermatologie)

Bereidingen moeten aan eisen voldoen: uniformiteit vd dosis/content/massa en disollutie moet voldoende zijn
(in apotheek echter beperkte controle-mogelijkheiden)

Fouten bij bereiding:

• Vaak (64%) onderdosering -> OPL: overdosering bij bereiding compenseert voor verlies
• Leesfout, weegfout, rekenfout, communicatiefout, omwisselen producten, fout etiket,…
• Ook fout bij hulpstoffen is mogelijk

EXAMEN: obv samenstellig toedieningsroute identificeren

Indometacine: dermaal (kristallen dringen niet door huid)

Isopropanol en propyleenglycol: veranderen polariteit voor betere
oplosbaarheid

➔ Wrm? Indien dosis van bv 1g/100g (= veel hoger dan
oplosbaarheid)
➔ Isopropanol ENKEL UITWENDIG



9

Get to know the seller

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
SlimmeSuppo Universiteit Gent
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
17
Member since
1 month
Number of followers
7
Documents
23
Last sold
1 day ago
SlimmeSuppo

Stuur mij gerust een berichtje indien je een vraag hebt over de samenvattingen of een goedkopere deal wenst te hebben :)

5.0

1 reviews

5
1
4
0
3
0
2
0
1
0

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Frequently asked questions