~ H2: De prenatale fase ~
2.1. Lichamelijke en fysiologische ontwikkeling
Bevruchting => eicel + zaadcel = conceptie (zet hele keten celdelingen
in beweging), vormt een zygote is dus bevruchte eicel die afsluit van alle
andere zaadcellen, begint te delen op weg naar baarmoeder of uterus is
20u na conceptie. Het is ook survival of the fittest.
2.1.1. De stadia van de prenatale ontwikkeling zie tekening boek p. 85
DE GERMINALE FASE (EERSTE TWEE WEKEN NA BEVRUCHTING)
De germinale word ook als kiemfase genoemd. Na 5 dagen morula fase:
tros cellen van 16-32 cellen. Cellen krijgen dn specifieke functies. Na week
blastocyst bolvormige celstructuur met holte binnenin =>
blastulaholte. Buitenste laag trofoblast basis placenta, binnenste laag
embryoblast zorgt ontwikkeling embryo naar foetus. Binnenste laag
endoderm, buitenste laag ectoderm, in midden mesoderm => drie
kiembladen.
HET EMBRYONALE STADIUM (2 TOT 8 WEKEN)
Organogenese: orgaanontwikkeling, delicate periode. 3w: primitief
hartje, 4w: hersenblaasjes, 5w: hemisferen, 6w: stompjes armen, 8w:
organen ontwikkeling, menselijke vorm. Intussen ook placenta,
navelstreng, vruchtwaterzak gevormd vnuit trofoblast.
KIEMBLAD FUNCTIE OF ORGAAN
Endoderm Ademhaling & spijsverteringsstelsel, lever,…
Mesoderm Bindweefsel, kraakbeen, spieren, nieren,…
Ectoderm Zenuwstelsel, huid, haar, nagels,…
HET FOETALE STADIUM (8 WEKEN TOT GEBOORTE)
Vooral stadium voor functieontwikkeling, kloppend had, bloed rond
sturen, ademen & slikken. Vanaf week zes verschil jongen meisje door
chromosomale samenstelling. Moeder-kindbinding: kind die beweegt in
buik. Rond 24 à 26 weken levensvatbaarheid maar risico’s blijven groot,
laatste trimester gewichtstoename & weinig ruimte.
2.1.2 Prenataal onderzoek ter info goed lezen
Elk trimester echoscopie / echografie door ultrasone golven, vroeger
foetoscopie door minicamera. = 2D, Nu 3D-echo of doppleronderzoek
(kleurenecho), 4D-echo: bewegende 3D-echo. NIPT (niet-invasieve
prenatale test) voor chromosoomafwijkingen, nekplooimeting:
, chromosoomafwijking, vruchtwaterpunctie: genetische afwijkingen,
vlokkentest: weefsel moederkoek wegnemen (risicovol).
2.1.3. Schadelijke invloeden
Vruchtwater, uterus, placenta beschermd. Kan toch zware gevolgen
hebben
1) Infecties en ziektes bij moeder
Rubella = rode hond: kan bloedbaan neonatus bereiken. Toxoplasmose
= katteziekte: gevolg baby, niet moeder. CMV (cytomegalovirus):
griepachtig maar kan tot blindheid/doofheid lijden. Parvovirus (vijfde
kinderziekte): gevaarlijk zwangere vrouw kan leiden tot miskraam.
Listeriose (listeriabacterie): vroeggeboorte, miskraam. HIV (aids): fysieke
& mentale afwijkingen snel dood. Soa’s: miskraam, aandoeningen.
Zikavirus: door tijgermug, miskraam en microcefalie = verkleinde
schedel.
2) Natuurlijke stoffen van moeder
Rhesus-factor (bloedgroep D): mama (-) & baby (+): maakt mama
antistoffen tijdens geboorte aan. Volgend kind (+): antistoffen vallen rode
bloedcellen vn kind aan = miskraam, doodgeboorte.
3) Medicatie
Softenon-schandaal: jaren 50 thalidomide tegen misselijkheid, remt
groei ledematen = misvormingen. DES-hormoon: jaren 70 remt kans op
miskraam, vruchtbaarheidsproblemen & kans op kanker.
4) Drugs, Alcohol en Roken
Harddrugs: vroeggeboorte, miskraam, laag geboortegewicht.
Softdrugs: onrechtstreekse gevolgen zoals moeder verzorgt
zich minder (slecht eten, verwaarlozing), minder prenatale
controles. Idem met alcoholgebruik. FAS (Fetal Alcohol
Syndrome) rechtstreeks gevolg van alcohol. 2 glazen per dag
= lager IQ op 7 jarige leeftijd. Fysieke & mentale kenmerken
bij kind. Ogen verder, wipneus, dunne bovenlip. Dit hoort ook zo bij roken
& e-sigaretten.
5) Voeding
Evenwichtig eten, geen rauw vlees of ongewassen rauwe groenten.
Voedingssupplementen kunnen soms een oplossing zijn zoals
foliumzuur, een tekort kan lijden tot open ruggetje (spina bifida), groter
risico op onvolgroeide hersenen (anencefalie). Voor twee moeten eten
= mythe. Fijnstof laag geboortegewicht.
6) Leeftijd van moeder en vader
2.1. Lichamelijke en fysiologische ontwikkeling
Bevruchting => eicel + zaadcel = conceptie (zet hele keten celdelingen
in beweging), vormt een zygote is dus bevruchte eicel die afsluit van alle
andere zaadcellen, begint te delen op weg naar baarmoeder of uterus is
20u na conceptie. Het is ook survival of the fittest.
2.1.1. De stadia van de prenatale ontwikkeling zie tekening boek p. 85
DE GERMINALE FASE (EERSTE TWEE WEKEN NA BEVRUCHTING)
De germinale word ook als kiemfase genoemd. Na 5 dagen morula fase:
tros cellen van 16-32 cellen. Cellen krijgen dn specifieke functies. Na week
blastocyst bolvormige celstructuur met holte binnenin =>
blastulaholte. Buitenste laag trofoblast basis placenta, binnenste laag
embryoblast zorgt ontwikkeling embryo naar foetus. Binnenste laag
endoderm, buitenste laag ectoderm, in midden mesoderm => drie
kiembladen.
HET EMBRYONALE STADIUM (2 TOT 8 WEKEN)
Organogenese: orgaanontwikkeling, delicate periode. 3w: primitief
hartje, 4w: hersenblaasjes, 5w: hemisferen, 6w: stompjes armen, 8w:
organen ontwikkeling, menselijke vorm. Intussen ook placenta,
navelstreng, vruchtwaterzak gevormd vnuit trofoblast.
KIEMBLAD FUNCTIE OF ORGAAN
Endoderm Ademhaling & spijsverteringsstelsel, lever,…
Mesoderm Bindweefsel, kraakbeen, spieren, nieren,…
Ectoderm Zenuwstelsel, huid, haar, nagels,…
HET FOETALE STADIUM (8 WEKEN TOT GEBOORTE)
Vooral stadium voor functieontwikkeling, kloppend had, bloed rond
sturen, ademen & slikken. Vanaf week zes verschil jongen meisje door
chromosomale samenstelling. Moeder-kindbinding: kind die beweegt in
buik. Rond 24 à 26 weken levensvatbaarheid maar risico’s blijven groot,
laatste trimester gewichtstoename & weinig ruimte.
2.1.2 Prenataal onderzoek ter info goed lezen
Elk trimester echoscopie / echografie door ultrasone golven, vroeger
foetoscopie door minicamera. = 2D, Nu 3D-echo of doppleronderzoek
(kleurenecho), 4D-echo: bewegende 3D-echo. NIPT (niet-invasieve
prenatale test) voor chromosoomafwijkingen, nekplooimeting:
, chromosoomafwijking, vruchtwaterpunctie: genetische afwijkingen,
vlokkentest: weefsel moederkoek wegnemen (risicovol).
2.1.3. Schadelijke invloeden
Vruchtwater, uterus, placenta beschermd. Kan toch zware gevolgen
hebben
1) Infecties en ziektes bij moeder
Rubella = rode hond: kan bloedbaan neonatus bereiken. Toxoplasmose
= katteziekte: gevolg baby, niet moeder. CMV (cytomegalovirus):
griepachtig maar kan tot blindheid/doofheid lijden. Parvovirus (vijfde
kinderziekte): gevaarlijk zwangere vrouw kan leiden tot miskraam.
Listeriose (listeriabacterie): vroeggeboorte, miskraam. HIV (aids): fysieke
& mentale afwijkingen snel dood. Soa’s: miskraam, aandoeningen.
Zikavirus: door tijgermug, miskraam en microcefalie = verkleinde
schedel.
2) Natuurlijke stoffen van moeder
Rhesus-factor (bloedgroep D): mama (-) & baby (+): maakt mama
antistoffen tijdens geboorte aan. Volgend kind (+): antistoffen vallen rode
bloedcellen vn kind aan = miskraam, doodgeboorte.
3) Medicatie
Softenon-schandaal: jaren 50 thalidomide tegen misselijkheid, remt
groei ledematen = misvormingen. DES-hormoon: jaren 70 remt kans op
miskraam, vruchtbaarheidsproblemen & kans op kanker.
4) Drugs, Alcohol en Roken
Harddrugs: vroeggeboorte, miskraam, laag geboortegewicht.
Softdrugs: onrechtstreekse gevolgen zoals moeder verzorgt
zich minder (slecht eten, verwaarlozing), minder prenatale
controles. Idem met alcoholgebruik. FAS (Fetal Alcohol
Syndrome) rechtstreeks gevolg van alcohol. 2 glazen per dag
= lager IQ op 7 jarige leeftijd. Fysieke & mentale kenmerken
bij kind. Ogen verder, wipneus, dunne bovenlip. Dit hoort ook zo bij roken
& e-sigaretten.
5) Voeding
Evenwichtig eten, geen rauw vlees of ongewassen rauwe groenten.
Voedingssupplementen kunnen soms een oplossing zijn zoals
foliumzuur, een tekort kan lijden tot open ruggetje (spina bifida), groter
risico op onvolgroeide hersenen (anencefalie). Voor twee moeten eten
= mythe. Fijnstof laag geboortegewicht.
6) Leeftijd van moeder en vader
