Bestuursrecht
Inleiding
Geen eensgezinde def van ‘bestuursrecht’: is heel ruim
o Werkdefinitie: “Het geheel van rechtsregels met betrekking tot de
organisatie, de bevoegdheden en de werking van de organen die
met uitvoerende macht zijn bekleed, m.a.w. van de organen die
noch tot de wetgevende, noch tot de rechterlijke macht behoren.”
“Organen die met UM zijn bekleed” => staatsmacht UM
belangrijk
Bv verbouwpremies die afgeschaft worden voor ‘degenen die
te veel verdienen’: inkomstgerelateerde premie
Lijkt enkel slecht voor superrijken, maar de grens van
inkomen ligt relatief laag: velen geraakt
Bv verbodsbord voor fietsers door het graffitistraatje, omdat
fietsers leidden tot conflicten id straat
‘Een bestuur’ legt dit verbod op, dat verbod mag je
sanctioneren wnr je dit niet naleeft
o Bestuursrecht gaat terug naar de kern ve rechtsstaat: de
gemaakte regels door een bestuur moeten ook worden nageleefd
door het bestuur zelf
Structuur vh handboek:
o Deel I: introductie oh bestuursrecht (begrip, indeling, kenmerken en
bronnen)
o Deel II: de instrumenten waarmee het bestuur kan optreden, het
besluitvormingsinstrumentarium van het bestuur
Eenzijdige bestuurlijke RH/EBR: belangrijkste instrument vh
bestuur
Kan bv ctt² sluiten
o Deel III: de mensen (ambtenaren) & middelen (goederen vh bestuur
(laptops, gebouwen,..)) die het bestuur heeft om op te treden
Om ambtenaar te worden moet je aan bep vw² voldoen; zien
we hier
o Deel IV: gaat over het begrip ‘bestuur’
Wie is dit, wat is dit & welke vormen kan dit aannemen?
o Deel V & VI: de rechtsbescherming die de burger heeft tegen het
bestuur
V: Preventieve rechtsbescherming: proberen zorgen dat de
overheid een bep beslissing niet neemt
1
, VI: Curatieve rechtsbescherming: wat als je effectief wil
optreden tegen een genomen bestuurlijke beslissing
Deel 1: Wat is bestuursrecht?
Hoofdstuk 1
Onderscheid PvR & PbR
o 1) PvR: regelt zaken tussen private p² (NP V RP)
o 2) PbR: overheid betrokken
Tussen de overheden onderling, tussen overheid & burger,
tussen staatsmachten onderling
Binnen het PbR nog een ander belangrijk onderscheid:
staatsrecht & bestuursrecht
1) Staatsrecht/grondwettelijk recht: gaat echt over
de staat
2) Bestuursrecht: gefocust od UM
o Onderscheid onder druk: groeien steeds meer naar elkaar toe
2 visies op bestuursrecht:
o 1) Bestuursrecht vanuit organiek oogpunt: ingezoomd od organen
vh bestuursrecht
Gefocust op ‘UM’ id strikte zin vh woord: uitvoering vh beleid &
wetgeving, door de GW als taak toegewezen ad Koning & zijn
ministers (art 108 GW), de centrale organen vd UM
Gekoppeld ah begrip ‘UM’, maar met enkele kanttekeningen
o 2) Bestuursrecht vanuit functioneel oogpunt: ingezoomd od
‘functies’
Gekoppeld ah begrip ‘UM’, maar met enkele kanttekeningen
o MAAR…
1) Wie is de ‘UM’? & wnr heb je UM?
Art 37 GW: (Fed) UM berust bij de Koning => volgens de
GW bestaat de UM enkel uit de koning
GW hanteert ‘UM’ id strikte zin
Niet id praktijk, veel meer zaken zijn die bestuursmacht
hebben, bv De Lijn, OCMW, SoGent, NMBS, Bpost, FOD
Justitie,..: maakt geen deel uit vd UM, maar wel vh
bestuursrecht
2) Het bestuursrecht gaat verder dan ‘uitvoeren’/’besturen’
2
, 1) Sommigen ook regelgevende (reglementaire)
bevoegdheden
Bv het politiereglement, belastigsreglement
Zijn GEEN wetten id formele, maar materiële zin
2) Sommigen besturen hebben soms
geschillenbeslechting (handhaving)
Bv GAS-boete: gemeentes kunnen dit geven om
geschilbeslechtend op te treden zonder dat hier
hogere besturen moeten tussenkomen ter
goedkeuring
3) Bestuurlijke H² vd WM & RM
Bv een tuchtbeslissing (bv ambtenaren ontslaan
door WM V RM)
Bestuursrecht regelt niet enkel relaties tussen burger & bestuur,
maar ook tussen besturen onderling & tussen bestuur en zijn
personeel
o Ook het toezicht oh bestuurshandelen is deel vh bestuursrecht:
gebeurt door rechter V door hoger bestuur of ombudsman
o Vb²: pg 8-9 HB
Materiële bevoegdheid vh bestuur: voorzien in O diensten
o Geen alg aanvaarde def, wel consensus dat van bep diensten die O
diensten uitmaken: O vervoer, onderwijs, justitie & politiediensten
o Inhoudelijke, functionele betekenis van O diensten: staan oe alg &
voortdurende wijze ter beschikking vd hele bevolking
o Organieke betekenis van O diensten: overheid organiseert zelf een
dienst via haar eigen diensten & O instellingen
Enkele uitz² op, bv vrij onderwijs: opgericht op privé-initiatief &
organiek dus niet verbonden met de overheid maar voorzien,
net zoals gemeenschapsonderwijs, ie O dienst
2 soorten bestuursrecht
o 1) Alg bestuursrecht (hetgeen wat wij zien): de regels & principes
vh globale bestuursrecht
Alle regels die het globale bestuursrecht beheersen (KB, MB,
beginselen van behoorlijk bestuur,..-
Zowel organisatie als bevoegdheden & rechtsbescherming
tegen besturen
Bv luik bestuursrecht
o 2) Bijzonder bestuursrecht: de sectorale, bijzondere regelingen
binnen het alg bestuursrecht
Vaak eigen systematiek, technisch, gedetailleerd
3
, Bv luik omgevingsrecht
Groei vh bijz. bestuursrecht gaat gepaard met de oprichting
van gespecialiseerde adm rechtscolleges (bv Rv
Vergunningsbetwistingen)
Soms worden takken vh bijz. bestuursrecht opnieuw
gegroepeerd onder meer alg noemers
Bv R van ruimtelijke ordening, milieurecht &
erfgoedrecht vormen omgevingsrecht
Waren voordien 3 aparte takken vh bijz.
bestuursrecht
o Deze 2 hebben een permanente wisselwerking:
Alg bestuursrecht levert de basisbeginselen vh bijz.
bestuursrecht, heeft soms aanvullende werking & helpt om het
bijz. bestuursrecht te structureren
Alg bestuursrecht kan ook helpe de draagwijdte van bep
procedurele eisen te bepalen
Enkele soorten R:
o Bestuursorganisatierecht: regels & beginselen die bepalend zijn
voor het organigram vd overheid
Bv welke organen rekent de GW tot de UM? Hoe verhouden die
zich tot elkaar?
o Materieel bestuursrecht: de inhoudelijke regels vh bestuursrecht
Bv criteria voor iets, bv een vergunningsaanvraag
o Procedureel bestuursrecht: vormelijke regels & beginselen die
het bestuur moet toepassen bij het nemen van beslissingen id adm
fase die leidt tot de bestuurlijke RH
Alg bestuursrecht heeft hier aanvullende rol: als het bijz.
bestuursrecht geen regeling bevat, val je terug oh alg
bestuursrecht
o Bestuursprocesrecht: de regels & beginselen die vt zjin od
procedures voor de bestuursrechters
Lang enkel de RvS afdeling Bestuursrechtspraak, nu vele bijz.
bestuurlijke rechtscolleges die taken vd RvS overnemen
Bestuurlijke beroepen worden niet beheerst door het
bestuursprocesrecht, maar door de regels vd adm procedure
Bestuurlijke beroepen: beroepen die worden behandeld
door organen vh actief bestuur, niet door rechters
Dat bestuur is niet onderworpen ad rechterlijke
motiveringsplicht
Kenmerken vh bestuursrecht, grote tweedeling:
o 1) Autonomie & eigenheid vh bestuursrecht
4
Inleiding
Geen eensgezinde def van ‘bestuursrecht’: is heel ruim
o Werkdefinitie: “Het geheel van rechtsregels met betrekking tot de
organisatie, de bevoegdheden en de werking van de organen die
met uitvoerende macht zijn bekleed, m.a.w. van de organen die
noch tot de wetgevende, noch tot de rechterlijke macht behoren.”
“Organen die met UM zijn bekleed” => staatsmacht UM
belangrijk
Bv verbouwpremies die afgeschaft worden voor ‘degenen die
te veel verdienen’: inkomstgerelateerde premie
Lijkt enkel slecht voor superrijken, maar de grens van
inkomen ligt relatief laag: velen geraakt
Bv verbodsbord voor fietsers door het graffitistraatje, omdat
fietsers leidden tot conflicten id straat
‘Een bestuur’ legt dit verbod op, dat verbod mag je
sanctioneren wnr je dit niet naleeft
o Bestuursrecht gaat terug naar de kern ve rechtsstaat: de
gemaakte regels door een bestuur moeten ook worden nageleefd
door het bestuur zelf
Structuur vh handboek:
o Deel I: introductie oh bestuursrecht (begrip, indeling, kenmerken en
bronnen)
o Deel II: de instrumenten waarmee het bestuur kan optreden, het
besluitvormingsinstrumentarium van het bestuur
Eenzijdige bestuurlijke RH/EBR: belangrijkste instrument vh
bestuur
Kan bv ctt² sluiten
o Deel III: de mensen (ambtenaren) & middelen (goederen vh bestuur
(laptops, gebouwen,..)) die het bestuur heeft om op te treden
Om ambtenaar te worden moet je aan bep vw² voldoen; zien
we hier
o Deel IV: gaat over het begrip ‘bestuur’
Wie is dit, wat is dit & welke vormen kan dit aannemen?
o Deel V & VI: de rechtsbescherming die de burger heeft tegen het
bestuur
V: Preventieve rechtsbescherming: proberen zorgen dat de
overheid een bep beslissing niet neemt
1
, VI: Curatieve rechtsbescherming: wat als je effectief wil
optreden tegen een genomen bestuurlijke beslissing
Deel 1: Wat is bestuursrecht?
Hoofdstuk 1
Onderscheid PvR & PbR
o 1) PvR: regelt zaken tussen private p² (NP V RP)
o 2) PbR: overheid betrokken
Tussen de overheden onderling, tussen overheid & burger,
tussen staatsmachten onderling
Binnen het PbR nog een ander belangrijk onderscheid:
staatsrecht & bestuursrecht
1) Staatsrecht/grondwettelijk recht: gaat echt over
de staat
2) Bestuursrecht: gefocust od UM
o Onderscheid onder druk: groeien steeds meer naar elkaar toe
2 visies op bestuursrecht:
o 1) Bestuursrecht vanuit organiek oogpunt: ingezoomd od organen
vh bestuursrecht
Gefocust op ‘UM’ id strikte zin vh woord: uitvoering vh beleid &
wetgeving, door de GW als taak toegewezen ad Koning & zijn
ministers (art 108 GW), de centrale organen vd UM
Gekoppeld ah begrip ‘UM’, maar met enkele kanttekeningen
o 2) Bestuursrecht vanuit functioneel oogpunt: ingezoomd od
‘functies’
Gekoppeld ah begrip ‘UM’, maar met enkele kanttekeningen
o MAAR…
1) Wie is de ‘UM’? & wnr heb je UM?
Art 37 GW: (Fed) UM berust bij de Koning => volgens de
GW bestaat de UM enkel uit de koning
GW hanteert ‘UM’ id strikte zin
Niet id praktijk, veel meer zaken zijn die bestuursmacht
hebben, bv De Lijn, OCMW, SoGent, NMBS, Bpost, FOD
Justitie,..: maakt geen deel uit vd UM, maar wel vh
bestuursrecht
2) Het bestuursrecht gaat verder dan ‘uitvoeren’/’besturen’
2
, 1) Sommigen ook regelgevende (reglementaire)
bevoegdheden
Bv het politiereglement, belastigsreglement
Zijn GEEN wetten id formele, maar materiële zin
2) Sommigen besturen hebben soms
geschillenbeslechting (handhaving)
Bv GAS-boete: gemeentes kunnen dit geven om
geschilbeslechtend op te treden zonder dat hier
hogere besturen moeten tussenkomen ter
goedkeuring
3) Bestuurlijke H² vd WM & RM
Bv een tuchtbeslissing (bv ambtenaren ontslaan
door WM V RM)
Bestuursrecht regelt niet enkel relaties tussen burger & bestuur,
maar ook tussen besturen onderling & tussen bestuur en zijn
personeel
o Ook het toezicht oh bestuurshandelen is deel vh bestuursrecht:
gebeurt door rechter V door hoger bestuur of ombudsman
o Vb²: pg 8-9 HB
Materiële bevoegdheid vh bestuur: voorzien in O diensten
o Geen alg aanvaarde def, wel consensus dat van bep diensten die O
diensten uitmaken: O vervoer, onderwijs, justitie & politiediensten
o Inhoudelijke, functionele betekenis van O diensten: staan oe alg &
voortdurende wijze ter beschikking vd hele bevolking
o Organieke betekenis van O diensten: overheid organiseert zelf een
dienst via haar eigen diensten & O instellingen
Enkele uitz² op, bv vrij onderwijs: opgericht op privé-initiatief &
organiek dus niet verbonden met de overheid maar voorzien,
net zoals gemeenschapsonderwijs, ie O dienst
2 soorten bestuursrecht
o 1) Alg bestuursrecht (hetgeen wat wij zien): de regels & principes
vh globale bestuursrecht
Alle regels die het globale bestuursrecht beheersen (KB, MB,
beginselen van behoorlijk bestuur,..-
Zowel organisatie als bevoegdheden & rechtsbescherming
tegen besturen
Bv luik bestuursrecht
o 2) Bijzonder bestuursrecht: de sectorale, bijzondere regelingen
binnen het alg bestuursrecht
Vaak eigen systematiek, technisch, gedetailleerd
3
, Bv luik omgevingsrecht
Groei vh bijz. bestuursrecht gaat gepaard met de oprichting
van gespecialiseerde adm rechtscolleges (bv Rv
Vergunningsbetwistingen)
Soms worden takken vh bijz. bestuursrecht opnieuw
gegroepeerd onder meer alg noemers
Bv R van ruimtelijke ordening, milieurecht &
erfgoedrecht vormen omgevingsrecht
Waren voordien 3 aparte takken vh bijz.
bestuursrecht
o Deze 2 hebben een permanente wisselwerking:
Alg bestuursrecht levert de basisbeginselen vh bijz.
bestuursrecht, heeft soms aanvullende werking & helpt om het
bijz. bestuursrecht te structureren
Alg bestuursrecht kan ook helpe de draagwijdte van bep
procedurele eisen te bepalen
Enkele soorten R:
o Bestuursorganisatierecht: regels & beginselen die bepalend zijn
voor het organigram vd overheid
Bv welke organen rekent de GW tot de UM? Hoe verhouden die
zich tot elkaar?
o Materieel bestuursrecht: de inhoudelijke regels vh bestuursrecht
Bv criteria voor iets, bv een vergunningsaanvraag
o Procedureel bestuursrecht: vormelijke regels & beginselen die
het bestuur moet toepassen bij het nemen van beslissingen id adm
fase die leidt tot de bestuurlijke RH
Alg bestuursrecht heeft hier aanvullende rol: als het bijz.
bestuursrecht geen regeling bevat, val je terug oh alg
bestuursrecht
o Bestuursprocesrecht: de regels & beginselen die vt zjin od
procedures voor de bestuursrechters
Lang enkel de RvS afdeling Bestuursrechtspraak, nu vele bijz.
bestuurlijke rechtscolleges die taken vd RvS overnemen
Bestuurlijke beroepen worden niet beheerst door het
bestuursprocesrecht, maar door de regels vd adm procedure
Bestuurlijke beroepen: beroepen die worden behandeld
door organen vh actief bestuur, niet door rechters
Dat bestuur is niet onderworpen ad rechterlijke
motiveringsplicht
Kenmerken vh bestuursrecht, grote tweedeling:
o 1) Autonomie & eigenheid vh bestuursrecht
4
