2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
0
,2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
Deel 1: algemeen deel
1 Algemene inleiding
1.1 Wat is recht?
Geen echte definitie, maar in de meeste definities komen wel een aantal dezelfde
elementen voor:
1.1.1 Een geheel van gedragsregels en normen
Deze regels en normen kunnen zeer verscheiden zijn en diverse vormen
aannemen.
1) Verbodsbepalingen: verboden om bepaalde handelingen te stellen. (bv.
verbod om een diefstal te plegen)
2) Gebodsbepalingen: verplichtingen om bepaalde handelingen te stellen.
(bv. de verplichting voor erfgenamen om fiscaal aangifte van de nalatenschap te
doen)
3) Gedragsregels en normen: bieden de mogelijkheid er een beroep op te
doen zonder daartoe verplicht te zijn. (bv. een garagist kan beroepen op een
retentierecht in afwachting van een betaling om de gerepareerde auto terug te
geven)
4) Regels waar niet zomaar van afgeweken kan worden: zijn van
dwingend recht en openbare orde.
5) Regels die vormvoorwaarden vastleggen voor bepaalde
handelingen: bv. hoe vindt en schenking plaats
Deze gedragsregels en normen hebben het doel het maatschappelijk leven
te ordenen. Mochten er geen rechtsregels zijn zou er complete chaos zijn. (bv.
wegcode)
1.1.2 De regels worden opgelegd door de overheid
M.a.w. de overheid beslist welke rechtsregels uitgevaardigd zullen worden, deze
kunnen op verschillende niveaus binnen de overheid uitgevaardigd worden.
1.1.3 De regels zijn afdwingbaar
Om tot de afdwinging van de regels te kunnen overgaan wordt er een gerechtelijk
apparaat opgezet. (hoven en rechtbanken)
1.2 Indelingen van het recht
1.2.1 Privaatrecht
Regelt de verhouding tussen burgers onderling.
1) Burgerlijk recht: bv. regels m.b.t. familiale verhoudingen, contracten tussen
burgers, …)
2) Gerechtelijk privaatrecht: geeft aan hoe het gerechtelijk apparaat
georganiseerd is.
0
,2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
3) Internationaal privaatrecht: geeft aan welke rechter bevoegd is en
welke rechtsregels toegepast moeten worden.
1
,2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
1.2.2 Publiekrecht
Deze regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de verhouding tussen
de overheid en de burger.
1) Staatsrecht: het geheel van regels die betrekking hebben op de
inrichting en de werking van de staat en op de onderlinge verhoudingen
tussen de organen van de staat. (bevoegdheidsverdelingen tussen de
federale overheid en de gemeenschappen en gewesten.)
2) Administratief recht: regels die nodig zijn voor de werking van de
overheidsinstanties, de manier waarop de burger zich tot de overheid kan
wenden. (bv. hoe je een omgevingsvergunning aanvraagt)
3) Strafrecht: welke gedragingen zijn strafbaar en welke sancties staan
ertegenover.
4) Strafprocesrecht: op welke wijze misdrijven vastgesteld en opgespoord
kunnen worden en hoe de procedure verloopt om de beklaagden te
vervolgen.
5) Fiscaal recht: regelt de problematiek rond de belastingen.
1.3 De bronnen van het recht
Hier wordt nagegaan waar de rechtsregels teruggevonden kunnen worden.
1.3.1 Wetgeving in de ruime zin van het woord
Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties
1) Richtlijnen: moeten door de nationale overheid van de diverse lidstaten
worden opgenomen en verwerkt in de eigen wetgeving. (gericht om de
lidstaten te harmoniseren)
2) Verordeningen: algemene en volledige reglementering die rechtstreeks
van toepassing is in alle lidstaten.
3) Besluiten: regels die van toepassing zijn op de daarin aangeduide
bestemmeling.
Grondwet
- Meest fundamentele Belgische wet (hoogste in hiërarchie)
- Waarborgt de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers
- Staat in vastgelegd wie de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht
toekomt
- Kan niet zomaar gewijzigd worden, enkel mits bijzondere procedure
o Opmaken van lijst met te wijzigen grondwetsartikelen
o Wetgevende kamers moeten ontbonden worden
o Er moeten verkiezingen gehouden worden
o Vereiste: aanwezigheid van >2/3 van de leden van elke kamer
o Zowel in de kamer als senaat een meerderheid van 2/3
voorstemmen
Wet in de strikte zin van het woord
- Wet door de kamer van volksvertegenwoordigers tot stand gekomen.
2
, 2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
- Een goedgekeurde wet heeft pas uitwerking korte tijd na publicatie in
Belgisch Staatsblad
3
0
,2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
Deel 1: algemeen deel
1 Algemene inleiding
1.1 Wat is recht?
Geen echte definitie, maar in de meeste definities komen wel een aantal dezelfde
elementen voor:
1.1.1 Een geheel van gedragsregels en normen
Deze regels en normen kunnen zeer verscheiden zijn en diverse vormen
aannemen.
1) Verbodsbepalingen: verboden om bepaalde handelingen te stellen. (bv.
verbod om een diefstal te plegen)
2) Gebodsbepalingen: verplichtingen om bepaalde handelingen te stellen.
(bv. de verplichting voor erfgenamen om fiscaal aangifte van de nalatenschap te
doen)
3) Gedragsregels en normen: bieden de mogelijkheid er een beroep op te
doen zonder daartoe verplicht te zijn. (bv. een garagist kan beroepen op een
retentierecht in afwachting van een betaling om de gerepareerde auto terug te
geven)
4) Regels waar niet zomaar van afgeweken kan worden: zijn van
dwingend recht en openbare orde.
5) Regels die vormvoorwaarden vastleggen voor bepaalde
handelingen: bv. hoe vindt en schenking plaats
Deze gedragsregels en normen hebben het doel het maatschappelijk leven
te ordenen. Mochten er geen rechtsregels zijn zou er complete chaos zijn. (bv.
wegcode)
1.1.2 De regels worden opgelegd door de overheid
M.a.w. de overheid beslist welke rechtsregels uitgevaardigd zullen worden, deze
kunnen op verschillende niveaus binnen de overheid uitgevaardigd worden.
1.1.3 De regels zijn afdwingbaar
Om tot de afdwinging van de regels te kunnen overgaan wordt er een gerechtelijk
apparaat opgezet. (hoven en rechtbanken)
1.2 Indelingen van het recht
1.2.1 Privaatrecht
Regelt de verhouding tussen burgers onderling.
1) Burgerlijk recht: bv. regels m.b.t. familiale verhoudingen, contracten tussen
burgers, …)
2) Gerechtelijk privaatrecht: geeft aan hoe het gerechtelijk apparaat
georganiseerd is.
0
,2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
3) Internationaal privaatrecht: geeft aan welke rechter bevoegd is en
welke rechtsregels toegepast moeten worden.
1
,2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
1.2.2 Publiekrecht
Deze regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de verhouding tussen
de overheid en de burger.
1) Staatsrecht: het geheel van regels die betrekking hebben op de
inrichting en de werking van de staat en op de onderlinge verhoudingen
tussen de organen van de staat. (bevoegdheidsverdelingen tussen de
federale overheid en de gemeenschappen en gewesten.)
2) Administratief recht: regels die nodig zijn voor de werking van de
overheidsinstanties, de manier waarop de burger zich tot de overheid kan
wenden. (bv. hoe je een omgevingsvergunning aanvraagt)
3) Strafrecht: welke gedragingen zijn strafbaar en welke sancties staan
ertegenover.
4) Strafprocesrecht: op welke wijze misdrijven vastgesteld en opgespoord
kunnen worden en hoe de procedure verloopt om de beklaagden te
vervolgen.
5) Fiscaal recht: regelt de problematiek rond de belastingen.
1.3 De bronnen van het recht
Hier wordt nagegaan waar de rechtsregels teruggevonden kunnen worden.
1.3.1 Wetgeving in de ruime zin van het woord
Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties
1) Richtlijnen: moeten door de nationale overheid van de diverse lidstaten
worden opgenomen en verwerkt in de eigen wetgeving. (gericht om de
lidstaten te harmoniseren)
2) Verordeningen: algemene en volledige reglementering die rechtstreeks
van toepassing is in alle lidstaten.
3) Besluiten: regels die van toepassing zijn op de daarin aangeduide
bestemmeling.
Grondwet
- Meest fundamentele Belgische wet (hoogste in hiërarchie)
- Waarborgt de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers
- Staat in vastgelegd wie de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht
toekomt
- Kan niet zomaar gewijzigd worden, enkel mits bijzondere procedure
o Opmaken van lijst met te wijzigen grondwetsartikelen
o Wetgevende kamers moeten ontbonden worden
o Er moeten verkiezingen gehouden worden
o Vereiste: aanwezigheid van >2/3 van de leden van elke kamer
o Zowel in de kamer als senaat een meerderheid van 2/3
voorstemmen
Wet in de strikte zin van het woord
- Wet door de kamer van volksvertegenwoordigers tot stand gekomen.
2
, 2025-2026 unoconv_4113793821.docx semester 1
- Een goedgekeurde wet heeft pas uitwerking korte tijd na publicatie in
Belgisch Staatsblad
3
