Regio’s hoorcolleges
,
,Hoorcollege 1 – Regio’s: introductie
Examen
Het tentamen bestaat uit de stof van de hoorcolleges, het essay van John Tomaney over
regio’s en het cursusmateriaal dat tijdens het werkcollege besproken wordt.
Concepten en begrippen
Een concept is een idee of analysekader dat ons helpt bepaalde aspecten van de werkelijkheid
te begrijpen. In deze cursus staan de begrippen ruimte, regio, grenzen en boundaries en
transregionale en transnationale uitwisseling centraal.
Concept:
“Iets wat in de geest is gevormd: een gedachte, een notie. Een abstract of algemeen idee,
gegeneraliseerd uit specifieke gevallen.”
Wat is een regio?
Over de definitie van een regio bestaat geen algemene consensus. In de wereldgeschiedenis is
er juist sprake van discussie over hoe een regio het beste kan worden gedefinieerd en welk
onderzoek daarbij hoort. Regio’s zijn dus geen vaststaande objecten, maar ontstaan uit
reflectie, benoeming en discussie.
, The Spatial Turn
De afgelopen twintig jaar is er binnen de geschiedwetenschap sprake van een zogeheten
spatial turn. Hierbij worden twee oudere opvattingen losgelaten:
1. Ruimte is niet alleen een achtergrond (“container”) van historische verandering, maar
een actieve en steeds belangrijkere factor.
2. Ruimte is geen absoluut gegeven; geschiedenis wordt niet uitsluitend door ruimte
bepaald, maar ruimte krijgt betekenis door historische processen en context.
Martin W. Lewis zei hierover:
“Historische processen kunnen alleen worden begrepen als ze zich letterlijk ergens afspelen,
zich ontvouwend over specifieke landschappen en beïnvloed door de hardnekkige realiteit van
de fysieke wereld. Overeenkomstig zijn ruimtelijke patronen alleen te begrijpen door hun
historische ontwikkeling te bestuderen. Tijd en ruimte, chronologie en geografie, tijdperk en
regio: de tweedelingen van geschiedenis en aardrijkskunde zijn altijd met elkaar verweven.”
Constructivistische benadering van ruimte
De Franse filosoof en socioloog Henri Lefebvre ziet ruimte als een sociaal product. In zijn
boek La production de l’espace (1974) stelt hij dat ruimte niet alleen fysiek is, maar vooral
sociaal en historisch wordt gevormd – door het dagelijks leven, stedelijke relaties en
machtsstructuren.
John Tomaney stelt dat ruimte het resultaat is van menselijke communicatie en interactie,
dus een sociaal construct dat afhankelijk is van tijd, plaats en omstandigheden.
,
,Hoorcollege 1 – Regio’s: introductie
Examen
Het tentamen bestaat uit de stof van de hoorcolleges, het essay van John Tomaney over
regio’s en het cursusmateriaal dat tijdens het werkcollege besproken wordt.
Concepten en begrippen
Een concept is een idee of analysekader dat ons helpt bepaalde aspecten van de werkelijkheid
te begrijpen. In deze cursus staan de begrippen ruimte, regio, grenzen en boundaries en
transregionale en transnationale uitwisseling centraal.
Concept:
“Iets wat in de geest is gevormd: een gedachte, een notie. Een abstract of algemeen idee,
gegeneraliseerd uit specifieke gevallen.”
Wat is een regio?
Over de definitie van een regio bestaat geen algemene consensus. In de wereldgeschiedenis is
er juist sprake van discussie over hoe een regio het beste kan worden gedefinieerd en welk
onderzoek daarbij hoort. Regio’s zijn dus geen vaststaande objecten, maar ontstaan uit
reflectie, benoeming en discussie.
, The Spatial Turn
De afgelopen twintig jaar is er binnen de geschiedwetenschap sprake van een zogeheten
spatial turn. Hierbij worden twee oudere opvattingen losgelaten:
1. Ruimte is niet alleen een achtergrond (“container”) van historische verandering, maar
een actieve en steeds belangrijkere factor.
2. Ruimte is geen absoluut gegeven; geschiedenis wordt niet uitsluitend door ruimte
bepaald, maar ruimte krijgt betekenis door historische processen en context.
Martin W. Lewis zei hierover:
“Historische processen kunnen alleen worden begrepen als ze zich letterlijk ergens afspelen,
zich ontvouwend over specifieke landschappen en beïnvloed door de hardnekkige realiteit van
de fysieke wereld. Overeenkomstig zijn ruimtelijke patronen alleen te begrijpen door hun
historische ontwikkeling te bestuderen. Tijd en ruimte, chronologie en geografie, tijdperk en
regio: de tweedelingen van geschiedenis en aardrijkskunde zijn altijd met elkaar verweven.”
Constructivistische benadering van ruimte
De Franse filosoof en socioloog Henri Lefebvre ziet ruimte als een sociaal product. In zijn
boek La production de l’espace (1974) stelt hij dat ruimte niet alleen fysiek is, maar vooral
sociaal en historisch wordt gevormd – door het dagelijks leven, stedelijke relaties en
machtsstructuren.
John Tomaney stelt dat ruimte het resultaat is van menselijke communicatie en interactie,
dus een sociaal construct dat afhankelijk is van tijd, plaats en omstandigheden.
