Inhoud
Hoorcollege 1.........................................................................................................................................6
Werkcollege 1: De periode vóór 1500.................................................................................................7
1. Prehistorie......................................................................................................................................7
Steentijd (paleolithicum)................................................................................................................7
Trechterbekercultuur (6000–4800 jaar geleden)............................................................................7
Brons- en IJzertijd...........................................................................................................................7
2. Oudheid (Romeinse tijd).................................................................................................................7
Romeins gezag in de Nederlanden..................................................................................................7
Bewoners Nederlanden..................................................................................................................7
Opstand Bataven (69-70 n.Chr.)......................................................................................................7
Romeinse invloeden.......................................................................................................................7
Romeinse invloed in Late Oudheid.................................................................................................8
3. Vroege Middeleeuwen (vanaf 5e eeuw).........................................................................................8
Nieuwe sociaal-politieke verbanden...............................................................................................8
Franken en Merovingers (500–750)................................................................................................8
Franken en Karolingen (750–900)...................................................................................................8
Vikingen en Noormannen (vanaf 9e eeuw)....................................................................................8
4. Frankische Nederlanden.................................................................................................................9
Bestuur en rechtspraak...................................................................................................................9
Sociaal-economische situatie..........................................................................................................9
5. Verspreiding christendom (8e eeuw)..............................................................................................9
Hoorcollege 2.........................................................................................................................................9
College 2: De periode vóór 1500......................................................................................................10
1. Landschap, economie en samenleving.........................................................................................10
Vorming kustlandschap.................................................................................................................10
Grote ontginning (ca. 900–1300)..................................................................................................10
Ecologische gevolgen ontginning..................................................................................................10
2. Economische en sociale instituties op het platteland...................................................................10
Beheer grondgebied.....................................................................................................................10
Demografische ontwikkeling.........................................................................................................10
3. Economische dynamiek (centrale middeleeuwen).......................................................................11
1
, 4. Politieke ontwikkelingen...............................................................................................................11
Van politieke fragmentatie naar consolidatie...............................................................................11
Vorming territoriale vorstendommen (11e–13e eeuw)................................................................11
Voorbeeld: Holland.......................................................................................................................11
Voorbeeld: Vlaanderen.................................................................................................................11
5. Religieuze en culturele ontwikkelingen.........................................................................................12
Structuren en instituties...............................................................................................................12
Nieuwe kloosterorden..................................................................................................................12
Schriftcultuur................................................................................................................................12
Hoorcollege 3........................................................................................................................................13
College 3: De periode vóór 1500......................................................................................................13
1. Sint Elisabethsvloed (1421).......................................................................................................13
2. Economische en sociale ontwikkelingen (14e-15e eeuw).........................................................13
3. Spanningen en opstanden (sociale onrust)...............................................................................13
4. Politieke ontwikkelingen (1300–1543)......................................................................................14
5. Staatsvorming en stedelijke macht...........................................................................................14
6. Bourgondische Nederlanden....................................................................................................14
7. Centralisatie en instellingen......................................................................................................15
8. Vertegenwoordiging onderdanen (Staten)................................................................................15
9. Edelen en vorstelijke macht......................................................................................................15
10. Culturele en religieuze ontwikkelingen...................................................................................15
Samenvattend overzicht:..............................................................................................................16
Hoorcollege 4........................................................................................................................................17
Hoorcollege 5........................................................................................................................................19
Hoorcollege 6........................................................................................................................................21
De Gouden Eeuw (1625–1672) – Cultuur, Economie en Politiek...................................................21
Hoorcollege 7........................................................................................................................................24
De Zilveren Eeuw (1672–1795): Oorlog, stagnatie en verval?.......................................................24
Willem III en de oorlogen met Frankrijk........................................................................................24
Regentencultuur en oligarchie......................................................................................................24
Binnenlandse problemen..............................................................................................................24
Willem IV (1747–1751) en de stadhouderlijke restauratie............................................................25
Willem V en toenemende politieke spanningen...........................................................................25
Vierde Engelse Zeeoorlog (1780–1784) en Patriottentijd.............................................................25
Franse Revolutie en einde van de Republiek (1795).....................................................................26
Hoorcollege 8........................................................................................................................................27
2
, Staatkundige verandering: Republiek naar Constitutioneel Koninkrijk (1795–1848)....................27
Bataafse Republiek (1795–1806)..................................................................................................27
Bataafs Gemenebest (1801–1806)................................................................................................28
Koninkrijk Holland (1806–1810)...................................................................................................28
Franse Inlijving (1810–1813).........................................................................................................28
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815–1830)......................................................................29
Nederland na 1830 (tot 1848)......................................................................................................29
Grondwet van 1848......................................................................................................................30
Hoorcollege 9........................................................................................................................................31
Van grondwet tot grondwet: Schoolstrijd, sociale kwestie en kiesrecht (1848–1917/22)................31
Aanloop naar grondwet van 1848.................................................................................................31
Grondwet 1848 (Thorbecke).........................................................................................................31
Politiek klimaat na 1848................................................................................................................31
De Aprilbeweging (1853)..............................................................................................................32
Constitutionele crisis (1866–1868)...............................................................................................32
Opkomst civil society....................................................................................................................32
Schoolstrijd (1857–1917)..............................................................................................................32
Confessionele partijvorming.........................................................................................................32
Socialisten.....................................................................................................................................33
Liberalen.......................................................................................................................................33
Verzuiling......................................................................................................................................33
Nieuwe politieke cultuur na 1880.................................................................................................33
Sociale kwestie.............................................................................................................................33
Tweede Gouden Eeuw..................................................................................................................34
Kiesrechtuitbreiding......................................................................................................................34
Pacificatie van 1917 (grondwet 1917–1922).................................................................................34
Hoorcollege 10......................................................................................................................................35
Nederland als koloniale mogendheid in de 19e en 20e eeuw..........................................................35
Koloniale gebieden rond 1815:.....................................................................................................35
Nederlands-Indië (1816-1949)..........................................................................................................35
Van VOC naar kolonie:..................................................................................................................35
Bestuur in Nederlands-Indië:........................................................................................................35
Java-oorlog (1825–1830):.............................................................................................................35
Cultuurstelsel (1830–ca.1870):.....................................................................................................35
Suriname en Caribisch gebied..........................................................................................................36
Trans-Atlantische slavenhandel:...................................................................................................36
3
, Discussie over slavernij:................................................................................................................36
1863: afschaffing slavernij in Suriname en Antillen:.....................................................................36
Slavernij in Nederlands-Indië:.......................................................................................................36
Liberale periode en modern imperialisme (1870–1900)...................................................................36
Liberale hervormingen (vanaf 1870):............................................................................................36
Modern imperialisme:..................................................................................................................36
Ethische politiek (vanaf 1901)...........................................................................................................37
Nederland en internationaal recht...................................................................................................37
Einde Nederlands kolonialisme.........................................................................................................37
Hoorcollege 11......................................................................................................................................38
Nederland in de oorlog: WOII en de doorbraakgedachte (1917–1945)............................................38
1. Interbellum (1918–1940)..........................................................................................................38
2. Nederland in WOII (1940–1945)...............................................................................................39
3. Naoorlogse periode: Vernieuwing en Doorbraakgedachte.......................................................39
Afsluitend:....................................................................................................................................40
Hoorcollege 12......................................................................................................................................42
Nederland tijdens de Koude Oorlog: Consensus en Tegencultuur (1945–1973)...............................42
Achtergrond:.................................................................................................................................42
1. Periode van consensus (1945–1960)............................................................................................42
2. Nasleep Tweede Wereldoorlog.....................................................................................................43
Oorlogsherinnering en monumenten:..........................................................................................43
Geschiedschrijving WOII:..............................................................................................................43
Monumenten en debat:................................................................................................................43
3. Polarisatie en tegencultuur (vanaf 1966)......................................................................................43
Achtergrond van polarisatie:.........................................................................................................44
Politieke veranderingen vanaf 1966:.............................................................................................44
Revolutiejaar 1966:.......................................................................................................................44
Twee stromingen binnen vernieuwingsbeweging:........................................................................44
4. Afronding en betekenis periode 1965–1973.................................................................................44
Extra belangrijk persoon: Sicco Mansholt.....................................................................................44
Hoorcollege 13......................................................................................................................................45
Nederlandse identiteit in een globaliserende wereld (1973–heden)................................................45
Kentering vanaf 1973:...................................................................................................................45
Politieke context (1970–2000):.....................................................................................................45
Identiteitsdebat en nationalisme......................................................................................................45
Veranderingen in nationale identiteit:..........................................................................................45
4