Samenvatting HS2 ontwikkelingspsychologie

ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 2 – BABY-EN PEUTERTIJD




Fysieke ontwikkeling
Lichaamsgroei

Algemeen

Verschillen in lichaamsgroei:

 Jongens VS meisjes
 Etnische verschillen
 Individuele verschillen
- Skelet leeftijd

Groeitrends

 Cephalocaudaal
- Van hoofd naar staart
- Onderste deel van lichaam ontwikkelt minder snel dan hoofd
 Proximodistaal
- Van dicht naar ver
- De uitersten (bvb. vingertoppen) groeien later dan het hoofd en
borst

Beïnvloedende factoren van lichaamsgroei

 Erfelijkheid
- Lengte
- Gewicht
- Snelheid van groei
 Zolang omgeving niet extreem negatief is
 Snelle gewichtstoename babytijd
- = lichte correlatie met kans op overgewicht op oudere leeftijd
- Fruit, groenten
- Beweging



Ontwikkeling van de hersenen

1

,Ontwikkeling op microscopisch niveau




Geboorte:

 Veel meer neuronen dan nodig

Onmiddellijk na geboorte:

 Verbindingen tussen neuronen
 Neuronen zonder verbindingen sterven af (20 à 80%)
 Omgeving is cruciaal  Stimulatie noodzakelijk
- Experimenten met dieren; Experimenten met weeshuiskinderen
- Experience-expectant brain growth  Experience-
dependent brain growth
 Een zekere basisstimulatie is noodzakelijk en wordt
door het brein verwacht (Experience-expectant brain
growth).
 Andere ervaringen zijn uniek voor elk individu en zorgen
voor interindividuele verschillen in hersenontwikkeling
(experience-dependent brain growth)
- Waarom is stimulatie noodzakelijk?
 Gestimuleerde neuronen vormen verbindingen en
synapsen.
 Niet-gestimuleerde neuronen verliezen synapsen en
keren terug naar ongedifferentieerde staat = synaptic
pruning
- Overstimulatie kan ook cognitieve schade toebrengen



Proces van myelinisatie:

 Schacht van myeline rond axonen  informatie-overdracht gaat
sneller
 Volume en gewicht hersenen neemt toe



2

,Ontwikkeling op cortexniveau




 Cortex = hersenschors
 Timing
- Eerste ontwikkeling in visuele, auditieve en motorische gebieden
- Later: taal en frontale cortex (hogere-orde denken)
 Initieel: hoge mate van plasticiteit
 Lateralizatie:
- 2 hemisferen van de hersenen krijgen elk een aparte set functies
 Links: verbaal, sequentieel denken, positieve emoties
 Rechts: spatiaal, parallel en holistisch denken, negatieve
emoties
 Slaappatroon verschuift naar dag-nacht ritme tijdens eerste
levensjaar
 Behoefte aan slaap daalt van 18 tot 12 uren per dag tegen 2e jaar



Leervermogens

Klassieke conditionering

= leren door een neutrale stimulus te koppelen aan een natuurlijke
reactie, zodat de neutrale stimulus dezelfde reactie

Operante conditionering

 Bekrachting
- Beloning
- Frequentie van gedrag stijgt
 Straf
- Frequentie van gedrag daalt


3

,  Kan gebruikt worden om na te gaan welke visuele stimuli baby’s
interessant vinden  Hoe?



Habituatie

 = Graduele afname in sterkte van respons (bvb. hartslag,
kijken …) ten gevolge van repetitieve blootstelling
 Herstel (recovery)
- = vaststelling dat een nieuwe stimulus resulteert in een
terugkeer naar het hogere niveau van responsiviteit
 Voordeel van habituatie
- Aandacht is meer gefocust

 Mogelijkheid 1: Testfase volgt onmiddellijk na habituatie fase
= vaststelling dat een nieuwe stimulus resulteert in een
terugkeer naar het hogere niveau van responsiviteit
 Mogelijkheid 2: Testfase volgt veel later na habituatie fase
- Aandacht is meer gefocust.



Imitatie

= capaciteit om gedrag van andere personen te imiteren

- Vanaf 2 dagen oud
- Deels aangeboren
- Betwist door anderen: enkel reflexmatig
- Biologische basis = Mirror of spiegelneuronen in de hersenen



Motorische ontwikkeling

Algemeen

 Motorische ontwikkeling beïnvloedt sociale ontwikkeling
 Elke nieuwe stap zorgt ervoor dat baby’s en peuters …
- … zichzelf beter leren kennen
- … de wereld om zich heen beter leren kennen



 Ruwe motorische ontwikkeling = controle verwerven over acties
waardoor je beter de omgeving kan exploreren (kruipen, wandelen)



4