TRSAMENLEVING: UITDAGINGEN EN OPLOSSINGEN
ALGEMENE INLEIDING
1. HET NAOORLOGSE SAMENLEVINGSMODEL
Verzorgingsstaat = het samenlevingsmodel dat vanaf de jaren zestig van de
vorige eeuw in de industrieel geavanceerde westerse staten tot ontwikkeling is
gekomen --> ontstaan na WO II
- gebaseerd op een kapitalistisch productiesysteem
- OH is beschermer van welvaart en welzijn
- bestaat uit organisaties
Kenmerken:
1. Economische groei
Gevolgen:
- welvaartstoename voor het individu
- het ontstaan van een uitgebreid stelsel van sociale voorzieningen
- meer levensruimte: naast primaire zorg meer ruimte voor bewustwording
en zelfontplooiing
2. Emancipatie
Wordt veroorzaakt door materiële onafhankelijkheid
- Vooral bij vrouwen en jongeren --> zijn niet langer compleet afhankelijk
van v ader/echtgenoot
3. Industrialisering
- grotere spreiding van industriële vestigingen
- individualistische mentaliteit
4. Complexiteit, differentiatie
- arbeidsdeling
- meer gespecialiseerde instituties
- komen verschillende beroepen
- verschillende velden (onderwijs, recht, politiek…)
- en verschillende regels per beroep --> zorgt voor complexiteit
5. Bureaucratisering
- door specialisatie ontstaat de behoefte aan coördinatie en toenemende
complexiteit veroorzaakt een streven naar een efficiënte beheersing van
de in het leven geroepen en uitdijende organisaties
6. Urbanisering
Gevolg:
- er is een afnemend aandeel van de personen die werken in de agrarische
sector
- Vlaanderen = 1 grote stad in vergelijking met andere landen
7. Verstedelijking
Gevolg:
- verbreiding van de stedelijke mentaliteit
- er ontstaat een betrokkenheid van mensen op elkaar door de
gemeenschappelijke belangen
gevolg: sterke sociale controle die sociaal wenselijk gedrag op een
effectieve wijze afdwingbaar maakte
1
,8. Anonimiteit
- eenvormige normen- en waardepatronen worden doorbroken
- verschillende waardeoriëntaties ontmoeten elkaar en kunnen naast
elkaar blijven voortbestaan
9. Massamedia & pluriformiteit
= een resultaat van de ontwikkeling van de wetenschap
- zorgt voor de aanvaarding van een grotere variatie in waardeoriëntatie
en gedrag
- media zorgt voor een pluriforme (diverse) samenleving
10. Verwetenschappelijking & technologie
- men streeft naar beheersing en planning
- mensen hebben een rationele houding
- wetenschap = basis van de verzorgingsstaat
11. Secularisering
- invloed van de kerk en religie neemt af
- geloof wordt nu iets privaat
12. Democratisering
- gezag moet zich niet waarmaken op basis van traditie maar op basis van
prestatie en deskundigheid
- verkleinging van de machtsverschillen tussen gezagsdragers en
ondergeschikten
Centrale principes(= de gemeenschappelijke noemers) van de verzorgingsstaat:
de belangrijkste processen en ontwikkelingen
1. Economische groei
2. Individualisering
= een toename van de onafhankelijkheid van het individu ten aanzien van
collectiviteiten (familie, kerk…) die volgens traditie het gedrag van het individu
regelden
- het ter discussie stellen van vanzelfsprekendheden
- de bewustwording van de betekenis van de eigen persoonlijkheid
- het recht op zelfbepaling
3. Pluriformering
- Door dit proces is er meer ruimte voor mensen om zich te individualiseren
- Dat betekent dat de oude, algemene normen vervagen en plaatsmaken voor
meerdere manieren van denken en leven die naast elkaar bestaan
Opmerkingen bij individualisering en pluriformering:
- er vindt een verschuiving plaats van maatschappelijke gedragsvoorschriften
Er is dus sprake van een verschuiving van zeer specifieke, nauw omschreven
gedragsvoorschriften naar veel algemenere gedragsnormeringen die het
concrete gedrag zoveel mogelijk ruimte laten
- als je streeft naar grotere onafhankelijkheid ben je afhankelijk van je
economische situatie
- de economische groei was een grote stimulans voor de individualiseringstrend
2
,DEEL 1. DE SAMENLEVING ALS GEMEENSCHAP
HOOFDSTUK 1: PRIMAIRE RELATIES
INLEIDING
Traditionele patronen van normen, waarden en opvattingen hebben hun
vanzelfsprekendheid verloren en ruimen plaats voor nieuwe denkbeelden
en gedragspatronen:
- betekenisverandering van het huwelijk
- verandering op vlak van vruchtbaarheid
- aantal kinderen per huwelijk is afgenomen
- vrijwillige kinderloosheid is populairder geworden
Dinks (double income no kids)
- verandering in leefvormen
- eenoudergezinnen
- latrelatie (living apart together)
- hola’s (huwelijke op loopafstand)
Deze verschuiving inzake de primaire relaties zijn de gevolgen van een
aantal maatschappelijke processen vanaf de jaren ‘60
De wijze waarop mensen met elkaar omgaan en tot min of meer
duurzame relaties met elkaar besluiten, wordt mede bepaald door de
structurering van de samenleving waarin zij leven, werken Ander woord
voor veruitwendiging
1.1 DE PRIMAIRE RELATIES IN CIJFERS
1.1.1 HUISHOUDENS EN GEZINNEN
Huishouden = hetzij 1 persoon die alleen leeft, hetzij 2 of meer
personen die, al dan niet door familieverbanden verbonden, in 1 woning
samenleven
Aantal huishoudens is gestegen
Dit gaat gepaard met een vermindering van het gemiddeld aantal
inwoners per gezin
(5 3)
1.1.1.1 HUISHOUDTYPES
Verdeling ban private gezinnen naar gezinstype in België:
3
, Kern van de samenleving = familie
- MAAR het aantal 1 persoonsgezinnen stijgt
- Vroeger: de groep van de gezinnen met meer familiekernen was groter
- Nu: toename van de groep van de gezinnen met 1 familiekern is groter
- Familiekern = een wettelijk gehuwde paar met/zonder ongehuwde kinderen
OF een vader of moeder met 1 of meerdere ongehuwde kinderen
- De toename van het aantal alleenwonenden en de vermindering van het aantal
huishoudens zijn het gevolg van gezinsindividualisering en gezinsverdunning
- gezinsindividualisering = de tendens dar afzonderlijke gezinseenheden zich
losmaken van samenwonen met anderen
- gezinsverdunning = het kleiner worden van gezinsomvang
1.1.1.2 AANTAL HUISHOUDLEDEN
Vanaf WO II is er een:
- Toename van het aantal alleenwonende
Oorzaken:
- gedaalde huwelijksbereidheid
- toename aantal echtscheidingen
- gedaalde hertrouwintensiteit
- gedaalde vruchtbaarheid
- toename gezinsindividualisering
- gedaalde vruchtbaarheid
Evolutie van de private huishoudens naar aantal personen:
Aantal gezinnen onder met 1 of 2 kinderen stijgt
Aantal gezinnen boven de 3 kinderen dalen
1.1.2 HUWELIJKSSLUITINGEN
4
ALGEMENE INLEIDING
1. HET NAOORLOGSE SAMENLEVINGSMODEL
Verzorgingsstaat = het samenlevingsmodel dat vanaf de jaren zestig van de
vorige eeuw in de industrieel geavanceerde westerse staten tot ontwikkeling is
gekomen --> ontstaan na WO II
- gebaseerd op een kapitalistisch productiesysteem
- OH is beschermer van welvaart en welzijn
- bestaat uit organisaties
Kenmerken:
1. Economische groei
Gevolgen:
- welvaartstoename voor het individu
- het ontstaan van een uitgebreid stelsel van sociale voorzieningen
- meer levensruimte: naast primaire zorg meer ruimte voor bewustwording
en zelfontplooiing
2. Emancipatie
Wordt veroorzaakt door materiële onafhankelijkheid
- Vooral bij vrouwen en jongeren --> zijn niet langer compleet afhankelijk
van v ader/echtgenoot
3. Industrialisering
- grotere spreiding van industriële vestigingen
- individualistische mentaliteit
4. Complexiteit, differentiatie
- arbeidsdeling
- meer gespecialiseerde instituties
- komen verschillende beroepen
- verschillende velden (onderwijs, recht, politiek…)
- en verschillende regels per beroep --> zorgt voor complexiteit
5. Bureaucratisering
- door specialisatie ontstaat de behoefte aan coördinatie en toenemende
complexiteit veroorzaakt een streven naar een efficiënte beheersing van
de in het leven geroepen en uitdijende organisaties
6. Urbanisering
Gevolg:
- er is een afnemend aandeel van de personen die werken in de agrarische
sector
- Vlaanderen = 1 grote stad in vergelijking met andere landen
7. Verstedelijking
Gevolg:
- verbreiding van de stedelijke mentaliteit
- er ontstaat een betrokkenheid van mensen op elkaar door de
gemeenschappelijke belangen
gevolg: sterke sociale controle die sociaal wenselijk gedrag op een
effectieve wijze afdwingbaar maakte
1
,8. Anonimiteit
- eenvormige normen- en waardepatronen worden doorbroken
- verschillende waardeoriëntaties ontmoeten elkaar en kunnen naast
elkaar blijven voortbestaan
9. Massamedia & pluriformiteit
= een resultaat van de ontwikkeling van de wetenschap
- zorgt voor de aanvaarding van een grotere variatie in waardeoriëntatie
en gedrag
- media zorgt voor een pluriforme (diverse) samenleving
10. Verwetenschappelijking & technologie
- men streeft naar beheersing en planning
- mensen hebben een rationele houding
- wetenschap = basis van de verzorgingsstaat
11. Secularisering
- invloed van de kerk en religie neemt af
- geloof wordt nu iets privaat
12. Democratisering
- gezag moet zich niet waarmaken op basis van traditie maar op basis van
prestatie en deskundigheid
- verkleinging van de machtsverschillen tussen gezagsdragers en
ondergeschikten
Centrale principes(= de gemeenschappelijke noemers) van de verzorgingsstaat:
de belangrijkste processen en ontwikkelingen
1. Economische groei
2. Individualisering
= een toename van de onafhankelijkheid van het individu ten aanzien van
collectiviteiten (familie, kerk…) die volgens traditie het gedrag van het individu
regelden
- het ter discussie stellen van vanzelfsprekendheden
- de bewustwording van de betekenis van de eigen persoonlijkheid
- het recht op zelfbepaling
3. Pluriformering
- Door dit proces is er meer ruimte voor mensen om zich te individualiseren
- Dat betekent dat de oude, algemene normen vervagen en plaatsmaken voor
meerdere manieren van denken en leven die naast elkaar bestaan
Opmerkingen bij individualisering en pluriformering:
- er vindt een verschuiving plaats van maatschappelijke gedragsvoorschriften
Er is dus sprake van een verschuiving van zeer specifieke, nauw omschreven
gedragsvoorschriften naar veel algemenere gedragsnormeringen die het
concrete gedrag zoveel mogelijk ruimte laten
- als je streeft naar grotere onafhankelijkheid ben je afhankelijk van je
economische situatie
- de economische groei was een grote stimulans voor de individualiseringstrend
2
,DEEL 1. DE SAMENLEVING ALS GEMEENSCHAP
HOOFDSTUK 1: PRIMAIRE RELATIES
INLEIDING
Traditionele patronen van normen, waarden en opvattingen hebben hun
vanzelfsprekendheid verloren en ruimen plaats voor nieuwe denkbeelden
en gedragspatronen:
- betekenisverandering van het huwelijk
- verandering op vlak van vruchtbaarheid
- aantal kinderen per huwelijk is afgenomen
- vrijwillige kinderloosheid is populairder geworden
Dinks (double income no kids)
- verandering in leefvormen
- eenoudergezinnen
- latrelatie (living apart together)
- hola’s (huwelijke op loopafstand)
Deze verschuiving inzake de primaire relaties zijn de gevolgen van een
aantal maatschappelijke processen vanaf de jaren ‘60
De wijze waarop mensen met elkaar omgaan en tot min of meer
duurzame relaties met elkaar besluiten, wordt mede bepaald door de
structurering van de samenleving waarin zij leven, werken Ander woord
voor veruitwendiging
1.1 DE PRIMAIRE RELATIES IN CIJFERS
1.1.1 HUISHOUDENS EN GEZINNEN
Huishouden = hetzij 1 persoon die alleen leeft, hetzij 2 of meer
personen die, al dan niet door familieverbanden verbonden, in 1 woning
samenleven
Aantal huishoudens is gestegen
Dit gaat gepaard met een vermindering van het gemiddeld aantal
inwoners per gezin
(5 3)
1.1.1.1 HUISHOUDTYPES
Verdeling ban private gezinnen naar gezinstype in België:
3
, Kern van de samenleving = familie
- MAAR het aantal 1 persoonsgezinnen stijgt
- Vroeger: de groep van de gezinnen met meer familiekernen was groter
- Nu: toename van de groep van de gezinnen met 1 familiekern is groter
- Familiekern = een wettelijk gehuwde paar met/zonder ongehuwde kinderen
OF een vader of moeder met 1 of meerdere ongehuwde kinderen
- De toename van het aantal alleenwonenden en de vermindering van het aantal
huishoudens zijn het gevolg van gezinsindividualisering en gezinsverdunning
- gezinsindividualisering = de tendens dar afzonderlijke gezinseenheden zich
losmaken van samenwonen met anderen
- gezinsverdunning = het kleiner worden van gezinsomvang
1.1.1.2 AANTAL HUISHOUDLEDEN
Vanaf WO II is er een:
- Toename van het aantal alleenwonende
Oorzaken:
- gedaalde huwelijksbereidheid
- toename aantal echtscheidingen
- gedaalde hertrouwintensiteit
- gedaalde vruchtbaarheid
- toename gezinsindividualisering
- gedaalde vruchtbaarheid
Evolutie van de private huishoudens naar aantal personen:
Aantal gezinnen onder met 1 of 2 kinderen stijgt
Aantal gezinnen boven de 3 kinderen dalen
1.1.2 HUWELIJKSSLUITINGEN
4
