SAMENVATTING RECHT: VERKOOPOVEREENKOMST
1. Zakenrecht (erfdienstbaarheden)
1. Erfdienstbaarheden: INDELING
Een erfdienstbaarheid (EDBH) = een zakelijk recht waarbij een bepaald erf (het lijdend erf) een last
moet dragen ten voordele van een ander erf (het heersend erf) dat aan een andere eigenaar
toebehoort.
à Het lijdend erf wordt in zijn eigendomsrecht beperkt zodat het heersend erf er een voordeel uit kan
halen.
Essentiële kenmerken:
1) Beperking van eigendom
o Het lijdend erf wordt belast met een verplichting en dus een beperking van eigendomsrecht.
o Dit is meestal een passieve verplichting in hoofde van eigenaar van lijdende erf (iets toelaten
of nalaten)
o Uitzondering: noodzakelijke werken kunnen ten laste van de eigenaar van het lijdend erf
vallen ALS dit is ingeschreven in de hypothecaire registers.
2) Zakelijk recht op een erf
o Geldt voor grond, gebouwen en beplantingen
o Zo kan een EDBH worden gevestigd op een bouwwerk zonder dat de grond toebehoort aan
dezelfde persoon.
o Bv. windturbine, recht van doorgang
3) Nut voor een ander erf
o Het heersend erf moet er een meerwaarde door krijgen (meerwaarde op economisch,
praktisch, intellectueel vlak of gewoon ter veraangenaming)
4) Accessoir karakter
o De erfdienstbaarheid hoort bij het heersend erf
o Iedereen die het heersend erf gebruikt (bv. ook een huurder) mag het gebruiken.
5) Verschillende eigenaars
o Heersend en lijdend erf MOETEN verschillende eigenaars hebben.
o Indien dezelfde eigenaar beide erven bezit, is er enkel een genotsrecht of een feitelijke
dienstbaarheid, geen EDBH.
Niet-essentiële kenmerken:
1) Duur: in principe eeuwigdurend, maar er zijn uitzonderingen:
o Ze kan tenietgaan
o Tijdelijke EDBH kunnen conventioneel (onder termijn of onder ontbindende voorwaarde) of
wettelijk worden bedongen.
à Vb: enkel zolang het heersend erf geen andere toegang tot de openbare weg heeft.
à Vb: vruchtgebruiker kan zijn vrucht met EDBH bezwaren voor de tijd van het
vruchtgebruik
à Vb: erfpachter kan grond voor de duur van de erfpacht met EDBH bezwaren
2) Afkoopbaarheid: niet afkoopbaar zonder akkoord van de titularis van de EDBH.
o Afkoopclausules zijn wel mogelijk, ook het bedingen dat de eigenaar van het lijdend erf dit
voorrecht pas krijgt na het verstrijken van een bepaalde termijn of vervullen van een
bepaalde voorwaarde.
3) Kosteloos karakter: normaal gratis
o Toch kan in de vestigingsakte een vergoeding worden afgesproken
1
,Indeling van erfdienstbaarheden gevestigd door de mens:
1) Stedelijke en landelijke erfdienstbaarheden (oud onderscheid, vandaag niet meer relevant)
o Stedelijke EDBH: gevestigd voor het gebruik van gebouwen.
o Landelijke EDBH: gevestigd voor het gebruik van gronderven.
2) Voortdurende en niet-voortdurende erfdienstbaarheden (juridisch onderscheid)
o Voortdurend: oefenen zich automatisch uit, zonder menselijke tussenkomst (bv. recht van
uitzicht, waterleiding en van windvang)
o Niet voortdurend: moeten actief worden uitgeoefend door de mens. Zodra deze hiermee
stopt, komt er een einde aan de erfdienstbaarheid. (Bv. recht van overgang, putrecht)
o !! dit onderscheid werd in 2020 afgeschaft, maar komt nog vaak voor in de literatuur.
3) Zichtbare en niet-zichtbare erfdienstbaarheden (feitelijk onderscheid)
o Zichtbaar: hebben een uitwendig, duidelijk teken van bestaan (bv. doorgang met poort)
o Niet-zichtbaar: geen zichtbaar teken van bestaan (bv. bouwverbod boven bepaalde hoogte)
o Het uitwendige teken moet ondubbelzinnig en voldoende zichtbaar zijn (grote
appreciatiemarge voor de rechter)
2. Erfdienstbaarheden: DOOR DE MENS
Hoe ontstaat een EDBH die door de mens is gevestigd?
1) Ontstaan door verkrijgende verjaring
Verkrijgende verjaring = iemand kan na verloop van tijd een eigendomsrecht of erfdienstbaarheid
krijgen, gewoon door het gebruiken van het recht. (Roerende goederen = 10 jaar te goeder trouw of 30
jaar te kwader trouw. Onroerende goederen = 20 jaar)
o Geldt voor zichtbare EDBH (zoals een pad of uitzicht vanaf een terras)
o De gebruiker moet als eigenaar optreden van het recht, niet zomaar gedogen. (GEEN daden
van gedogen)
o Bezitter moet zich gedragen als titularis van een zichtbare EDBH
o GEEN daden van gedogen à niet-zichtbare EDBH kan niet door verjaring ontstaan, hiervoor
is een officiële titel nodig.
o 30-jarige verkrijgende verjaring
o Verkorte verjaringstermijn: ja, 10 jaar bij goede trouw en 30 jaar bij kwade trouw
2) Door titel
Een titel = een juridische OK of handeling waarmee een EDBH officieel wordt ingesteld.
o Er is grote vrijheid om een EDBH te vestigen, zolang het niet tegen de wet of openbare orde
ingaat.
o Alle soorten EDBH kunnen bij titel worden gevestigd zonder speciale vormvereisten.
o Een titel is NIET GELIJK AAN bewijs. Het geeft het recht, maar je moet het vaak registreren
om het tegen derden te kunnen handhaven. à publicatie via Kantoor Rechtszekerheid
Bijzonder bewijsprobleem:
Soms kan een EDBH niet via verjaring ontstaan. Dan kan een erkenning door de eigenaar van het
lijdende erf dienen als bewijs dat de EDBH geldig is. (= bewijsmiddel).
à Deze situatie regelt de situatie als het instrumentum onvindbaar is of verloren gaat.
à EDBH is vatbaar voor verkrijgende verjaring, geen probleem: 30-jarige verkrijgende verjaring =
voldoende bewijs
à EDBH is niet vatbaar voor verkrijgende verjaring: vereiste van nieuw geschrift EN bekentenis moet
uitgaan van de eigenaar van het lijdende erf
2
,3) Door bestemming van de huisvader
Dit kan alleen bij voortdurende en zichtbare EDBH. Het gaat over situaties waarin een eigenaar van
twee erven een recht schept voor het ene erf ten voordele van het andere.
Een nieuwe EDBH: 7 cumulatieve voorwaarden
1. De erven hadden ooit dezelfde eigenaar
2. Tussen de erven was een feitelijke situatie die voordeel gaf aan 1 erf
3. De gemeenschappelijke eigenaar heeft dit voordeel gecreëerd
4. De EDBH bestaat nog als de erven gescheiden worden
5. Erven worden gescheiden (verschillende eigenaren)
6. EDBH is voortdurend en zichtbaar
7. Scheidingsakte mag niet tegen het ontstaan van de EDBH ingaan.
Het herleven van een oude EDBH: 6 cumulatieve voorwaarden
1. De erven hadden oorspronkelijk verschillende eigenaars
2. Het erf was bezwaard met een zichtbare (voortdurende of niet-voortdurende) EDBH
3. De erven komen tijdelijk in handen van 1 eigenaar (EDBH stopt)
4. De eigenaar laat een zichtbaar teken achter dat de EDBH blijft bestaan.
5. De erven worden opnieuw gescheiden (verschillende eigenaars)
6. De scheidingsakte mag niet tegen het ontstaan van de EDBH ingaan.
Manier van
Voorwaarden / kenmerken Voorbeeld
ontstaan
- Geldt alleen voor zichtbare EDBH
- Bezitter moet optreden als eigenaar
Je gebruikt 30 jaar een pad van de buurman zonder
1. Verkrijgende - Termijn: 10 jaar bij goede trouw, 30 jaar bij kwade trouw
toestemming. Na deze periode kan je het pad
verjaring (onroerend goed: standaard 20 jaar)
rechtmatig als EDBH claimen.
- Niet-zichtbare rechten kunnen niet door verjaring
ontstaan
- Vrijheid om EDBH te vestigen, mits niet tegen
Een buurman en jij maken een schriftelijke
wet/openbare orde
overeenkomst voor een recht van doorgang over zijn
- Titel = juridische handeling die het recht vestigt-
2. Door titel erf. Zelfs als het originele document verloren gaat,
Registratie nodig om het recht tegen derden te kunnen
kan erkenning door de buurman het recht
afdwingen- Bewijsprobleem: als origineel contract
bevestigen.
verloren is, kan erkenning van eigenaar dienen als bewijs
- Geldt alleen voor voortdurende en zichtbare EDBH-
3. Bestemming Nieuwe EDBH: 7 voorwaarden (zelfde eigenaar, feitelijk Een boer legt een pad aan tussen zijn twee stukken
van de voordeel, scheiding erven, etc.) land. Als hij ze later verkoopt aan verschillende
huisvader - Herleven oude EDBH: 6 voorwaarden (tijdelijke personen, blijft het pad bestaan als EDBH.
vereniging, zichtbaar teken, scheiding, etc.)
3. Erfdienstbaarheden: HEERSEND ERF
Heersende erf = het perceel dat voordeel haalt uit de erfdienstbaarheid.
De titularis = houder van het recht en heeft bepaalde rechten en plichten bij de uitoefening van dat
recht.
Uitoefenen van EDBH – Situatie titularis EDBH/heersend erf:
à Verplichtingen heersende erf:
o Bijkomende EDBH: soms is er een extra (bijkomende) EDBH nodig om de hoofd-EDBH te
kunnen gebruiken. Deze bijkomende EDBH moet noodzakelijk zijn en ondergeschikt blijven
aan de hoofd-EDBH.
Bv. Als je een recht hebt om water uit een put te halen op het terrein van je buurman, dan
houdt dat ook het recht in om over zijn grond te mogen lopen om tot die put te geraken.
Dat “recht van overgang” is de bijkomende EDBH.
o Uitvoeren van werken: de titularis mag werken uitvoeren die nodig zijn om de EDBH te
gebruiken of in stand te houden.
3
, Belangrijk:
• Om misbruik te voorkomen, is het aangeraden om de modaliteiten (= wijze van
uitvoering) hiervoor duidelijk te omschrijven.
• De kosten voor de werken: zijn in regel voor de titularis zelf, tenzij OK anders bepaald
(= positieve verplichting).
• Als de eigenaar van het lijdende erf (de persoon op wiens grond het recht rust) een
fout maakt waardoor die werken nodig zijn, dan moet hij de kosten dragen. (= mag
niets doen wat het genot van de EDBH vermindert).
• De eigenaar van het lijdende erf kan onder zijn positieve verplichtingen uitkomen
door zijn erf af te staan aan de eigenaar van het heersende erf — maar dit geldt enkel
voor die verplichtingen, niet voor zijn eigen fouten.
Vb. Een buurman heeft het recht om een afvoerbuis door jouw grond te laten lopen.
Als jij per ongeluk die buis beschadigt, moet jij betalen voor de herstelling.
Maar als jij geen zin hebt in die last, kan je jouw stukje grond overdragen (afstand doen),
zodat jij die verplichting kwijt bent.
o Gebruik van de EDBH:
De titularis moet
1) de EDBH gebruiken volgens wat in de titel (OK) staat.
2) mag aan het heersende erf geen veranderingen aanbrengen die de last op het lijdende erf
verzwaren.
Belangrijke principes:
• Als de titel (OK) vaag of onduidelijk is, krijgt de rechter meer vrijheid om te
interpreteren
à Hoe vager de titel, hoe meer discussie er mogelijk is.
Bv. een toegangsweg die wordt gevestigd bij overeenkomst maar waarvan de
beddingbreedte niet wordt bepaald. Zoals: er staat dat je een toegangsweg mag
gebruiken, maar de breedte is niet bepaald. Wie beslist dan of er ook vrachtwagens
door mogen?
• Er geldt een verzwaringsverbod en bindende kracht: je mag het gebruik niet
uitbreiden of zwaarder maken dan oorspronkelijk bedoeld.
à Maar je mag het wel moderniseren, zolang het de last niet vergroot.
Bv. Een EDBH die ooit gold voor een doorgang met “paard en kar” mag vandaag ook
gebruikt worden voor auto’s of vrachtwagens, omdat dat een normale modernisering
is – geen uitbreiding.
o Verdeling van het heersend erf: het heersend erf (dat profiteert van de EDBH) mag worden
verdeeld in meerdere percelen
à de EDBH blijft bestaan, zolang het gebruik de last voor het lijdende erf niet zwaarder
maakt.
Belangrijk:
• Deze regel is van openbare orde à partijen mogen er niet van afwijken.
• Ook als er meer gebruikers zijn na de splitsing, geldt dat niet als een verzwaring
zolang het gebruik binnen redelijke grenzen blijft.
• Deze regel kan ook analoog worden toegepast bij het verdelen van het lijdende erf.
Vb. Een perceel heeft een recht van doorgang over het erf van de buurman.
Als dat perceel wordt opgesplitst in drie kavels, mogen alle drie de eigenaars nog steeds
gebruik maken van het pad, zolang het gebruik niet overdreven toeneemt.
4
, 4. Erfdienstbaarheden: LIJDEND ERF
Lijdende erf = het perceel dat de last draagt van de EDBH. De eigenaar van het lijdende erf moet dus
toelaten dat de eigenaar van het heersende erf zijn recht kan uitoefenen – maar binnen redelijke grenzen.
Uitoefenen van EDBH – Situatie eigenaar lijdend erf:
à verplichtingen en rechten lijdende erf:
o Het gebruik van de EDBH niet verminderen: De eigenaar van het lijdende erf mag niets
doen dat het gebruik van de EDBH belemmert of ongemakkelijker maakt.
Hij moet alles toestaan wat nodig is voor het normale gebruik van het recht.
Concreet:
• Hij mag het recht niet beperken, hinderen of verzwaren
• Als hij dit toch doet, kan de titularis van de EDBH eisen:
- Herstel in natura (oorspronkelijke situatie herstellen)
- Bijkomende schadevergoeding.
• De rechter heeft veel vrijheid ( = appreciatiemarge) om te beoordelen wat
‘vermindering van gebruik’ betekent, afhankelijk van de concrete omstandigheden.
Bv. De eigenaar van het lijdende erf plaatst een poort op de doorgang die onder de
EDBH valt. Zelfs als hij de sleutel geeft aan de eigenaar van het heersende erf, kan
dit toch als een belemmering worden gezien, want de doorgang is minder vlot
toegankelijk.
o Het verleggingsrecht:
= het recht om de ligging van de EDBH te verplaatsen naar een andere plaats op het terrein,
zolang het gebruik daardoor niet moeilijker of zwaarder wordt.
Tot 2020 mocht alleen de eigenaar van het heersende erf dat vragen. Sinds het nieuwe
Burgerlijk Wetboek mag ook de eigenaar van het lijdende erf dit doen.
Voorwaarden voor de eigenaar van het lijdende erf: hij mag de EDBH verleggen als:
• Hij een objectief belang heeft (bv. hij wil bouwen of verbouwen, en de huidige ligging
belemmert dat)
• De EDBH op de nieuwe plaats even gemakkelijk kan worden uitgeoefend.
• De last voor het heersende erf niet toeneemt (dus: geen langere weg, geen extra
hindernissen,…)
• De kosten van de verplaatsing volledig door hem betaald worden.
è in dat geval MOET de eigenaar van het heersende erf het alternatief aanvaarden.
Vb. Een EDBH geeft een buurman het recht om over jouw erf te rijden om de straat te bereiken.
Jij wil echter op die plaats een garage bouwen.
à Je stelt voor dat de doorgang langs de andere kant van jouw perceel loopt, waar de buurman
even goed kan passeren.
à Omdat de nieuwe weg even praktisch is, moet de buurman dit aanvaarden.
à Jij betaalt wel de kosten voor het aanleggen van het nieuwe pad.
5
1. Zakenrecht (erfdienstbaarheden)
1. Erfdienstbaarheden: INDELING
Een erfdienstbaarheid (EDBH) = een zakelijk recht waarbij een bepaald erf (het lijdend erf) een last
moet dragen ten voordele van een ander erf (het heersend erf) dat aan een andere eigenaar
toebehoort.
à Het lijdend erf wordt in zijn eigendomsrecht beperkt zodat het heersend erf er een voordeel uit kan
halen.
Essentiële kenmerken:
1) Beperking van eigendom
o Het lijdend erf wordt belast met een verplichting en dus een beperking van eigendomsrecht.
o Dit is meestal een passieve verplichting in hoofde van eigenaar van lijdende erf (iets toelaten
of nalaten)
o Uitzondering: noodzakelijke werken kunnen ten laste van de eigenaar van het lijdend erf
vallen ALS dit is ingeschreven in de hypothecaire registers.
2) Zakelijk recht op een erf
o Geldt voor grond, gebouwen en beplantingen
o Zo kan een EDBH worden gevestigd op een bouwwerk zonder dat de grond toebehoort aan
dezelfde persoon.
o Bv. windturbine, recht van doorgang
3) Nut voor een ander erf
o Het heersend erf moet er een meerwaarde door krijgen (meerwaarde op economisch,
praktisch, intellectueel vlak of gewoon ter veraangenaming)
4) Accessoir karakter
o De erfdienstbaarheid hoort bij het heersend erf
o Iedereen die het heersend erf gebruikt (bv. ook een huurder) mag het gebruiken.
5) Verschillende eigenaars
o Heersend en lijdend erf MOETEN verschillende eigenaars hebben.
o Indien dezelfde eigenaar beide erven bezit, is er enkel een genotsrecht of een feitelijke
dienstbaarheid, geen EDBH.
Niet-essentiële kenmerken:
1) Duur: in principe eeuwigdurend, maar er zijn uitzonderingen:
o Ze kan tenietgaan
o Tijdelijke EDBH kunnen conventioneel (onder termijn of onder ontbindende voorwaarde) of
wettelijk worden bedongen.
à Vb: enkel zolang het heersend erf geen andere toegang tot de openbare weg heeft.
à Vb: vruchtgebruiker kan zijn vrucht met EDBH bezwaren voor de tijd van het
vruchtgebruik
à Vb: erfpachter kan grond voor de duur van de erfpacht met EDBH bezwaren
2) Afkoopbaarheid: niet afkoopbaar zonder akkoord van de titularis van de EDBH.
o Afkoopclausules zijn wel mogelijk, ook het bedingen dat de eigenaar van het lijdend erf dit
voorrecht pas krijgt na het verstrijken van een bepaalde termijn of vervullen van een
bepaalde voorwaarde.
3) Kosteloos karakter: normaal gratis
o Toch kan in de vestigingsakte een vergoeding worden afgesproken
1
,Indeling van erfdienstbaarheden gevestigd door de mens:
1) Stedelijke en landelijke erfdienstbaarheden (oud onderscheid, vandaag niet meer relevant)
o Stedelijke EDBH: gevestigd voor het gebruik van gebouwen.
o Landelijke EDBH: gevestigd voor het gebruik van gronderven.
2) Voortdurende en niet-voortdurende erfdienstbaarheden (juridisch onderscheid)
o Voortdurend: oefenen zich automatisch uit, zonder menselijke tussenkomst (bv. recht van
uitzicht, waterleiding en van windvang)
o Niet voortdurend: moeten actief worden uitgeoefend door de mens. Zodra deze hiermee
stopt, komt er een einde aan de erfdienstbaarheid. (Bv. recht van overgang, putrecht)
o !! dit onderscheid werd in 2020 afgeschaft, maar komt nog vaak voor in de literatuur.
3) Zichtbare en niet-zichtbare erfdienstbaarheden (feitelijk onderscheid)
o Zichtbaar: hebben een uitwendig, duidelijk teken van bestaan (bv. doorgang met poort)
o Niet-zichtbaar: geen zichtbaar teken van bestaan (bv. bouwverbod boven bepaalde hoogte)
o Het uitwendige teken moet ondubbelzinnig en voldoende zichtbaar zijn (grote
appreciatiemarge voor de rechter)
2. Erfdienstbaarheden: DOOR DE MENS
Hoe ontstaat een EDBH die door de mens is gevestigd?
1) Ontstaan door verkrijgende verjaring
Verkrijgende verjaring = iemand kan na verloop van tijd een eigendomsrecht of erfdienstbaarheid
krijgen, gewoon door het gebruiken van het recht. (Roerende goederen = 10 jaar te goeder trouw of 30
jaar te kwader trouw. Onroerende goederen = 20 jaar)
o Geldt voor zichtbare EDBH (zoals een pad of uitzicht vanaf een terras)
o De gebruiker moet als eigenaar optreden van het recht, niet zomaar gedogen. (GEEN daden
van gedogen)
o Bezitter moet zich gedragen als titularis van een zichtbare EDBH
o GEEN daden van gedogen à niet-zichtbare EDBH kan niet door verjaring ontstaan, hiervoor
is een officiële titel nodig.
o 30-jarige verkrijgende verjaring
o Verkorte verjaringstermijn: ja, 10 jaar bij goede trouw en 30 jaar bij kwade trouw
2) Door titel
Een titel = een juridische OK of handeling waarmee een EDBH officieel wordt ingesteld.
o Er is grote vrijheid om een EDBH te vestigen, zolang het niet tegen de wet of openbare orde
ingaat.
o Alle soorten EDBH kunnen bij titel worden gevestigd zonder speciale vormvereisten.
o Een titel is NIET GELIJK AAN bewijs. Het geeft het recht, maar je moet het vaak registreren
om het tegen derden te kunnen handhaven. à publicatie via Kantoor Rechtszekerheid
Bijzonder bewijsprobleem:
Soms kan een EDBH niet via verjaring ontstaan. Dan kan een erkenning door de eigenaar van het
lijdende erf dienen als bewijs dat de EDBH geldig is. (= bewijsmiddel).
à Deze situatie regelt de situatie als het instrumentum onvindbaar is of verloren gaat.
à EDBH is vatbaar voor verkrijgende verjaring, geen probleem: 30-jarige verkrijgende verjaring =
voldoende bewijs
à EDBH is niet vatbaar voor verkrijgende verjaring: vereiste van nieuw geschrift EN bekentenis moet
uitgaan van de eigenaar van het lijdende erf
2
,3) Door bestemming van de huisvader
Dit kan alleen bij voortdurende en zichtbare EDBH. Het gaat over situaties waarin een eigenaar van
twee erven een recht schept voor het ene erf ten voordele van het andere.
Een nieuwe EDBH: 7 cumulatieve voorwaarden
1. De erven hadden ooit dezelfde eigenaar
2. Tussen de erven was een feitelijke situatie die voordeel gaf aan 1 erf
3. De gemeenschappelijke eigenaar heeft dit voordeel gecreëerd
4. De EDBH bestaat nog als de erven gescheiden worden
5. Erven worden gescheiden (verschillende eigenaren)
6. EDBH is voortdurend en zichtbaar
7. Scheidingsakte mag niet tegen het ontstaan van de EDBH ingaan.
Het herleven van een oude EDBH: 6 cumulatieve voorwaarden
1. De erven hadden oorspronkelijk verschillende eigenaars
2. Het erf was bezwaard met een zichtbare (voortdurende of niet-voortdurende) EDBH
3. De erven komen tijdelijk in handen van 1 eigenaar (EDBH stopt)
4. De eigenaar laat een zichtbaar teken achter dat de EDBH blijft bestaan.
5. De erven worden opnieuw gescheiden (verschillende eigenaars)
6. De scheidingsakte mag niet tegen het ontstaan van de EDBH ingaan.
Manier van
Voorwaarden / kenmerken Voorbeeld
ontstaan
- Geldt alleen voor zichtbare EDBH
- Bezitter moet optreden als eigenaar
Je gebruikt 30 jaar een pad van de buurman zonder
1. Verkrijgende - Termijn: 10 jaar bij goede trouw, 30 jaar bij kwade trouw
toestemming. Na deze periode kan je het pad
verjaring (onroerend goed: standaard 20 jaar)
rechtmatig als EDBH claimen.
- Niet-zichtbare rechten kunnen niet door verjaring
ontstaan
- Vrijheid om EDBH te vestigen, mits niet tegen
Een buurman en jij maken een schriftelijke
wet/openbare orde
overeenkomst voor een recht van doorgang over zijn
- Titel = juridische handeling die het recht vestigt-
2. Door titel erf. Zelfs als het originele document verloren gaat,
Registratie nodig om het recht tegen derden te kunnen
kan erkenning door de buurman het recht
afdwingen- Bewijsprobleem: als origineel contract
bevestigen.
verloren is, kan erkenning van eigenaar dienen als bewijs
- Geldt alleen voor voortdurende en zichtbare EDBH-
3. Bestemming Nieuwe EDBH: 7 voorwaarden (zelfde eigenaar, feitelijk Een boer legt een pad aan tussen zijn twee stukken
van de voordeel, scheiding erven, etc.) land. Als hij ze later verkoopt aan verschillende
huisvader - Herleven oude EDBH: 6 voorwaarden (tijdelijke personen, blijft het pad bestaan als EDBH.
vereniging, zichtbaar teken, scheiding, etc.)
3. Erfdienstbaarheden: HEERSEND ERF
Heersende erf = het perceel dat voordeel haalt uit de erfdienstbaarheid.
De titularis = houder van het recht en heeft bepaalde rechten en plichten bij de uitoefening van dat
recht.
Uitoefenen van EDBH – Situatie titularis EDBH/heersend erf:
à Verplichtingen heersende erf:
o Bijkomende EDBH: soms is er een extra (bijkomende) EDBH nodig om de hoofd-EDBH te
kunnen gebruiken. Deze bijkomende EDBH moet noodzakelijk zijn en ondergeschikt blijven
aan de hoofd-EDBH.
Bv. Als je een recht hebt om water uit een put te halen op het terrein van je buurman, dan
houdt dat ook het recht in om over zijn grond te mogen lopen om tot die put te geraken.
Dat “recht van overgang” is de bijkomende EDBH.
o Uitvoeren van werken: de titularis mag werken uitvoeren die nodig zijn om de EDBH te
gebruiken of in stand te houden.
3
, Belangrijk:
• Om misbruik te voorkomen, is het aangeraden om de modaliteiten (= wijze van
uitvoering) hiervoor duidelijk te omschrijven.
• De kosten voor de werken: zijn in regel voor de titularis zelf, tenzij OK anders bepaald
(= positieve verplichting).
• Als de eigenaar van het lijdende erf (de persoon op wiens grond het recht rust) een
fout maakt waardoor die werken nodig zijn, dan moet hij de kosten dragen. (= mag
niets doen wat het genot van de EDBH vermindert).
• De eigenaar van het lijdende erf kan onder zijn positieve verplichtingen uitkomen
door zijn erf af te staan aan de eigenaar van het heersende erf — maar dit geldt enkel
voor die verplichtingen, niet voor zijn eigen fouten.
Vb. Een buurman heeft het recht om een afvoerbuis door jouw grond te laten lopen.
Als jij per ongeluk die buis beschadigt, moet jij betalen voor de herstelling.
Maar als jij geen zin hebt in die last, kan je jouw stukje grond overdragen (afstand doen),
zodat jij die verplichting kwijt bent.
o Gebruik van de EDBH:
De titularis moet
1) de EDBH gebruiken volgens wat in de titel (OK) staat.
2) mag aan het heersende erf geen veranderingen aanbrengen die de last op het lijdende erf
verzwaren.
Belangrijke principes:
• Als de titel (OK) vaag of onduidelijk is, krijgt de rechter meer vrijheid om te
interpreteren
à Hoe vager de titel, hoe meer discussie er mogelijk is.
Bv. een toegangsweg die wordt gevestigd bij overeenkomst maar waarvan de
beddingbreedte niet wordt bepaald. Zoals: er staat dat je een toegangsweg mag
gebruiken, maar de breedte is niet bepaald. Wie beslist dan of er ook vrachtwagens
door mogen?
• Er geldt een verzwaringsverbod en bindende kracht: je mag het gebruik niet
uitbreiden of zwaarder maken dan oorspronkelijk bedoeld.
à Maar je mag het wel moderniseren, zolang het de last niet vergroot.
Bv. Een EDBH die ooit gold voor een doorgang met “paard en kar” mag vandaag ook
gebruikt worden voor auto’s of vrachtwagens, omdat dat een normale modernisering
is – geen uitbreiding.
o Verdeling van het heersend erf: het heersend erf (dat profiteert van de EDBH) mag worden
verdeeld in meerdere percelen
à de EDBH blijft bestaan, zolang het gebruik de last voor het lijdende erf niet zwaarder
maakt.
Belangrijk:
• Deze regel is van openbare orde à partijen mogen er niet van afwijken.
• Ook als er meer gebruikers zijn na de splitsing, geldt dat niet als een verzwaring
zolang het gebruik binnen redelijke grenzen blijft.
• Deze regel kan ook analoog worden toegepast bij het verdelen van het lijdende erf.
Vb. Een perceel heeft een recht van doorgang over het erf van de buurman.
Als dat perceel wordt opgesplitst in drie kavels, mogen alle drie de eigenaars nog steeds
gebruik maken van het pad, zolang het gebruik niet overdreven toeneemt.
4
, 4. Erfdienstbaarheden: LIJDEND ERF
Lijdende erf = het perceel dat de last draagt van de EDBH. De eigenaar van het lijdende erf moet dus
toelaten dat de eigenaar van het heersende erf zijn recht kan uitoefenen – maar binnen redelijke grenzen.
Uitoefenen van EDBH – Situatie eigenaar lijdend erf:
à verplichtingen en rechten lijdende erf:
o Het gebruik van de EDBH niet verminderen: De eigenaar van het lijdende erf mag niets
doen dat het gebruik van de EDBH belemmert of ongemakkelijker maakt.
Hij moet alles toestaan wat nodig is voor het normale gebruik van het recht.
Concreet:
• Hij mag het recht niet beperken, hinderen of verzwaren
• Als hij dit toch doet, kan de titularis van de EDBH eisen:
- Herstel in natura (oorspronkelijke situatie herstellen)
- Bijkomende schadevergoeding.
• De rechter heeft veel vrijheid ( = appreciatiemarge) om te beoordelen wat
‘vermindering van gebruik’ betekent, afhankelijk van de concrete omstandigheden.
Bv. De eigenaar van het lijdende erf plaatst een poort op de doorgang die onder de
EDBH valt. Zelfs als hij de sleutel geeft aan de eigenaar van het heersende erf, kan
dit toch als een belemmering worden gezien, want de doorgang is minder vlot
toegankelijk.
o Het verleggingsrecht:
= het recht om de ligging van de EDBH te verplaatsen naar een andere plaats op het terrein,
zolang het gebruik daardoor niet moeilijker of zwaarder wordt.
Tot 2020 mocht alleen de eigenaar van het heersende erf dat vragen. Sinds het nieuwe
Burgerlijk Wetboek mag ook de eigenaar van het lijdende erf dit doen.
Voorwaarden voor de eigenaar van het lijdende erf: hij mag de EDBH verleggen als:
• Hij een objectief belang heeft (bv. hij wil bouwen of verbouwen, en de huidige ligging
belemmert dat)
• De EDBH op de nieuwe plaats even gemakkelijk kan worden uitgeoefend.
• De last voor het heersende erf niet toeneemt (dus: geen langere weg, geen extra
hindernissen,…)
• De kosten van de verplaatsing volledig door hem betaald worden.
è in dat geval MOET de eigenaar van het heersende erf het alternatief aanvaarden.
Vb. Een EDBH geeft een buurman het recht om over jouw erf te rijden om de straat te bereiken.
Jij wil echter op die plaats een garage bouwen.
à Je stelt voor dat de doorgang langs de andere kant van jouw perceel loopt, waar de buurman
even goed kan passeren.
à Omdat de nieuwe weg even praktisch is, moet de buurman dit aanvaarden.
à Jij betaalt wel de kosten voor het aanleggen van het nieuwe pad.
5
