DIDACTIEK VREEMDE TALEN EN TAALVAARDIGHEDEN FRANS
ð LUISTERVAARDIGHEDEN EN LEESVAARDIGHEID (begrijpen)
INLEIDING
• Leesvaardigheid = begrijpen van een geschreven tekst (is niet gelijk aan hardop lezen: opstap naar
spreekvaardigheid)
• Luistervaardigheid = begrijpen van een gesproken tekst (is niet gelijk aan luisteren zonder meer)
à Vaak worden meerdere taalvaardigheden aangesproken
Kennisgericht: Communicatiegericht:
Losse woorden Begrijpen van zinnen en tekst
Gelijkenissen
• Beide zeer belangrijke vaardigheden
o Luisteren: radio, nieuws, liedjes
o Lezen: aBiches, verhalen, strips
• Beide recepties (herkennen en begrijpen à er komt een taal binnen)
o Kennis van woorden en structuren
o Productieve vaardigheden (belangrijke input)
o Cultuur
Verschillen
Luisteren vinden de leerlingen vaak moeilijker dan lezen
• Geschreven tekst vs. één woordenstroom
o Ze horen één doorlopende tekst en kunnen dit niet pauzeren, bij een geschreven tekst kunnen ze hun
eigen tempo bepalen en nog eens herlezen
• Schrijfwijze vs. uitspraak
o Franse woorden klinken vaak anders dan dat ze geschreven zijn.
1. Je kent het woord op papier, maar herkent het niet als je het hoort.
2. Je hoort een woord, maar weet niet hoe het geschreven wordt.
Je kan de tekst meegeven bij een luisteroefening, MAAR!
• Eerst eens laten luisteren en dan pas leestekst geven (en/of geven om te kijken hoe de Franse taal geschreven
wordt).
• Als ze onmiddellijk een leestekst krijgen, dan ga je over naar leesvaardigheid.
Vaak wordt een leestekst aangegeven in een bepaald thema met luisterfragment:
• Nadelen:
o Verliezen eigenheid van lezen: eigen tempo, herlezen, pauzeren
o Kans op passief luisteren: volgen tekst
• Voordelen:
o Hulp voor leerlingen die pas betekenis kunnen geven aan worden na het verklanken
o Horen correcte uitspraak en intonatie
,Hoe goede teksten kiezen? 4 aandachtspunten
1. Tekstsoort
• Informatieve tekst
• Prescriptieve tekst
• Narratieve tekst
• Artistiek- literaire tekst
2. Authentiek en realistisch
• Er is een correcte, natuurlijke uitspraak van moedertaalsprekers à echt tempo en echte intonatie
• Meer bronnen= bredere taalinput: moderne visie van vreemdetalenonderwijs (rijk taalaanbod)
• Realistischer en veel meer werkelijkheidsnabij
• Zorgt voor meer motivatie en interesse
3. Zone van de naaste ontwikkeling
Receptieve beheersing Productieve beheersing
Herkennen en begrijpen Herkennen, begrijpen en zelf uit
Lezen en luisteren geheugen ophalen
Spreken/ mondelinge interactie en
schrijven
• Geen oefeningen aanbieden die ze al kunnen
• Oefeningen aanbieden die ze iets moeilijker zijn dan wat ze al vlot kunnen
4. ScaBolding
• Bepaalde ondersteuning bieden aan je leerlingen om ervoor te zorgen dat ze de doelen bereiken
o Je kan zelf voorlezen maar dit is een tussenstap
o Woordenlijstje van de moeilijke woorden (5), visueel ondersteunen, soort vraag die je stelt
• Moeilijkheidsgraad aanpassen aan de hand van de vragen
o Open vs. gesloten vragen
o Gedetailleerde vragen vs eenvoudige begripsvragen
Andere criteria
• Leerlingen moeten nood voelen om een taal te leren
o Inhoud teksten: gericht op de interesse van de leerlingen
o Tip: interdisciplinair werken (niet- talig vak in het frans leren)
o Prescriptieve teksten: acties laten uitvoeren bv. weersbericht van nu opzoeken
• Teksten die ertoe lenen om strategieën te trainen (bv. betekenis van het woord achterhalen)
• Past binnen het thema
• Opmerking leestekst: tekst niet aanpassen
,DOELEN
EKR- doelstellingen
Beschrijvend niveau: luisteren en lezen
- Beperkte mate van persoonlijke inbreng
(herschikken, met eigen woorden zeggen, schrijven vanuit aangereikte bouwstenen, …)
Luisteren: van globaal naar selectief luisteren
1. Het onderwerp in een tekst bepalen
• In informatieve, narratieve en artistiek- literaire teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: onderwerp herkennen
2. De elementaire gedachtegang volgen
• In prescriptieve en narratieve teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: gedachtegang herkennen
3. Gevraagde informatie selecteren
• In informatieve en narratieve teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: specifieke informatie herkennen
Lezen: van globaal naar selectief lezen
o Onderwerp in een tekst bepalen
• Alle tekstsoorten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: onderwerp herkennen
o Hoofdgedachte achterhalen
• Alle tekstsoorten
• Nieuwe minimumdoelen = weggenomen in de minimumdoelen!
o De elementaire gedachtegang volgen
• Prescriptieve en narratieve teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: gedachtegang herkennen
o Gevraagde informatie selecteren
• Informatieve, prescriptieve en narratieve teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: specifieke informatie herkennen
o Lezen als vrijetijdsbesteding
• Narratieve als artistiek- literaire teksten
• Opgenomen in het ERK (niet in de eindtermen)
• Tekstjes en boekjes ter beschikking stellen
+ Nieuwe minimumdoelen = zinnen begrijpen
+ Nieuwe minimumdoelen = zinnen naar het Nederlands vertalen
, Doelen – leeswijzen
Oriënterend lezen Tekst diagonaal lezen = skimmen
(Kijken naar titels, tussentitels, lay-out…)
Globaal lezen Onderwerp in een tekst bepalen
Intensief lezen De hoofdgedachte achterhalen – gedachtegang volgen
Nauwkeurig lezen: tekst zorgvuldig bestuderen
Selectief/ gericht lezen Gevraagde informatie selecteren
Tekst vluchtig bekijken op zoek naar bepaalde informatie= scannen
Extensief/ genietend lezen Lezen als vrijetijdsbesteding
STRATEGIEËN
• Leerlingen doen dit niet automatisch= aangeleerd worden
• Stapsgewijze aanpak: 3 fasen model!
o Sterke sturing: modelling/ scaBolding
o Gedeelde sturing: ondersteuning, strategie, stappenplan
o Losse sturing: past strategie zelfstandig toe, leerkracht geeft aanwijzingen + bijsturen
• Eerst luisterfragment en dan vragen waarover het gaat? NEEN! Je weet nog niet waar je je op moet richten
Vooraf: zich oriënteren
• Verbinden met voorkennis
o Titel, woordspin rond thema
• Hypothesen vormen over de inhoud van het fragment
o Bij lezen bv skimmen: titels, lay-out, auteur
o Bij lezen: foto’s laten kiezen die bij de tekst past
o Bij luisteren: ook tussendoor: af en toe pauzeren en het vervolg laten voorspellen (begripchecks in het
Nederlands)
à Wat weet je al over het thema? Waarover zal het fragment gaan?
Bij lezen: voorspellingen controleren (verifiëren)
• Luister- of leesdoel bepalen (voor ogen houden)
o Vooraf vragen overlopen, kernwoorden aanduiden
o Wat wil ik weten? Strategieën? Leeswijze?
o Ev. Zelf laten formuleren
Tijdens lezen/ luisteren
• Hypothesen bevestigen/ bijsturen
• Vermoedelijke betekenis van woorden afleiden uit de context
o Lezen= herhaald gebruik (redunantie)
o Betekenis achterhalen of betekenis afleiden van het woord zelf (transparante woorden: lijken op het
Nederlands) of (woord herkennen) + controleren
• Aandacht hebben voor transparante woorden
• Gebruik maken van ondersteunend visueel en auditief materiaal
Tijdens het luisteren
• Aandacht voor intonatie, spreekritme en lichaamstaal
• Rekening met omgevingsgeluiden
• Focussen op belangrijke info ‘filteren’
Tijdens het lezen
• Structureren (opbouw van tekst doorzien): aanzet geven
• Signaalwoorden (bv. kniptekst, schema laten aanvullen…)
ð LUISTERVAARDIGHEDEN EN LEESVAARDIGHEID (begrijpen)
INLEIDING
• Leesvaardigheid = begrijpen van een geschreven tekst (is niet gelijk aan hardop lezen: opstap naar
spreekvaardigheid)
• Luistervaardigheid = begrijpen van een gesproken tekst (is niet gelijk aan luisteren zonder meer)
à Vaak worden meerdere taalvaardigheden aangesproken
Kennisgericht: Communicatiegericht:
Losse woorden Begrijpen van zinnen en tekst
Gelijkenissen
• Beide zeer belangrijke vaardigheden
o Luisteren: radio, nieuws, liedjes
o Lezen: aBiches, verhalen, strips
• Beide recepties (herkennen en begrijpen à er komt een taal binnen)
o Kennis van woorden en structuren
o Productieve vaardigheden (belangrijke input)
o Cultuur
Verschillen
Luisteren vinden de leerlingen vaak moeilijker dan lezen
• Geschreven tekst vs. één woordenstroom
o Ze horen één doorlopende tekst en kunnen dit niet pauzeren, bij een geschreven tekst kunnen ze hun
eigen tempo bepalen en nog eens herlezen
• Schrijfwijze vs. uitspraak
o Franse woorden klinken vaak anders dan dat ze geschreven zijn.
1. Je kent het woord op papier, maar herkent het niet als je het hoort.
2. Je hoort een woord, maar weet niet hoe het geschreven wordt.
Je kan de tekst meegeven bij een luisteroefening, MAAR!
• Eerst eens laten luisteren en dan pas leestekst geven (en/of geven om te kijken hoe de Franse taal geschreven
wordt).
• Als ze onmiddellijk een leestekst krijgen, dan ga je over naar leesvaardigheid.
Vaak wordt een leestekst aangegeven in een bepaald thema met luisterfragment:
• Nadelen:
o Verliezen eigenheid van lezen: eigen tempo, herlezen, pauzeren
o Kans op passief luisteren: volgen tekst
• Voordelen:
o Hulp voor leerlingen die pas betekenis kunnen geven aan worden na het verklanken
o Horen correcte uitspraak en intonatie
,Hoe goede teksten kiezen? 4 aandachtspunten
1. Tekstsoort
• Informatieve tekst
• Prescriptieve tekst
• Narratieve tekst
• Artistiek- literaire tekst
2. Authentiek en realistisch
• Er is een correcte, natuurlijke uitspraak van moedertaalsprekers à echt tempo en echte intonatie
• Meer bronnen= bredere taalinput: moderne visie van vreemdetalenonderwijs (rijk taalaanbod)
• Realistischer en veel meer werkelijkheidsnabij
• Zorgt voor meer motivatie en interesse
3. Zone van de naaste ontwikkeling
Receptieve beheersing Productieve beheersing
Herkennen en begrijpen Herkennen, begrijpen en zelf uit
Lezen en luisteren geheugen ophalen
Spreken/ mondelinge interactie en
schrijven
• Geen oefeningen aanbieden die ze al kunnen
• Oefeningen aanbieden die ze iets moeilijker zijn dan wat ze al vlot kunnen
4. ScaBolding
• Bepaalde ondersteuning bieden aan je leerlingen om ervoor te zorgen dat ze de doelen bereiken
o Je kan zelf voorlezen maar dit is een tussenstap
o Woordenlijstje van de moeilijke woorden (5), visueel ondersteunen, soort vraag die je stelt
• Moeilijkheidsgraad aanpassen aan de hand van de vragen
o Open vs. gesloten vragen
o Gedetailleerde vragen vs eenvoudige begripsvragen
Andere criteria
• Leerlingen moeten nood voelen om een taal te leren
o Inhoud teksten: gericht op de interesse van de leerlingen
o Tip: interdisciplinair werken (niet- talig vak in het frans leren)
o Prescriptieve teksten: acties laten uitvoeren bv. weersbericht van nu opzoeken
• Teksten die ertoe lenen om strategieën te trainen (bv. betekenis van het woord achterhalen)
• Past binnen het thema
• Opmerking leestekst: tekst niet aanpassen
,DOELEN
EKR- doelstellingen
Beschrijvend niveau: luisteren en lezen
- Beperkte mate van persoonlijke inbreng
(herschikken, met eigen woorden zeggen, schrijven vanuit aangereikte bouwstenen, …)
Luisteren: van globaal naar selectief luisteren
1. Het onderwerp in een tekst bepalen
• In informatieve, narratieve en artistiek- literaire teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: onderwerp herkennen
2. De elementaire gedachtegang volgen
• In prescriptieve en narratieve teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: gedachtegang herkennen
3. Gevraagde informatie selecteren
• In informatieve en narratieve teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: specifieke informatie herkennen
Lezen: van globaal naar selectief lezen
o Onderwerp in een tekst bepalen
• Alle tekstsoorten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: onderwerp herkennen
o Hoofdgedachte achterhalen
• Alle tekstsoorten
• Nieuwe minimumdoelen = weggenomen in de minimumdoelen!
o De elementaire gedachtegang volgen
• Prescriptieve en narratieve teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: gedachtegang herkennen
o Gevraagde informatie selecteren
• Informatieve, prescriptieve en narratieve teksten
• Nieuwe minimumdoelen = tekst: specifieke informatie herkennen
o Lezen als vrijetijdsbesteding
• Narratieve als artistiek- literaire teksten
• Opgenomen in het ERK (niet in de eindtermen)
• Tekstjes en boekjes ter beschikking stellen
+ Nieuwe minimumdoelen = zinnen begrijpen
+ Nieuwe minimumdoelen = zinnen naar het Nederlands vertalen
, Doelen – leeswijzen
Oriënterend lezen Tekst diagonaal lezen = skimmen
(Kijken naar titels, tussentitels, lay-out…)
Globaal lezen Onderwerp in een tekst bepalen
Intensief lezen De hoofdgedachte achterhalen – gedachtegang volgen
Nauwkeurig lezen: tekst zorgvuldig bestuderen
Selectief/ gericht lezen Gevraagde informatie selecteren
Tekst vluchtig bekijken op zoek naar bepaalde informatie= scannen
Extensief/ genietend lezen Lezen als vrijetijdsbesteding
STRATEGIEËN
• Leerlingen doen dit niet automatisch= aangeleerd worden
• Stapsgewijze aanpak: 3 fasen model!
o Sterke sturing: modelling/ scaBolding
o Gedeelde sturing: ondersteuning, strategie, stappenplan
o Losse sturing: past strategie zelfstandig toe, leerkracht geeft aanwijzingen + bijsturen
• Eerst luisterfragment en dan vragen waarover het gaat? NEEN! Je weet nog niet waar je je op moet richten
Vooraf: zich oriënteren
• Verbinden met voorkennis
o Titel, woordspin rond thema
• Hypothesen vormen over de inhoud van het fragment
o Bij lezen bv skimmen: titels, lay-out, auteur
o Bij lezen: foto’s laten kiezen die bij de tekst past
o Bij luisteren: ook tussendoor: af en toe pauzeren en het vervolg laten voorspellen (begripchecks in het
Nederlands)
à Wat weet je al over het thema? Waarover zal het fragment gaan?
Bij lezen: voorspellingen controleren (verifiëren)
• Luister- of leesdoel bepalen (voor ogen houden)
o Vooraf vragen overlopen, kernwoorden aanduiden
o Wat wil ik weten? Strategieën? Leeswijze?
o Ev. Zelf laten formuleren
Tijdens lezen/ luisteren
• Hypothesen bevestigen/ bijsturen
• Vermoedelijke betekenis van woorden afleiden uit de context
o Lezen= herhaald gebruik (redunantie)
o Betekenis achterhalen of betekenis afleiden van het woord zelf (transparante woorden: lijken op het
Nederlands) of (woord herkennen) + controleren
• Aandacht hebben voor transparante woorden
• Gebruik maken van ondersteunend visueel en auditief materiaal
Tijdens het luisteren
• Aandacht voor intonatie, spreekritme en lichaamstaal
• Rekening met omgevingsgeluiden
• Focussen op belangrijke info ‘filteren’
Tijdens het lezen
• Structureren (opbouw van tekst doorzien): aanzet geven
• Signaalwoorden (bv. kniptekst, schema laten aanvullen…)
