Samenvatting TT2 – Stedelijke Dynamiek
Schrijvers
Rockström, J. (2009)
Twee perioden:
» Holocene = periode van stabiel klimaat, afgelopen 10.000 jaar.
» Anthropocene = periode in welk menselijk handelen de belangrijkste kracht zijn achter
milieuverandering
We moeten het holoceen verlengen; hiervoor hebben we planetary boundaries (= drempels die worden
gedefinieerd door een kritieke waarde die samen een raamwerk vormen, dit raamwerk vormt de ruimte
waarin de mens mag handelen om het milieu niet te schaden). Er zijn tien planetary boundaries
waarvan 3 al overschreden zijn:
1. Klimaatverandering
Wordt bepaald door (1) CO2-concentratie en (2) radioactieve straling. Redenen voor drempel:
- Onderschatting van bestaande klimaatmodellen (té positief)
- Poolijs stabiel houden
- Bewijs dat sommige processen al in anthropocene staat zijn.
2. Verlies van biodiversiteit
Menselijke activiteit laat dit proces tot 1000x versnellen. Hangt samen met
klimaatverandering. Hoge biodiversiteit zorgt voor hogere weerbaarheid van aarde.
3. Stikstofcyclus
Moderne agricultuur veroorzaakt het meeste stikstofvervuiling; versterkt broeikaseffect.
Fosfor verontreinigt zoet water.
4. Fosforcyclus
5. Afbraak van de Ozon laag
6. Verzuring van de oceaan
7. Zoetwatergebruik
8. Verandering in landgebruik
9. Atmosferische aerosolen lading…
10. Chemische vervuiling
Wolsink, M. (2017)
Onderwerp: De transformatie naar een systeem van elektriciteitsvoorziening zonder koolstofhoudende
brandstoffen, dus stroomopwekking gebaseerd op hernieuwbare bronnen.
Dit is een institutioneel probleem omdat energievoorziening een sociaal-technisch systeem is.
Hiervoor is nodig:
> Volledige heroriëntatie van de institutionele opzet van het systeem
> Andere benaderingen en processen in de besluitvorming over infrastructuur
> Hervormingen in sectoren zoals industrie, landbouw, waterbeheer, ruimtelijke inrichting etc.
Maatschappelijke acceptatie bestaat uit drie dimensies, belangrijk omdat de factoren sterk verschillen:
» Sociaal-politieke acceptatie; institutionele veranderingen
» Gemeenschapsacceptatie
» Marktacceptatie
In alle drie speelt een duidelijke machtsvraag en de rol van overheidsactoren is dan ook belangrijk.
, Common pool resources-theorie = het creëren van instituties die optimaal beheer, gebruik en
besluitvorming binnen sociaalecologische systemen mogelijk maken
Ruimte is de primaire schaarstefactor; ruimtegebruik voor installaties moet altijd afgewogen
worden tegen andere ruimteclaims is complex, onbegrepen en onderschat probleem.
De transformatie
Gecentraliseerde opwekking en distributie verspreide opwekking, polycentrisch van aard,
smart grids.
> Verbruikers gaan een rol spelen en betrokken raken bij de opwekking van hun eigen energie.
> Polycentrisme = niet één centraal net maar een integratie van vele, zeer diverse
gemeenschappen van micronetten.
> Coproductie = collectieve vormen van beheer en eigendom, de gezamenlijke inzet van
kapitaal en zeggenschap daarover, wederzijdse levering van elektriciteit aan elkaar.
> Micronetten = optimaal zelfstandig en zelfvoorzienend lokaal
elektriciteitsvoorzieningssysteem, bestaande uit residentiële en andere elektrische belasting,
ondersteund door hoge penetraties van ruimtelijk gespreide opwekkingseenheden van diverse
soorten ; sociaal-technische systemen, waarvan de acceptatie van alle elementen georganiseerd
moet worden.
> Sleutel tot transformatie is ruimtevraag
> common pool resources, centraaldirigistische aansturing en hiërarchie zijn buitengewoon
contraproductief.
Von der Dunk, A. (2015)
Land-use conflict = whenever land-use stakeholders (conflict parties) have incompatible interests
related to certain land-use units. The incompatible interests result form negative effects (conflict
issues) for one or more of the parties.
Bestaande literatuur over land-use conflicts kunnen in drie groepen worden verdeeld:
- Casussen in de ontwikkelde wereld
- Casussen in de ontwikkelende wereld
- Casussen in de urbane en peri-urbane gebieden van de ontwikkelde wereld
Vaak zijn deze onderzoeken kwalitatief, daarom doet dit onderzoek het kwantitatief door een conflict
typologie te maken.
Peri-urbane gebieden = de transitiezone tussen stedelijk en ruraal gebied. Hier zijn de gebruiken en
patronen sterk gefragmenteerd en er is hier veel dynamiek.
Het onderzoek is uitgevoerd door een nieuwsmedium drie jaar door te zoeken naar land-use conflicts
en deze dan in te delen in themaclusters. Hieruit zijn zes belangrijke, grote clusters gekomen:
- Geluidsvervuiling: transportinfrastructuur vermindert de kwaliteit van leven.
Gaat soms samen met: Gezondheidsgevaren en gevaar voor buurtreputatie.
- Aantasting van uitzicht: Nieuwbouw of andere bouw in de buurt zou het lelijker maken, is
vaak iets dat niet in de buurt past.
Gaat vaak samen met: Gevaar voor kwartierreputatie en verandering van buurt.
- Gezondheidsgevaren: Iets wat gevaar voor gezondheid oplevert, zoals straling of uitstoot.
Gaat vaak samen met: aantasting van het uitzicht en NIMBY effect. (NotInMyBackYard).
- Natuurbehoud: Vernietiging van een (natuurlijke) habitat.
Gaat vaak samen met: aantasting van het uitzicht.
Schrijvers
Rockström, J. (2009)
Twee perioden:
» Holocene = periode van stabiel klimaat, afgelopen 10.000 jaar.
» Anthropocene = periode in welk menselijk handelen de belangrijkste kracht zijn achter
milieuverandering
We moeten het holoceen verlengen; hiervoor hebben we planetary boundaries (= drempels die worden
gedefinieerd door een kritieke waarde die samen een raamwerk vormen, dit raamwerk vormt de ruimte
waarin de mens mag handelen om het milieu niet te schaden). Er zijn tien planetary boundaries
waarvan 3 al overschreden zijn:
1. Klimaatverandering
Wordt bepaald door (1) CO2-concentratie en (2) radioactieve straling. Redenen voor drempel:
- Onderschatting van bestaande klimaatmodellen (té positief)
- Poolijs stabiel houden
- Bewijs dat sommige processen al in anthropocene staat zijn.
2. Verlies van biodiversiteit
Menselijke activiteit laat dit proces tot 1000x versnellen. Hangt samen met
klimaatverandering. Hoge biodiversiteit zorgt voor hogere weerbaarheid van aarde.
3. Stikstofcyclus
Moderne agricultuur veroorzaakt het meeste stikstofvervuiling; versterkt broeikaseffect.
Fosfor verontreinigt zoet water.
4. Fosforcyclus
5. Afbraak van de Ozon laag
6. Verzuring van de oceaan
7. Zoetwatergebruik
8. Verandering in landgebruik
9. Atmosferische aerosolen lading…
10. Chemische vervuiling
Wolsink, M. (2017)
Onderwerp: De transformatie naar een systeem van elektriciteitsvoorziening zonder koolstofhoudende
brandstoffen, dus stroomopwekking gebaseerd op hernieuwbare bronnen.
Dit is een institutioneel probleem omdat energievoorziening een sociaal-technisch systeem is.
Hiervoor is nodig:
> Volledige heroriëntatie van de institutionele opzet van het systeem
> Andere benaderingen en processen in de besluitvorming over infrastructuur
> Hervormingen in sectoren zoals industrie, landbouw, waterbeheer, ruimtelijke inrichting etc.
Maatschappelijke acceptatie bestaat uit drie dimensies, belangrijk omdat de factoren sterk verschillen:
» Sociaal-politieke acceptatie; institutionele veranderingen
» Gemeenschapsacceptatie
» Marktacceptatie
In alle drie speelt een duidelijke machtsvraag en de rol van overheidsactoren is dan ook belangrijk.
, Common pool resources-theorie = het creëren van instituties die optimaal beheer, gebruik en
besluitvorming binnen sociaalecologische systemen mogelijk maken
Ruimte is de primaire schaarstefactor; ruimtegebruik voor installaties moet altijd afgewogen
worden tegen andere ruimteclaims is complex, onbegrepen en onderschat probleem.
De transformatie
Gecentraliseerde opwekking en distributie verspreide opwekking, polycentrisch van aard,
smart grids.
> Verbruikers gaan een rol spelen en betrokken raken bij de opwekking van hun eigen energie.
> Polycentrisme = niet één centraal net maar een integratie van vele, zeer diverse
gemeenschappen van micronetten.
> Coproductie = collectieve vormen van beheer en eigendom, de gezamenlijke inzet van
kapitaal en zeggenschap daarover, wederzijdse levering van elektriciteit aan elkaar.
> Micronetten = optimaal zelfstandig en zelfvoorzienend lokaal
elektriciteitsvoorzieningssysteem, bestaande uit residentiële en andere elektrische belasting,
ondersteund door hoge penetraties van ruimtelijk gespreide opwekkingseenheden van diverse
soorten ; sociaal-technische systemen, waarvan de acceptatie van alle elementen georganiseerd
moet worden.
> Sleutel tot transformatie is ruimtevraag
> common pool resources, centraaldirigistische aansturing en hiërarchie zijn buitengewoon
contraproductief.
Von der Dunk, A. (2015)
Land-use conflict = whenever land-use stakeholders (conflict parties) have incompatible interests
related to certain land-use units. The incompatible interests result form negative effects (conflict
issues) for one or more of the parties.
Bestaande literatuur over land-use conflicts kunnen in drie groepen worden verdeeld:
- Casussen in de ontwikkelde wereld
- Casussen in de ontwikkelende wereld
- Casussen in de urbane en peri-urbane gebieden van de ontwikkelde wereld
Vaak zijn deze onderzoeken kwalitatief, daarom doet dit onderzoek het kwantitatief door een conflict
typologie te maken.
Peri-urbane gebieden = de transitiezone tussen stedelijk en ruraal gebied. Hier zijn de gebruiken en
patronen sterk gefragmenteerd en er is hier veel dynamiek.
Het onderzoek is uitgevoerd door een nieuwsmedium drie jaar door te zoeken naar land-use conflicts
en deze dan in te delen in themaclusters. Hieruit zijn zes belangrijke, grote clusters gekomen:
- Geluidsvervuiling: transportinfrastructuur vermindert de kwaliteit van leven.
Gaat soms samen met: Gezondheidsgevaren en gevaar voor buurtreputatie.
- Aantasting van uitzicht: Nieuwbouw of andere bouw in de buurt zou het lelijker maken, is
vaak iets dat niet in de buurt past.
Gaat vaak samen met: Gevaar voor kwartierreputatie en verandering van buurt.
- Gezondheidsgevaren: Iets wat gevaar voor gezondheid oplevert, zoals straling of uitstoot.
Gaat vaak samen met: aantasting van het uitzicht en NIMBY effect. (NotInMyBackYard).
- Natuurbehoud: Vernietiging van een (natuurlijke) habitat.
Gaat vaak samen met: aantasting van het uitzicht.
