Medische genetica en Embryologie 1ste Ba Sem 2 KV
Samenvatting Embryologie
Les 1 _____________________________________________________________________ 1
Les 2: Embryonale en placentale ontwikkeling ___________________________________ 37
Les 3 ____________________________________________________________________ 68
Les 4: cardiovasculair en neurologisch systeem ___________________________________ 99
Les 1
Inleiding - basisbegrippen
Embryologie = Beschrijvende studie v ontstaan en ontwikkeling v/e organisme
Humane embryologie = studie vd ontwikkeling vd mens
⤷ bestudeert:
1. Gametogenese: vorming v zaad- en eicel
2. Embryonale structuren: organen die gevormd w uit embryonale stamcellen
3. Extra-embr struct: organen die blastocyste en later embryo verbinden met buitenwereld
(trofoblast, dooierzak, placenta, navelstreng)
⤷ belangr vr voeding embryo
Vergelijkende embryologie = studie v mens en andere diersoorten
Embryologie in de geneeskunde:
→ “Hulp”wetenschap om de normale en afwijkende anatomie beter te begrijpen
• Embryologie kan de soms complexe ligging v anatomische structuren verklaren
• Embryologie kan verklaren waar en wanneer aangeboren afwijkingen ontstn
• Kennis v embryologie hft geleid tot nieuwe fertilisatie technieken: intra-uteriene
inseminatie, in vitro fertilisatie (IVF), intracytoplasmatische sperma injectie (ICSI),...
• Therapeutische toepassingen: stamcellen
Stamclln
= cellen met capaciteit om te differentiëren tot versch celtypes in respons tot specif
omgevingsfactoren
• Embryonale weefsels:
- Embryonale stamcellen (ES cellen): cellen vd inner mass vd blastula (pluripotent of totipotent)
⤷ zullen aanleiding geven tot vorming vd orgaansystemen
- Primordiale kiemcellen (embryonale kiemclln): primordiale geslachtscellen
⤷ voorlopers hiervan
• Volwassen weefsels:
- Adulte stamcellen (bv. Hematopoietische stamcellen)
1
,Medische genetica en Embryologie 1ste Ba Sem 2 KV
- Induced pluripotent stemcells (IPS cellen): via stamceltechnologie geïnduceerde stamcellen uit
somatische volwassen cellen
IPS stamclln
Om het eender welke somatische cel: kweken
→ dr 3 specif transcriptiefactoren toe te voegen: cel w opnieuw geherprogrammeerd nr stamcel
Indeling humane ontwikkeling ✭✭
1. Prenatale periode: voor geboorte
• Foetale of bevruchtingsleeftijd (fertilisation age): 38 weken v conceptie tot geboorte
• Gynaecologische of zwangerschapsleeftijd (gestational or menstrual age):
40 w vanaf 1ste dag v laatste menstruatie tot geboorte
2. Periodes v prenatale ontwikkeling:
• “Embryonale” periode: eerste 8 weken waarin alle majeure organen aangelegd w
⤷ hierna is alles dus al aanwezig
• “Foetale” periode: volgende 30 w waarin organen groeien en complexer w
✭✭
2
,Medische genetica en Embryologie 1ste Ba Sem 2 KV
Embryonale periode
• Fertilisatie t.e.m dag 56 (week 8)
• 23 stadia volgens Carnegie
⤷ niet vanbuiten kennen
• Aanleg/vorming majeure organen
Grootte bepaald via CRL: crown-rump-length
Van de 1ste week: weten wat er elke dag gebeurt
eerste 3 weken: in detail
voor verdere ontwikkeling: ong weten in welke week welk orgaan zich ontwikkelt
3
, Medische genetica en Embryologie 1ste Ba Sem 2 KV
Carnegie stadia 1-6 (week 1-2)
4
Samenvatting Embryologie
Les 1 _____________________________________________________________________ 1
Les 2: Embryonale en placentale ontwikkeling ___________________________________ 37
Les 3 ____________________________________________________________________ 68
Les 4: cardiovasculair en neurologisch systeem ___________________________________ 99
Les 1
Inleiding - basisbegrippen
Embryologie = Beschrijvende studie v ontstaan en ontwikkeling v/e organisme
Humane embryologie = studie vd ontwikkeling vd mens
⤷ bestudeert:
1. Gametogenese: vorming v zaad- en eicel
2. Embryonale structuren: organen die gevormd w uit embryonale stamcellen
3. Extra-embr struct: organen die blastocyste en later embryo verbinden met buitenwereld
(trofoblast, dooierzak, placenta, navelstreng)
⤷ belangr vr voeding embryo
Vergelijkende embryologie = studie v mens en andere diersoorten
Embryologie in de geneeskunde:
→ “Hulp”wetenschap om de normale en afwijkende anatomie beter te begrijpen
• Embryologie kan de soms complexe ligging v anatomische structuren verklaren
• Embryologie kan verklaren waar en wanneer aangeboren afwijkingen ontstn
• Kennis v embryologie hft geleid tot nieuwe fertilisatie technieken: intra-uteriene
inseminatie, in vitro fertilisatie (IVF), intracytoplasmatische sperma injectie (ICSI),...
• Therapeutische toepassingen: stamcellen
Stamclln
= cellen met capaciteit om te differentiëren tot versch celtypes in respons tot specif
omgevingsfactoren
• Embryonale weefsels:
- Embryonale stamcellen (ES cellen): cellen vd inner mass vd blastula (pluripotent of totipotent)
⤷ zullen aanleiding geven tot vorming vd orgaansystemen
- Primordiale kiemcellen (embryonale kiemclln): primordiale geslachtscellen
⤷ voorlopers hiervan
• Volwassen weefsels:
- Adulte stamcellen (bv. Hematopoietische stamcellen)
1
,Medische genetica en Embryologie 1ste Ba Sem 2 KV
- Induced pluripotent stemcells (IPS cellen): via stamceltechnologie geïnduceerde stamcellen uit
somatische volwassen cellen
IPS stamclln
Om het eender welke somatische cel: kweken
→ dr 3 specif transcriptiefactoren toe te voegen: cel w opnieuw geherprogrammeerd nr stamcel
Indeling humane ontwikkeling ✭✭
1. Prenatale periode: voor geboorte
• Foetale of bevruchtingsleeftijd (fertilisation age): 38 weken v conceptie tot geboorte
• Gynaecologische of zwangerschapsleeftijd (gestational or menstrual age):
40 w vanaf 1ste dag v laatste menstruatie tot geboorte
2. Periodes v prenatale ontwikkeling:
• “Embryonale” periode: eerste 8 weken waarin alle majeure organen aangelegd w
⤷ hierna is alles dus al aanwezig
• “Foetale” periode: volgende 30 w waarin organen groeien en complexer w
✭✭
2
,Medische genetica en Embryologie 1ste Ba Sem 2 KV
Embryonale periode
• Fertilisatie t.e.m dag 56 (week 8)
• 23 stadia volgens Carnegie
⤷ niet vanbuiten kennen
• Aanleg/vorming majeure organen
Grootte bepaald via CRL: crown-rump-length
Van de 1ste week: weten wat er elke dag gebeurt
eerste 3 weken: in detail
voor verdere ontwikkeling: ong weten in welke week welk orgaan zich ontwikkelt
3
, Medische genetica en Embryologie 1ste Ba Sem 2 KV
Carnegie stadia 1-6 (week 1-2)
4
