Inhoudsopgave
‘Praktisch Internationaal Recht’ hoofdstuk 1 tot en met 6
Hoofdstuk 1 Kennismaking met het internationaal recht.......................................2
Hoofdstuk 2 Rechtsbronnen van het internationaal recht......................................4
Hoofdstuk 3 Spelers in het veld van het internationaal publiekrecht.....................8
Hoofdstuk 5 Verdragenrecht................................................................................ 10
Hoofdstuk 4 Jurisdictie.......................................................................................... 13
Hoofdstuk 6 Internationale organisaties...............................................................15
De “constitutie” van de Europese Unie p. 45 – 60................................................23
De Rechtsorde van de Europese Unie p. 93 – 117................................................26
De rechtshandelingen van de EU als afgeleid recht van de Unie p. 96................28
De wetgevingsprocedure in de EU p. 117 – 123...................................................28
,Hoofdstuk 1 Kennismaking met het internationaal recht
1.1.1 Geschiedenis van het internationaal recht
Het internationaal recht is van oudsher het recht tussen staten onderling.
Vrije zee of mare liberum = de zeeën behoren niet aan een specifieke staat,
maar aan eenieder.
Na de middeleeuwen werden waarden en normen van vrijheid, gelijkheid en
broederschap belangrijk.
De industriele revolutie zorgde ervoor dat de handel tussen staten toenam.
Verdrag van Versailles (1919) werd ondertekend, waaruit een Volkenbond
voortkwam; een internationale organisatie waarmee de samenwerkende staten
beoogden een eind aan oorlog te maken. Uit de as van de Tweede Wereldoorlog
verrees de opvolger van de Volkenbond, de Verenigde Naties. In het Handvest
van de VN is vastgelegd dat buiten zelfverdediging geweld door staten alleen
mag plaatsvinden op basis van machtiging van de Veiligheidsraad van de VN.
1.1.2 Internationaal publiekrecht
Door de internationale contacten die voortvloeiden is men gaan beseffen dat
regelgeving noodzakelijk was. Het publiek of openbaar gezag bedenkt
regelgeving om internationale problemen (zoals grensoverschrijdende
milieuvervuiling of terrorisme) tegenstand te bieden.
Internationale organisaties kunnen via hun organen sancties opleggen.
Internationale organisaties worden opgericht door staten, maar het zijn dezelfde
staten die aan deze organisaties bevoegdheden toekennen. Staten staan
hierdoor een gedeelte van hun soevereiniteit af aan een internationale
organisatie.
Volkerenrecht
De term volkerenrecht geeft de indruk dat de enige spelers in het internationaal
recht alleen volkeren zouden zijn. Dit is niet zo. Ook internationale organisaties
en individuen spelen een grote rol.
1.2 Kenmerken van de internationale rechtsorde
Gelijkheid
Staten kunnen afspraken maken met andere staten, die worden beschreven in
verdragen. Uit een verdrag vloeien rechten en plichten voort. Staten kunnen
deze verdragen sluiten, omdat elke staat onafhankelijk is en zelfstandig om te
beslissen of ze hiervan partij worden.
We spreken in het internationaal recht van een horizontale rechtsorde. Omdat
staten gelijk zijn aan elkaar, zijn staten ook zelfstandig bevoegd om
rechtsbetrekkingen met elkaar aan te gaan, met andere woorden: staten zijn
soeverein (hoogste macht/gezag).
, Rechtsmacht: de Nederlandse rechtsmacht strekt zich niet uit over het
buitenland, Nederland kan dus in beginsel geen regels handhaven in het
buitenland.
Tractatenblad: hierin worden verdragen bekendgemaakt.
Afhankelijkheid
In het internationale recht zijn staten afhankelijk van elkaar, om
grensoverschrijdende kwesties aan te pakken, moeten staten met elkaar
samenwerken. Dit kan op regionale of mondiale basis plaatsvinden.
↘ interdependent = staten zijn in toenemende mate afhankelijk van elkaar of
interdependent ten opzichte van elkaar.
Vreedzame co-existentie = staten willen vreedzaam naast elkaar leven.
Tot slot kan het internationale rechtsorde niet los worden gezien van het politieke
klimaat in een land. Nederland heeft zich in tal internationale organisaties
gehuisvest, zoals het Vredespaleis en het Internationale Strafhof voor
internationale vervolging van individuen, NAVO.
1.3 Doorwerking in de nationale rechtsorde
o Dualisme: internationaal recht moet worden omgezet of getransformeerd
naar nationaal recht via een aparte wet.
o Monisme: het internationaal recht is automatisch deel van de nationale
rechtsorde.
↘ Nederland kent een (gematigd) monistisch stelsel.
Art. 93 jo 94 Gw | Een ieder verbindende bepaling heeft voorrang op
nationale wet
Binnen een nationale rechtsorde kan dus een beroep worden gedaan op een
internationaalrechtelijke bepaling uit bijvoorbeeld een verdrag. In het geval van
strijd tussen internationaal en nationaal recht, wordt internationaal recht alleen
in geval van een ieder verbindende bepaling opzijgezet.
↓
Spoorwegstakingarrest → heeft art. 6 lid 4 ESH doorwerking op het nationaal
recht?
Om te achterhalen of een bepaling een ieder verbindend is, zodat er een beroep
op kan worden gedaan, wordt er gekeken naar de volgende aspecten:
a) Wat zegt het verdrag zelf over eventuele doorwerking?
b) Is de bepaling voldoende duidelijk?
c) Is de bepaling onvoorwaardelijk, dus zijn er geen maatregelen in
opgenomen waar de staat voor moet zorgen?
Als de bepaling aan al deze voorwaarden voldoet, heeft de bepaling
rechtstreekse werking op het nationaal recht.
‘Praktisch Internationaal Recht’ hoofdstuk 1 tot en met 6
Hoofdstuk 1 Kennismaking met het internationaal recht.......................................2
Hoofdstuk 2 Rechtsbronnen van het internationaal recht......................................4
Hoofdstuk 3 Spelers in het veld van het internationaal publiekrecht.....................8
Hoofdstuk 5 Verdragenrecht................................................................................ 10
Hoofdstuk 4 Jurisdictie.......................................................................................... 13
Hoofdstuk 6 Internationale organisaties...............................................................15
De “constitutie” van de Europese Unie p. 45 – 60................................................23
De Rechtsorde van de Europese Unie p. 93 – 117................................................26
De rechtshandelingen van de EU als afgeleid recht van de Unie p. 96................28
De wetgevingsprocedure in de EU p. 117 – 123...................................................28
,Hoofdstuk 1 Kennismaking met het internationaal recht
1.1.1 Geschiedenis van het internationaal recht
Het internationaal recht is van oudsher het recht tussen staten onderling.
Vrije zee of mare liberum = de zeeën behoren niet aan een specifieke staat,
maar aan eenieder.
Na de middeleeuwen werden waarden en normen van vrijheid, gelijkheid en
broederschap belangrijk.
De industriele revolutie zorgde ervoor dat de handel tussen staten toenam.
Verdrag van Versailles (1919) werd ondertekend, waaruit een Volkenbond
voortkwam; een internationale organisatie waarmee de samenwerkende staten
beoogden een eind aan oorlog te maken. Uit de as van de Tweede Wereldoorlog
verrees de opvolger van de Volkenbond, de Verenigde Naties. In het Handvest
van de VN is vastgelegd dat buiten zelfverdediging geweld door staten alleen
mag plaatsvinden op basis van machtiging van de Veiligheidsraad van de VN.
1.1.2 Internationaal publiekrecht
Door de internationale contacten die voortvloeiden is men gaan beseffen dat
regelgeving noodzakelijk was. Het publiek of openbaar gezag bedenkt
regelgeving om internationale problemen (zoals grensoverschrijdende
milieuvervuiling of terrorisme) tegenstand te bieden.
Internationale organisaties kunnen via hun organen sancties opleggen.
Internationale organisaties worden opgericht door staten, maar het zijn dezelfde
staten die aan deze organisaties bevoegdheden toekennen. Staten staan
hierdoor een gedeelte van hun soevereiniteit af aan een internationale
organisatie.
Volkerenrecht
De term volkerenrecht geeft de indruk dat de enige spelers in het internationaal
recht alleen volkeren zouden zijn. Dit is niet zo. Ook internationale organisaties
en individuen spelen een grote rol.
1.2 Kenmerken van de internationale rechtsorde
Gelijkheid
Staten kunnen afspraken maken met andere staten, die worden beschreven in
verdragen. Uit een verdrag vloeien rechten en plichten voort. Staten kunnen
deze verdragen sluiten, omdat elke staat onafhankelijk is en zelfstandig om te
beslissen of ze hiervan partij worden.
We spreken in het internationaal recht van een horizontale rechtsorde. Omdat
staten gelijk zijn aan elkaar, zijn staten ook zelfstandig bevoegd om
rechtsbetrekkingen met elkaar aan te gaan, met andere woorden: staten zijn
soeverein (hoogste macht/gezag).
, Rechtsmacht: de Nederlandse rechtsmacht strekt zich niet uit over het
buitenland, Nederland kan dus in beginsel geen regels handhaven in het
buitenland.
Tractatenblad: hierin worden verdragen bekendgemaakt.
Afhankelijkheid
In het internationale recht zijn staten afhankelijk van elkaar, om
grensoverschrijdende kwesties aan te pakken, moeten staten met elkaar
samenwerken. Dit kan op regionale of mondiale basis plaatsvinden.
↘ interdependent = staten zijn in toenemende mate afhankelijk van elkaar of
interdependent ten opzichte van elkaar.
Vreedzame co-existentie = staten willen vreedzaam naast elkaar leven.
Tot slot kan het internationale rechtsorde niet los worden gezien van het politieke
klimaat in een land. Nederland heeft zich in tal internationale organisaties
gehuisvest, zoals het Vredespaleis en het Internationale Strafhof voor
internationale vervolging van individuen, NAVO.
1.3 Doorwerking in de nationale rechtsorde
o Dualisme: internationaal recht moet worden omgezet of getransformeerd
naar nationaal recht via een aparte wet.
o Monisme: het internationaal recht is automatisch deel van de nationale
rechtsorde.
↘ Nederland kent een (gematigd) monistisch stelsel.
Art. 93 jo 94 Gw | Een ieder verbindende bepaling heeft voorrang op
nationale wet
Binnen een nationale rechtsorde kan dus een beroep worden gedaan op een
internationaalrechtelijke bepaling uit bijvoorbeeld een verdrag. In het geval van
strijd tussen internationaal en nationaal recht, wordt internationaal recht alleen
in geval van een ieder verbindende bepaling opzijgezet.
↓
Spoorwegstakingarrest → heeft art. 6 lid 4 ESH doorwerking op het nationaal
recht?
Om te achterhalen of een bepaling een ieder verbindend is, zodat er een beroep
op kan worden gedaan, wordt er gekeken naar de volgende aspecten:
a) Wat zegt het verdrag zelf over eventuele doorwerking?
b) Is de bepaling voldoende duidelijk?
c) Is de bepaling onvoorwaardelijk, dus zijn er geen maatregelen in
opgenomen waar de staat voor moet zorgen?
Als de bepaling aan al deze voorwaarden voldoet, heeft de bepaling
rechtstreekse werking op het nationaal recht.
