H8: EXPERIMENTELE ONTWERPEN: TUSSEN-
PROEFPERSONENONTWERP/EXPERIMENTAL DESIGNS: BETWEEN-
SUBJECTS DESIGN
INHOUD HOOFDSTUK
8.1 Inleiding tot tussen-proefpersoonexperimenten
8.2 Individuele verschillen als verstorende variabelen
8.3 Beperking van verstorende variabelen door individuele verschillen
8.4 Individuele verschillen en variabiliteit
8.5 Andere bedreigingen voor de interne validiteit van tussen-
proefpersoonexperimentenontwerpen
8.6 Toepassingen en statistische analyses van tussen-proefpersoonontwerpen
LEERDOELEN HOOFDSTUK
LO1 Beschrijf, vergelijk en contrasteer de bepalende kenmerken van een tussen-
proefpersoonontwerp en een binnen-proefpersoonontwerp, en herken voorbeelden van
elk.
LO2 Leg de algemene voor- en nadelen van een tussen-proefpersoonontwerp uit in
vergelijking met een binnen-proefpersoonontwerp.
LO3 Definieer individuele verschillen en leg uit hoe individuele verschillen tussen groepen
en verstorende variabelen door omgevingsvariabelen de interne validiteit van een
tussen-proefpersoonontwerp kunnen bedreigen
LO4 Identificeer de drie primaire technieken voor het beperken van confounding door
individuele verschillen in experimenten tussen proefpersonen (willekeurige toewijzing,
gematchte toewijzing en het constant houden van variabelen) en leg uit hoe elk werkt.
LOS Beschrijf hoe individuele verschillen de variabiliteit binnen behandelingen
beïnvloeden en leg uit hoe variantie binnen behandelingen de interpretatie van
onderzoeksresultaten kan beïnvloeden.
LO6 Identificeer de opties voor het verminderen of beheersen van de variantie binnen de
behandelingsconditie en leg uit hoe elke optie werkt.
L07 Beschrijf hoe differentiële uitval en communicatie tussen deelnemers de interne
validiteit van tussen-proefpersonenontwerpen kunnen bedreigen en identificeer deze
problemen wanneer ze zich voordoen in een onderzoek.
L08 Beschrijf hoe tussen-proefpersonenontwerpen worden gebruikt om gemiddelden en
verhoudingen voor twee of meer groepen te vergelijken, identificeer de statistische
technieken die geschikt zijn voor elke toepassing en leg de sterke en zwakke punten van
elk ontwerp uit.
HOOFDSTUK OVERZICHT
Onderzoek suggereert dat het voor studenten effectiever is om tekst op papier te
bestuderen dan tekst die op een computerscherm wordt weergegeven (Ackerman &
Goldsmith, 2011). In het onderzoek werden studenten willekeurig toegewezen aan een
van de twee mediacondities om een tekst van 1000-1200 woorden te bestuderen en
kregen ze vervolgens een meerkeuzetoets over het materiaal. Wanneer de studenten hun
eigen hoeveelheid studietijd controleerden, waren de testprestaties significant slechter
voor studenten die op een computerscherm studeerden. Omdat de onderzoeker andere
variabelen zorgvuldig controleerde, kunnen ze met zekerheid concluderen dat het type
media een verschil in leerprestaties veroorzaakt.
Je zou deze studie moeten herkennen als een voorbeeld van een experiment. De
onderzoekers manipuleerden het type media om twee behandelingscondities te creëren
en wezen studenten willekeurig toe aan condities om externe variabelen te controleren.
Ze registreerden scores op de meerkeuzetoets en vergeleken vervolgens de twee sets
scores. Een ander kenmerk van deze specifieke studie is dat de twee groepen scores
worden verkregen van twee afzonderlijke groepen deelnemers
Een experiment omvat altijd de vergelijking van verschillende groepen scores. Elke
groep scores kan echter worden verkregen van een aparte groep deelnemers (zoals in dit
experiment), of ze kunnen worden verkregen van dezelfde groep deelnemers. U herinnert
1
,zich bijvoorbeeld misschien dat we in paragraaf 1.2 een experiment bespraken waaruit
bleek dat mensen meer pijn kunnen verdragen wanneer ze scheldwoorden roepen dan
wanneer ze neutrale woorden roepen (Stephens, Atkins & Kingston, 2009). In dat
experiment werd elke deelnemer gemeten in zowel de vloek- als de neutrale
woordconditie, zodat de twee groepen scores afkomstig waren van dezelfde groep
deelnemers.
De keuze tussen één groep en meerdere groepen deelnemers is een van de kenmerken
die het ene type experiment van het andere onderscheidt en bepaalt daarmee voor een
bepaalde onderzoeksstrategie de keuze van een onderzoeksopzet (zie stap 6 van het
onderzoeksproces). In dit hoofdstuk bespreken we in detail één type experimenteel
onderzoeksopzet: het tussen-proefpersonenontwerp. Het tussen-
proefpersonenontwerp gebruikt een aparte groep personen voor elk van de verschillende
behandelingsomstandigheden. We beschouwen de voor- en nadelen en verschillende
versies van tussen-proefpersonenontwerpen.
8.1INLEIDING TOT TUSSEN-PROEFPERSONENEXPERIMENTEN/BETWEEN-
SUBJECT
2
, LEERDOELEN
L01 BESCHRIJF, VERGELIJK EN CONTRASTEER DE BEPALENDE KENMERKEN VAN
EEN TUSSEN-PROEFPERSONENONTWERP EN EEN BINNEN-
PROEFPERSONENONTWERP, EN HERKEN VOORBEELDEN VAN ELK.
L02 LEG DE ALGEMENE VOOR- EN NADELEN VAN EEN TUSSEN-
PROEFPERSONENONTWERP UIT IN VERGELIJKING MET EEN BINNEN-
PROEFPERSONENONTWERP.
8.1.1 OVERZICHT VAN DE EXPERIMENTELE ONDERZOEKSSTRATEGIE/RESEARCH
STRATEGY
IN H7 HEBBEN WE DE EXPERIMENTELE ONDERZOEKSSTRATEGIE
GEÏNTRODUCEERD DOEL = HET AANTONEN VAN EEN OORZAAK-
GEVOLGRELATIE TUSSEN TWEE VARIABELEN .
Om dit doel te bereiken = basiskenmerken:
o Manipulatie van één variabele om een set van twee of meer behandelingscondities
te creëren
o Meting van een tweede variabele om een set scores binnen elke
behandelingsconditie te verkrijgen
o Vergelijking van de scores tussen behandelingen
o Controle van alle andere variabelen om te voorkomen dat ze verstorende
variabelen worden
Einde van het onderzoek vergelijkt de onderzoeker de scores van elke behandeling met
de scores van elke andere behandeling:
- Als er consistente verschillen bestaan tussen behandelingen concluderen dat de
verschillen zijn veroorzaakt door de behandelingsomstandigheden.
Vb. geheugenscores voor een lijst met eenlettergrepige woorden vergelijken met scores
voor een lijst met tweelettergrepige woorden. Door aan te tonen dat er consistente
verschillen zijn tussen de twee groepen scores, kan de onderzoeker aantonen dat
geheugen gerelateerd is aan het aantal lettergrepen in de woorden (d.w.z. het aantal
lettergrepen veroorzaakt verschillen in geheugen).
Er worden twee basis onderzoek ontwerpen gebruikt om de groepen scores te
verkrijgen die in een experiment worden vergeleken:
1. Binnen-proefpersoon ontwerp: De verschillende groepen scores kunnen
allemaal worden verkregen van dezelfde groep deelnemers.
Vb. één groep personen krijgt een geheugentest met een lijst met
eenlettergrepige woorden en dezelfde groep personen wordt ook getest met een
lijst met tweelettergrepige woorden.
o Krijgt dus twee sets scores, beide verkregen uit dezelfde steekproef.
1. Tussen-proefpersoon ontwerp: Een alternatieve strategie is om elke groep
scores te verkrijgen van een andere groep deelnemers.
Vb. één groep personen krijgt een lijst met eenlettergrepige woorden om te
onthouden en een andere groep krijgt een lijst met tweelettergrepige woorden.
o De scores van verschillende groepen worden vergeleken
8.1.2 KENMERKEN VAN TUSSEN-PROEFPERSOONONTWERPEN/BETWEEN
SUBJECT
Tussen-proefpersoon-ontwerp/a beween-subject design
Kenmerk = is dat het verschillende groepen individuen vergelijkt
Vb. In de context van een experiment: manipuleert een onderzoeker de onafhankelijke
variabele om verschillende behandelingsomstandigheden te creëren en wordt aan elk van
de verschillende omstandigheden een aparte groep deelnemers toegewezen.
3
PROEFPERSONENONTWERP/EXPERIMENTAL DESIGNS: BETWEEN-
SUBJECTS DESIGN
INHOUD HOOFDSTUK
8.1 Inleiding tot tussen-proefpersoonexperimenten
8.2 Individuele verschillen als verstorende variabelen
8.3 Beperking van verstorende variabelen door individuele verschillen
8.4 Individuele verschillen en variabiliteit
8.5 Andere bedreigingen voor de interne validiteit van tussen-
proefpersoonexperimentenontwerpen
8.6 Toepassingen en statistische analyses van tussen-proefpersoonontwerpen
LEERDOELEN HOOFDSTUK
LO1 Beschrijf, vergelijk en contrasteer de bepalende kenmerken van een tussen-
proefpersoonontwerp en een binnen-proefpersoonontwerp, en herken voorbeelden van
elk.
LO2 Leg de algemene voor- en nadelen van een tussen-proefpersoonontwerp uit in
vergelijking met een binnen-proefpersoonontwerp.
LO3 Definieer individuele verschillen en leg uit hoe individuele verschillen tussen groepen
en verstorende variabelen door omgevingsvariabelen de interne validiteit van een
tussen-proefpersoonontwerp kunnen bedreigen
LO4 Identificeer de drie primaire technieken voor het beperken van confounding door
individuele verschillen in experimenten tussen proefpersonen (willekeurige toewijzing,
gematchte toewijzing en het constant houden van variabelen) en leg uit hoe elk werkt.
LOS Beschrijf hoe individuele verschillen de variabiliteit binnen behandelingen
beïnvloeden en leg uit hoe variantie binnen behandelingen de interpretatie van
onderzoeksresultaten kan beïnvloeden.
LO6 Identificeer de opties voor het verminderen of beheersen van de variantie binnen de
behandelingsconditie en leg uit hoe elke optie werkt.
L07 Beschrijf hoe differentiële uitval en communicatie tussen deelnemers de interne
validiteit van tussen-proefpersonenontwerpen kunnen bedreigen en identificeer deze
problemen wanneer ze zich voordoen in een onderzoek.
L08 Beschrijf hoe tussen-proefpersonenontwerpen worden gebruikt om gemiddelden en
verhoudingen voor twee of meer groepen te vergelijken, identificeer de statistische
technieken die geschikt zijn voor elke toepassing en leg de sterke en zwakke punten van
elk ontwerp uit.
HOOFDSTUK OVERZICHT
Onderzoek suggereert dat het voor studenten effectiever is om tekst op papier te
bestuderen dan tekst die op een computerscherm wordt weergegeven (Ackerman &
Goldsmith, 2011). In het onderzoek werden studenten willekeurig toegewezen aan een
van de twee mediacondities om een tekst van 1000-1200 woorden te bestuderen en
kregen ze vervolgens een meerkeuzetoets over het materiaal. Wanneer de studenten hun
eigen hoeveelheid studietijd controleerden, waren de testprestaties significant slechter
voor studenten die op een computerscherm studeerden. Omdat de onderzoeker andere
variabelen zorgvuldig controleerde, kunnen ze met zekerheid concluderen dat het type
media een verschil in leerprestaties veroorzaakt.
Je zou deze studie moeten herkennen als een voorbeeld van een experiment. De
onderzoekers manipuleerden het type media om twee behandelingscondities te creëren
en wezen studenten willekeurig toe aan condities om externe variabelen te controleren.
Ze registreerden scores op de meerkeuzetoets en vergeleken vervolgens de twee sets
scores. Een ander kenmerk van deze specifieke studie is dat de twee groepen scores
worden verkregen van twee afzonderlijke groepen deelnemers
Een experiment omvat altijd de vergelijking van verschillende groepen scores. Elke
groep scores kan echter worden verkregen van een aparte groep deelnemers (zoals in dit
experiment), of ze kunnen worden verkregen van dezelfde groep deelnemers. U herinnert
1
,zich bijvoorbeeld misschien dat we in paragraaf 1.2 een experiment bespraken waaruit
bleek dat mensen meer pijn kunnen verdragen wanneer ze scheldwoorden roepen dan
wanneer ze neutrale woorden roepen (Stephens, Atkins & Kingston, 2009). In dat
experiment werd elke deelnemer gemeten in zowel de vloek- als de neutrale
woordconditie, zodat de twee groepen scores afkomstig waren van dezelfde groep
deelnemers.
De keuze tussen één groep en meerdere groepen deelnemers is een van de kenmerken
die het ene type experiment van het andere onderscheidt en bepaalt daarmee voor een
bepaalde onderzoeksstrategie de keuze van een onderzoeksopzet (zie stap 6 van het
onderzoeksproces). In dit hoofdstuk bespreken we in detail één type experimenteel
onderzoeksopzet: het tussen-proefpersonenontwerp. Het tussen-
proefpersonenontwerp gebruikt een aparte groep personen voor elk van de verschillende
behandelingsomstandigheden. We beschouwen de voor- en nadelen en verschillende
versies van tussen-proefpersonenontwerpen.
8.1INLEIDING TOT TUSSEN-PROEFPERSONENEXPERIMENTEN/BETWEEN-
SUBJECT
2
, LEERDOELEN
L01 BESCHRIJF, VERGELIJK EN CONTRASTEER DE BEPALENDE KENMERKEN VAN
EEN TUSSEN-PROEFPERSONENONTWERP EN EEN BINNEN-
PROEFPERSONENONTWERP, EN HERKEN VOORBEELDEN VAN ELK.
L02 LEG DE ALGEMENE VOOR- EN NADELEN VAN EEN TUSSEN-
PROEFPERSONENONTWERP UIT IN VERGELIJKING MET EEN BINNEN-
PROEFPERSONENONTWERP.
8.1.1 OVERZICHT VAN DE EXPERIMENTELE ONDERZOEKSSTRATEGIE/RESEARCH
STRATEGY
IN H7 HEBBEN WE DE EXPERIMENTELE ONDERZOEKSSTRATEGIE
GEÏNTRODUCEERD DOEL = HET AANTONEN VAN EEN OORZAAK-
GEVOLGRELATIE TUSSEN TWEE VARIABELEN .
Om dit doel te bereiken = basiskenmerken:
o Manipulatie van één variabele om een set van twee of meer behandelingscondities
te creëren
o Meting van een tweede variabele om een set scores binnen elke
behandelingsconditie te verkrijgen
o Vergelijking van de scores tussen behandelingen
o Controle van alle andere variabelen om te voorkomen dat ze verstorende
variabelen worden
Einde van het onderzoek vergelijkt de onderzoeker de scores van elke behandeling met
de scores van elke andere behandeling:
- Als er consistente verschillen bestaan tussen behandelingen concluderen dat de
verschillen zijn veroorzaakt door de behandelingsomstandigheden.
Vb. geheugenscores voor een lijst met eenlettergrepige woorden vergelijken met scores
voor een lijst met tweelettergrepige woorden. Door aan te tonen dat er consistente
verschillen zijn tussen de twee groepen scores, kan de onderzoeker aantonen dat
geheugen gerelateerd is aan het aantal lettergrepen in de woorden (d.w.z. het aantal
lettergrepen veroorzaakt verschillen in geheugen).
Er worden twee basis onderzoek ontwerpen gebruikt om de groepen scores te
verkrijgen die in een experiment worden vergeleken:
1. Binnen-proefpersoon ontwerp: De verschillende groepen scores kunnen
allemaal worden verkregen van dezelfde groep deelnemers.
Vb. één groep personen krijgt een geheugentest met een lijst met
eenlettergrepige woorden en dezelfde groep personen wordt ook getest met een
lijst met tweelettergrepige woorden.
o Krijgt dus twee sets scores, beide verkregen uit dezelfde steekproef.
1. Tussen-proefpersoon ontwerp: Een alternatieve strategie is om elke groep
scores te verkrijgen van een andere groep deelnemers.
Vb. één groep personen krijgt een lijst met eenlettergrepige woorden om te
onthouden en een andere groep krijgt een lijst met tweelettergrepige woorden.
o De scores van verschillende groepen worden vergeleken
8.1.2 KENMERKEN VAN TUSSEN-PROEFPERSOONONTWERPEN/BETWEEN
SUBJECT
Tussen-proefpersoon-ontwerp/a beween-subject design
Kenmerk = is dat het verschillende groepen individuen vergelijkt
Vb. In de context van een experiment: manipuleert een onderzoeker de onafhankelijke
variabele om verschillende behandelingsomstandigheden te creëren en wordt aan elk van
de verschillende omstandigheden een aparte groep deelnemers toegewezen.
3
