Inleiding privaatrecht
semester 1: blok 3 + 4
Blok 3: personen- en familierecht
Week 44:
Familierechtelijke bronnen:
Boek 1 BW
Internationale verdragen:
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten
Internationaal verdrag voor de rechten van het kind
Gehandicaptenverdrag
Andere internationale regelingen
Het Familierecht vind je in het privaatrecht, maar ook in andere rechten:
Strafrecht, bij bijvoorbeeld jeugdstrafrecht
Bestuursrecht, bij bijvoorbeeld een huwelijksakte die door de burgerlijke stand wordt
gemaakt, wat een deel van het bestuursrecht wordt.
Internationaal privaatrecht, mensen uit twee verschillende landen die willen trouwen
of scheiden
Internationaal publiekrecht, regels over internationale instrumenten bij bijvoorbeeld
internationale verdragen IRVM
Gezondheidsrechte, wie geeft toestemming voor ingrepen bij kinderen
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens:
De volgende artikelen zijn van groot belang:
Artikel 8: respect voor gezins- en privéleven
Vier verschillende onderwerpen:
- Respect voor gezinsleven
- Respect voor privéleven
- Respect voor woning
- Respect voor correspondentie
“nauwe persoonlijke betrekking” = ‘family life’
Onderscheid tussen formeelrechtelijk begrip en materieelrechtelijk begrip
EHRM Marckx-arrest: artikel 8 is een hele code wetboek van het familierecht, dit is
dus de kern van het familierecht. Internationaal arrest, vertaald naar het Nederlands
en echt een standaardarrest.
Artikel 12: recht om te trouwen
Artikel 14: men mag niet discrimineren
(Artikel 6: procesrechtelijkheid)
Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM):
→ Artikel 8 – Recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven
1. Een ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven,
zijn woning en zijn correspondentie.
, 2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan met de uitoefening van dit
recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving
noodzakelijk is in het belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of
het economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en
strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of voor de
bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
→ Artikel 14 – Verbod van discriminatie
Het genot van de rechten en vrijheden die in dit Verdrag zijn vermeld, moet worden
verzekerd zonder enig onderscheid op welke grond dan ook, zoals geslacht, ras, kleur, taal,
godsdienst, politieke of andere overtuiging, nationale of maatschappelijke afkomst, het
behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte of andere status.
Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind (IVRK)
→ Artikel 3 – Belang van het kind
1. Bij alle maatregelen betreffende kinderen, ongeacht of deze worden genomen door
openbare of particuliere instellingen voor maatschappelijk welzijn, rechtbanken,
administratieve autoriteiten of wetgevende lichamen, vormen de belangen van het
kind de eerste overweging.
2. De Staten die partij zijn, verbinden zich ertoe het kind de bescherming en zorg te
verzekeren die nodig zijn voor zijn of haar welzijn, rekening houdend met de rechten
en plichten van zijn of haar ouders, voogden of anderen die wettelijk verantwoordelijk
zijn voor het kind, en nemen daartoe alle passende wettelijke en administratieve
maatregelen.
3. De Staten die partij zijn, waarborgen dat de instellingen, diensten en voorzieningen
die verantwoordelijk zijn voor de zorg voor of bescherming van kinderen voldoen aan
de door de bevoegde autoriteiten vastgestelde normen, in het bijzonder op het gebied
van veiligheid, gezondheid, het aantal en de bekwaamheid van het personeel,
alsmede bevoegd toezicht.
→ Artikel 7 – Naam en nationaliteit
1. Het kind wordt onmiddellijk na de geboorte ingeschreven en heeft vanaf de geboorte
recht op een naam, het recht een nationaliteit te verwerven en, voor zover mogelijk,
het recht zijn of haar ouders te kennen en door hen te worden verzorgd.
2. De Staten die partij zijn, waarborgen de verwezenlijking van deze rechten in
overeenstemming met hun nationale wetgeving en hun verplichtingen krachtens de
desbetreffende internationale instrumenten op dit gebied, met name in gevallen
waarin het kind anders staatloos zou zijn.
Art. 9 IVRK: contact met beide ouders
Art. 12 IVRK: recht om je mening te geven
Art. 18 IVRK: verantwoordelijkheid ouders
Art. 21 IVRK: adoptie
Onderwerpen van familierecht:
Personenrecht
Als je het alleen over een persoon op zich hebt, bijvoorbeeld je geboorteakte,
woonplaats of een geestelijke stoornis.
Familierecht
Over een persoon in combinatie met iemand anders in een relatie, de verhouding
, tussen deze personen.
Erfrecht
Wie krijgt de goederen van de overledene en wie betaald de schulden bijvoorbeeld?
Jeugdrecht
De rechten van de kinderen, zij hebben eigen rechten en plichten.
Procesrecht
Binnen het personen- en familierecht is het procesrecht weer iets anders dan in
ander recht.
Structuur van familierecht, boek 1 BW:
1. Algemene bepalingen
2. Naam
3. Woonplaats
4. Burgerlijke stand
5. Huwelijk / GP (5a)
6. Rechten/plichten echtgenoten
7. Gemeenschap van goederen
8. Huwelijkse voorwaarden
9. Ontbinding van het huwelijk
10. Scheiding van tafel en bed
11. Afstamming
12. Adoptie
13. Minderjarigheid
14. Gezag
15. Omgang en informatie
16. Curatele
17. Alimentatie
18. Vermissing
19. Bewind
20. Mentorschap
Tendensen:
Verdergaande gelijkstelling tussen man en vrouw
Toename in samenwonende stellen
Toename in buiten huwelijk geboren kinderen, deze kinderen hebben andere
bescherming door de wet dan kinderen die binnen een huwelijk geboren worden.
Toename in aantal echtscheidingen, 37% van huwelijken eindigen in scheidingen.
Vergrijzing van de samenleving, de gemiddelde leeftijd van de samenleving gaat
omhoog, dit heeft invloed op hoe we omgaan met bijvoorbeeld mensen onder
curatele bij bijvoorbeeld ouderen met dementie.
Gelijkstelling tussen alternatieve gezinsvormen, bijvoorbeeld homoseksuele
huwelijken en hoe het recht hierop inspeelt bij bijvoorbeeld de komst van een kind.
Pluralisme en individualisme, veel verschillende relatiemogelijkheden
Beginselen:
Beginsel van persoonlijke vrijheid: men heeft een vrije keuze met wie men een relatie
wil hebben en wanneer men een kind wil
, Beginsel van gelijkheid: gelijkheid tussen man en vrouw en homoseksueel en
heteroseksueel bijvoorbeeld.
Beginsel van verantwoordelijkheid: zorgplicht, bescherming, afstamming, bij kinderen
van bijvoorbeeld draagmoeders.
Beginsel van gebondenheid: veel regels van dwingend recht, je kan niet zomaar
jezelf trouwen, hiervoor zijn veel regels gemaakt.
Video 5b: Relatierecht
Aangaan van de relatie:
Formele relatie: geregeld in Boek 1 BW, geregeld door het familierecht
- Huwelijk (Titel 5 Boek 1 BW)
- Geregistreerd partnerschap (Titel 5A Boek 1 BW)
Informele relatie: niet geregeld door het familierecht, maar door het algemeen
privaatrecht
- Samenlevingscontract (HR Haviltex is de uitleg)
- Samenleving zonder contract
- LAT (living apart together)
Formele relaties:
Twee soorten voorwaarden:
Uitwendige (formaliteiten): bijvoorbeeld hoeveel getuigen moeten er zijn, te maken
met andere partijen
Inwendige: twee soorten vereiste voor een formele relatie:
- Absolute vereiste: alleen maar van belang met wie je te maken hebt, bijvoorbeeld
alleen informatie uit de man uit een huwelijk.
1. niet een te jeugdige leeftijd art. 1:31 BW
2. vermogen tot wilsbepaling, art. 1:32 BW
3. geen bestaand huwelijk of GP art. 1:33 / art. 1:42 BW
4. vereiste toestemming van derden art. 1:35 e.v. BW
- Relatieve vereiste: beide mensen zijn nodig voor deze informatie
1. geen nauwe bloedverwantschap art. 1:41 BW jo 1:3 BW
2. niet adoptief broer - zus, tenzij ….. art. 1:41 BW
3. familieleden in 3e of 4e graad, tenzij … art. 1:41a BW jo 1:3 BW
4. geen stuiting (vgl. art. 1:50 e.v. BW)
Gevolgen van de relatie:
Vermogensrecht:
- Rechten en plichten tegenover elkaar: Titel 6
- Gemeenschap van goederen: Titel 7
- Huwelijkse voorwaarden (contracten): Titel 8
Erfrecht, huurrecht, verschoningsrecht
Grondslag voorpartneralimentatie
Status kinderen in afstammingsrecht, gezag, etc.
Diverse andere rechtsgevolgen (fiscaal, strafrechtelijk etc.)
Beëindigen van de relatie:
Huwelijk
- Dood
- Echtscheiding
- Vermissing
- Scheiding van tafel en bed, men moet naar de rechtszaak om een huwelijk te
beëindigen.
semester 1: blok 3 + 4
Blok 3: personen- en familierecht
Week 44:
Familierechtelijke bronnen:
Boek 1 BW
Internationale verdragen:
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten
Internationaal verdrag voor de rechten van het kind
Gehandicaptenverdrag
Andere internationale regelingen
Het Familierecht vind je in het privaatrecht, maar ook in andere rechten:
Strafrecht, bij bijvoorbeeld jeugdstrafrecht
Bestuursrecht, bij bijvoorbeeld een huwelijksakte die door de burgerlijke stand wordt
gemaakt, wat een deel van het bestuursrecht wordt.
Internationaal privaatrecht, mensen uit twee verschillende landen die willen trouwen
of scheiden
Internationaal publiekrecht, regels over internationale instrumenten bij bijvoorbeeld
internationale verdragen IRVM
Gezondheidsrechte, wie geeft toestemming voor ingrepen bij kinderen
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens:
De volgende artikelen zijn van groot belang:
Artikel 8: respect voor gezins- en privéleven
Vier verschillende onderwerpen:
- Respect voor gezinsleven
- Respect voor privéleven
- Respect voor woning
- Respect voor correspondentie
“nauwe persoonlijke betrekking” = ‘family life’
Onderscheid tussen formeelrechtelijk begrip en materieelrechtelijk begrip
EHRM Marckx-arrest: artikel 8 is een hele code wetboek van het familierecht, dit is
dus de kern van het familierecht. Internationaal arrest, vertaald naar het Nederlands
en echt een standaardarrest.
Artikel 12: recht om te trouwen
Artikel 14: men mag niet discrimineren
(Artikel 6: procesrechtelijkheid)
Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM):
→ Artikel 8 – Recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven
1. Een ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven,
zijn woning en zijn correspondentie.
, 2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan met de uitoefening van dit
recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving
noodzakelijk is in het belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of
het economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en
strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of voor de
bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
→ Artikel 14 – Verbod van discriminatie
Het genot van de rechten en vrijheden die in dit Verdrag zijn vermeld, moet worden
verzekerd zonder enig onderscheid op welke grond dan ook, zoals geslacht, ras, kleur, taal,
godsdienst, politieke of andere overtuiging, nationale of maatschappelijke afkomst, het
behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte of andere status.
Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind (IVRK)
→ Artikel 3 – Belang van het kind
1. Bij alle maatregelen betreffende kinderen, ongeacht of deze worden genomen door
openbare of particuliere instellingen voor maatschappelijk welzijn, rechtbanken,
administratieve autoriteiten of wetgevende lichamen, vormen de belangen van het
kind de eerste overweging.
2. De Staten die partij zijn, verbinden zich ertoe het kind de bescherming en zorg te
verzekeren die nodig zijn voor zijn of haar welzijn, rekening houdend met de rechten
en plichten van zijn of haar ouders, voogden of anderen die wettelijk verantwoordelijk
zijn voor het kind, en nemen daartoe alle passende wettelijke en administratieve
maatregelen.
3. De Staten die partij zijn, waarborgen dat de instellingen, diensten en voorzieningen
die verantwoordelijk zijn voor de zorg voor of bescherming van kinderen voldoen aan
de door de bevoegde autoriteiten vastgestelde normen, in het bijzonder op het gebied
van veiligheid, gezondheid, het aantal en de bekwaamheid van het personeel,
alsmede bevoegd toezicht.
→ Artikel 7 – Naam en nationaliteit
1. Het kind wordt onmiddellijk na de geboorte ingeschreven en heeft vanaf de geboorte
recht op een naam, het recht een nationaliteit te verwerven en, voor zover mogelijk,
het recht zijn of haar ouders te kennen en door hen te worden verzorgd.
2. De Staten die partij zijn, waarborgen de verwezenlijking van deze rechten in
overeenstemming met hun nationale wetgeving en hun verplichtingen krachtens de
desbetreffende internationale instrumenten op dit gebied, met name in gevallen
waarin het kind anders staatloos zou zijn.
Art. 9 IVRK: contact met beide ouders
Art. 12 IVRK: recht om je mening te geven
Art. 18 IVRK: verantwoordelijkheid ouders
Art. 21 IVRK: adoptie
Onderwerpen van familierecht:
Personenrecht
Als je het alleen over een persoon op zich hebt, bijvoorbeeld je geboorteakte,
woonplaats of een geestelijke stoornis.
Familierecht
Over een persoon in combinatie met iemand anders in een relatie, de verhouding
, tussen deze personen.
Erfrecht
Wie krijgt de goederen van de overledene en wie betaald de schulden bijvoorbeeld?
Jeugdrecht
De rechten van de kinderen, zij hebben eigen rechten en plichten.
Procesrecht
Binnen het personen- en familierecht is het procesrecht weer iets anders dan in
ander recht.
Structuur van familierecht, boek 1 BW:
1. Algemene bepalingen
2. Naam
3. Woonplaats
4. Burgerlijke stand
5. Huwelijk / GP (5a)
6. Rechten/plichten echtgenoten
7. Gemeenschap van goederen
8. Huwelijkse voorwaarden
9. Ontbinding van het huwelijk
10. Scheiding van tafel en bed
11. Afstamming
12. Adoptie
13. Minderjarigheid
14. Gezag
15. Omgang en informatie
16. Curatele
17. Alimentatie
18. Vermissing
19. Bewind
20. Mentorschap
Tendensen:
Verdergaande gelijkstelling tussen man en vrouw
Toename in samenwonende stellen
Toename in buiten huwelijk geboren kinderen, deze kinderen hebben andere
bescherming door de wet dan kinderen die binnen een huwelijk geboren worden.
Toename in aantal echtscheidingen, 37% van huwelijken eindigen in scheidingen.
Vergrijzing van de samenleving, de gemiddelde leeftijd van de samenleving gaat
omhoog, dit heeft invloed op hoe we omgaan met bijvoorbeeld mensen onder
curatele bij bijvoorbeeld ouderen met dementie.
Gelijkstelling tussen alternatieve gezinsvormen, bijvoorbeeld homoseksuele
huwelijken en hoe het recht hierop inspeelt bij bijvoorbeeld de komst van een kind.
Pluralisme en individualisme, veel verschillende relatiemogelijkheden
Beginselen:
Beginsel van persoonlijke vrijheid: men heeft een vrije keuze met wie men een relatie
wil hebben en wanneer men een kind wil
, Beginsel van gelijkheid: gelijkheid tussen man en vrouw en homoseksueel en
heteroseksueel bijvoorbeeld.
Beginsel van verantwoordelijkheid: zorgplicht, bescherming, afstamming, bij kinderen
van bijvoorbeeld draagmoeders.
Beginsel van gebondenheid: veel regels van dwingend recht, je kan niet zomaar
jezelf trouwen, hiervoor zijn veel regels gemaakt.
Video 5b: Relatierecht
Aangaan van de relatie:
Formele relatie: geregeld in Boek 1 BW, geregeld door het familierecht
- Huwelijk (Titel 5 Boek 1 BW)
- Geregistreerd partnerschap (Titel 5A Boek 1 BW)
Informele relatie: niet geregeld door het familierecht, maar door het algemeen
privaatrecht
- Samenlevingscontract (HR Haviltex is de uitleg)
- Samenleving zonder contract
- LAT (living apart together)
Formele relaties:
Twee soorten voorwaarden:
Uitwendige (formaliteiten): bijvoorbeeld hoeveel getuigen moeten er zijn, te maken
met andere partijen
Inwendige: twee soorten vereiste voor een formele relatie:
- Absolute vereiste: alleen maar van belang met wie je te maken hebt, bijvoorbeeld
alleen informatie uit de man uit een huwelijk.
1. niet een te jeugdige leeftijd art. 1:31 BW
2. vermogen tot wilsbepaling, art. 1:32 BW
3. geen bestaand huwelijk of GP art. 1:33 / art. 1:42 BW
4. vereiste toestemming van derden art. 1:35 e.v. BW
- Relatieve vereiste: beide mensen zijn nodig voor deze informatie
1. geen nauwe bloedverwantschap art. 1:41 BW jo 1:3 BW
2. niet adoptief broer - zus, tenzij ….. art. 1:41 BW
3. familieleden in 3e of 4e graad, tenzij … art. 1:41a BW jo 1:3 BW
4. geen stuiting (vgl. art. 1:50 e.v. BW)
Gevolgen van de relatie:
Vermogensrecht:
- Rechten en plichten tegenover elkaar: Titel 6
- Gemeenschap van goederen: Titel 7
- Huwelijkse voorwaarden (contracten): Titel 8
Erfrecht, huurrecht, verschoningsrecht
Grondslag voorpartneralimentatie
Status kinderen in afstammingsrecht, gezag, etc.
Diverse andere rechtsgevolgen (fiscaal, strafrechtelijk etc.)
Beëindigen van de relatie:
Huwelijk
- Dood
- Echtscheiding
- Vermissing
- Scheiding van tafel en bed, men moet naar de rechtszaak om een huwelijk te
beëindigen.
