H6 De cognitieve benadering
1. Uitgangspunten en basisbegrippen
1.1. Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze
interacties worden bepaald door cognitieve processen
- Cognitief psychologen bestuderen:
De bewerking en ontwikkeling van kennis en informatie
- Mens wordt gezien als individu die voortdurend actief en creatief
informatie opneemt en verwerkt en zo zelf richting geeft aan gedrag,
gevoelens, gedragingen en interacties
- Taal is heel belangrijk bij cognitie
1.2. Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze
interacties worden bepaald vanuit de black box
- B: black box valt niet te bestuderen
- C: black box is het uitgangspunt voor het verklaren van menselijke gedragingen
- S-R-schema wordt vervangen door S-P-R-schema
P staat voor Persoon en met name voor allerlei cognitieve processen die
(S) prikkels betekenis geven door ervoor te zorgen dat mensen op een
zinvolle manier reageren (R)
Het zijn dus niet de prikkels i/d omgeving die reflexmatig 4G’s uitlokken (B)
Maar vooral de manier waarop mensen die prikkels interpreteren (Cogn)
1.3. Een cognitieve benadering gaat uit van een
informatieverwerkingsmodel
Er is een input, een verwerking en een output. In de cognitieve
psychologie besteedt men vooral aandacht aan de manier waarop mensen:
- Informatie opnemen uit hun omgeving (input)
- Deze informatie actief bewerken, daaraan betekenis geven en die
eventueel opslaan (verwerking)
- Op basis van die informatie bepaalde beslissingen nemen of
betekenisvolle handelingen stellen (output).
, Toch voldoet dit beeld van een computer niet helemaal. In tegenstelling tot een
computer is de mens:
- Een actief en creatief wezen dat zelf zijn gedrag, gevoelens en gedachten
bepaalt, terwijl een computer passief uitvoert wat zijn software beveelt
- Een wezen dat op zijn eigen, unieke manier die informatie verwerkt, terwijl
elke computer die informatie altijd en overal op dezelfde manier verwerkt.
Centraal in deze mentale verwerking staan allerlei cognitieve schema’s.
Kenmerken van Cognitieve schema’s:
- Bevatten essentiële kenmerken van personen
- Bevatten ook meer persoonlijke informatie
- Zijn gebaseerd op een persoonlijke selectie van informatie die we in ons leven
verzameld hebben
- Statische structuren, die over de tijd genomen vrij stabiel blijven
- Verschillen van persoon tot persoon
- Verschillen van cultuur tot cultuur
- Ze zijn moeilijk onder woorden te brengen en worden stilzwijgend aangenomen
= impliciet
- Automatisch geactiveerd
Vooroordelen zijn een mooi voorbeeld van de werking van schema’s
1.4. Een cognitieve benadering gaat uit van een
wetenschapsmodel gebaseerd op kwantitatieve en
kwalitatieve methoden
Door zowel gebruik te maken van kwalitatieve als kwantitatieve methoden
probeert men een meer alomvattend beeld te krijgen van de complexe aard van
gedragingen.
2. /
3. /
,4. Een Cognitieve kijk op de Waarneming
4.1. Inleiding
Cognitieve benadering gaat ervan uit dat na de input allerlei
verwerkingsprocessen plaatsvinden waarbij de input actief wordt
verwerkt en bewerkt voor men tot een zinvolle output komt.
wat mensen waarnemen is niet altijd een getrouwe weergave is van de
werkelijkheid
Mensen reageren niet op een werkelijke wereld, die voor iedereen dezelfde
is, maar op een geconstrueerde wereld. (=een omgeving of realiteit die
bewust is ontworpen, gecreëerd of bedacht)
Nu al kunnen we poneren dat wat we waarnemen, afhankelijk is van:
- De objectieve kenmerken van de prikkels die we waarnemen
- De bouw en de werking van de zintuigen en het zenuwstelsel
- De persoon als waarnemer (de kennis die we hebben, herinneringen,
verwachtingen en behoeften die bij ons leven en allerlei persoonlijke
verlangens en gewoonten)
- De context of omgeving waarin we iets waarnemen
4.2. Fysische prikkels worden omgezet in zintuigelijke prikkels
4.2.1. De werking van onze zintuigen
De receptoren van de verschillende zintuigen zijn te vergelijken
met een soort transformatoren of tolken die informatie van
het ene systeem (= informatie uit de buitenwereld) omzetten in
een taal die het andere systeem (= de hersenen) kan verwerken.
De lichamelijke structuur van onze zintuigen en
zenuwstelsel zorgt er voor dat bepaalde stimuli niet eens
worden opgemerkt.
Elk zintuig is maar gevoelig voor een bepaald soort
prikkels, en dan nog binnen bepaalde marges.
, ZICHT
De amplitude van die lichtgolven bepaalt de helderheid van de
kleuren, en de golflengte of de frequentie is bepalend voor de kleur
zelf.
GEHOOR
Het menselijke oor is gevoelig voor trillingen met een frequentie
tussen 20 en 20.000 hertz
Het oor kan tonen van verschillende toonsterkte en toonhoogte
waarnemen naargelang de amplitude en de golflengte of de
frequentie van de geluidsgolven.
REUK
Men schat dat de neus gevoelig is voor 10.000 tot 40.000 verschillende
geuren.
SMAAK
Met de tong kunnen we allerlei smaken onderscheiden.
1. Uitgangspunten en basisbegrippen
1.1. Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze
interacties worden bepaald door cognitieve processen
- Cognitief psychologen bestuderen:
De bewerking en ontwikkeling van kennis en informatie
- Mens wordt gezien als individu die voortdurend actief en creatief
informatie opneemt en verwerkt en zo zelf richting geeft aan gedrag,
gevoelens, gedragingen en interacties
- Taal is heel belangrijk bij cognitie
1.2. Ons gedrag, onze gevoelens, onze gedachten en onze
interacties worden bepaald vanuit de black box
- B: black box valt niet te bestuderen
- C: black box is het uitgangspunt voor het verklaren van menselijke gedragingen
- S-R-schema wordt vervangen door S-P-R-schema
P staat voor Persoon en met name voor allerlei cognitieve processen die
(S) prikkels betekenis geven door ervoor te zorgen dat mensen op een
zinvolle manier reageren (R)
Het zijn dus niet de prikkels i/d omgeving die reflexmatig 4G’s uitlokken (B)
Maar vooral de manier waarop mensen die prikkels interpreteren (Cogn)
1.3. Een cognitieve benadering gaat uit van een
informatieverwerkingsmodel
Er is een input, een verwerking en een output. In de cognitieve
psychologie besteedt men vooral aandacht aan de manier waarop mensen:
- Informatie opnemen uit hun omgeving (input)
- Deze informatie actief bewerken, daaraan betekenis geven en die
eventueel opslaan (verwerking)
- Op basis van die informatie bepaalde beslissingen nemen of
betekenisvolle handelingen stellen (output).
, Toch voldoet dit beeld van een computer niet helemaal. In tegenstelling tot een
computer is de mens:
- Een actief en creatief wezen dat zelf zijn gedrag, gevoelens en gedachten
bepaalt, terwijl een computer passief uitvoert wat zijn software beveelt
- Een wezen dat op zijn eigen, unieke manier die informatie verwerkt, terwijl
elke computer die informatie altijd en overal op dezelfde manier verwerkt.
Centraal in deze mentale verwerking staan allerlei cognitieve schema’s.
Kenmerken van Cognitieve schema’s:
- Bevatten essentiële kenmerken van personen
- Bevatten ook meer persoonlijke informatie
- Zijn gebaseerd op een persoonlijke selectie van informatie die we in ons leven
verzameld hebben
- Statische structuren, die over de tijd genomen vrij stabiel blijven
- Verschillen van persoon tot persoon
- Verschillen van cultuur tot cultuur
- Ze zijn moeilijk onder woorden te brengen en worden stilzwijgend aangenomen
= impliciet
- Automatisch geactiveerd
Vooroordelen zijn een mooi voorbeeld van de werking van schema’s
1.4. Een cognitieve benadering gaat uit van een
wetenschapsmodel gebaseerd op kwantitatieve en
kwalitatieve methoden
Door zowel gebruik te maken van kwalitatieve als kwantitatieve methoden
probeert men een meer alomvattend beeld te krijgen van de complexe aard van
gedragingen.
2. /
3. /
,4. Een Cognitieve kijk op de Waarneming
4.1. Inleiding
Cognitieve benadering gaat ervan uit dat na de input allerlei
verwerkingsprocessen plaatsvinden waarbij de input actief wordt
verwerkt en bewerkt voor men tot een zinvolle output komt.
wat mensen waarnemen is niet altijd een getrouwe weergave is van de
werkelijkheid
Mensen reageren niet op een werkelijke wereld, die voor iedereen dezelfde
is, maar op een geconstrueerde wereld. (=een omgeving of realiteit die
bewust is ontworpen, gecreëerd of bedacht)
Nu al kunnen we poneren dat wat we waarnemen, afhankelijk is van:
- De objectieve kenmerken van de prikkels die we waarnemen
- De bouw en de werking van de zintuigen en het zenuwstelsel
- De persoon als waarnemer (de kennis die we hebben, herinneringen,
verwachtingen en behoeften die bij ons leven en allerlei persoonlijke
verlangens en gewoonten)
- De context of omgeving waarin we iets waarnemen
4.2. Fysische prikkels worden omgezet in zintuigelijke prikkels
4.2.1. De werking van onze zintuigen
De receptoren van de verschillende zintuigen zijn te vergelijken
met een soort transformatoren of tolken die informatie van
het ene systeem (= informatie uit de buitenwereld) omzetten in
een taal die het andere systeem (= de hersenen) kan verwerken.
De lichamelijke structuur van onze zintuigen en
zenuwstelsel zorgt er voor dat bepaalde stimuli niet eens
worden opgemerkt.
Elk zintuig is maar gevoelig voor een bepaald soort
prikkels, en dan nog binnen bepaalde marges.
, ZICHT
De amplitude van die lichtgolven bepaalt de helderheid van de
kleuren, en de golflengte of de frequentie is bepalend voor de kleur
zelf.
GEHOOR
Het menselijke oor is gevoelig voor trillingen met een frequentie
tussen 20 en 20.000 hertz
Het oor kan tonen van verschillende toonsterkte en toonhoogte
waarnemen naargelang de amplitude en de golflengte of de
frequentie van de geluidsgolven.
REUK
Men schat dat de neus gevoelig is voor 10.000 tot 40.000 verschillende
geuren.
SMAAK
Met de tong kunnen we allerlei smaken onderscheiden.
