Samenvatting Gespreks- en diagnostische vaardigheden (PSBA2-11)

Gespreksvoering samenvatting

Samenvatting hoofdstuk 3

HTM – Eerste gesprek
Verzamelen van informatie over het gedrag, gedachten, gevoelens en waarden

1. Vraag- (of klacht)analyse (5-10 minuten)
 Bespreken en uiteenrafelen van de vragen van de cliënt
 Controleren van de betekenis van de vragen voor de cliënt
 Wat ga je doen?
o Je introduceert jezelf en hoe je werkt
 Wie ben ik?
 Tijdsduur
 Overzicht gesprek – werkwijze
 Uitdagen van de cliënt
 Achtergrond van de cliënt
 Testen als mogelijkheid
 Evt. ervaring met eerdere hulpverlening/psycholoog?
o Je zorgt voor een vertrouwensrelatie
 Vertrouwelijkheid vermelden!
 Naam cliënt gebruiken voor vetrouwensrelatie
o Vragen toestemming aantekeningen maken
o Je gebruikt de basisvaardigheden
o Vragen over de aanmelding
 Met wie heeft de cliënt gesproken over de aanmelding?
 Wat is de aanleiding om hulp te zoeken?
 Wat maakt dat je hier vandaag bij mij bent?
 Hoe ben je hier terecht gekomen?
 Wat maakt dat je juist nu hulp bent gaan zoeken?
 Wat is de voorgeschiedenis?
 Wanneer heeft de cliënt besloten tot aanmelding?
 Waarom is het gedrag een probleem voor de cliënt of voor anderen?
o Vragen over klachten en positieve aspecten
 Waaruit bestaat het probleem precies?
 Kun je me wat meer vertellen over je klachten?
 Hoe uit zich dit? Waar merk je dit aan?
 In welke situaties (levensgebieden) komen de klachten
voor?/In welke situaties heb je minder last van of geen
klachten?
 Hoe vaak komen de klachten voor?
 Wie beleeft welke problemen?
 Sinds wanneer zijn er problemen en hoe is de ontwikkeling verlopen?
 Wat gaat er juist wel goed?
 Wanneer is dat?

,  Heb je zelf een idee voor de verklaring van het ontstaan van de
klachten?

2. Situatie- (of probleem)analyse (10-15 minuten)
 Stimuleer je cliënt om zo veel mogelijk te vertellen
o Levensomstandigheden (wonen, werk, geld, gezondheid)
o Relaties (woonsituatie, gezin, relatie ouders, vrienden)
o Werk/studie (wat, huidige werksituatie, hoe vaak en hoe lang, collega’s/baas,
loopbaan, studie, lievelingsvakken en waarom, omgang studiegenoten,
studentenleven)
o Vrijetijdsbesteding (hobby’s, hoe vaak, hoe goed, vakanties, hoe, met wie)
o Klachtenbehandeling in verbinding met andere onderwerpen
o Wat heb je al gedaan (hulp gevraagd)?
 Nader in kaart brengen van relevante informatie
 Waar mogelijk koppelen aan algemene kennisbestanden
o Reflecties en samenvattingen (en vragen) – belangrijk
o In je hoofd
 Beschrijving en inventarisatie
 Ordening en benoeming – onderscheid maken belangrijk/minder
belangrijk
 Taxatie van de ernst

3. Opstellen en toetsen van onderzoekshypotheses (verklaringsanalyse) (5-10 minuten)
 Toetsbare onderzoekshypotheses opstellen (gebaseerd op het verhaal van de cliënt)
o Wordt als een stelling gerepresenteerd
o Beschrijft de verwachte relatie tussen de variabelen
o Vloeit logisch voort uit de informatie waarop het gebaseerd is
o Is ‘to-the-point’
o Is testbaar
 Operationaliseren
o Als de score van een bepaalde schaal op een vragenlijst
 Onderzoeksmiddelen kiezen
 Naar cliënt – introduceren en uitleggen testen
o Ter ondersteuning van onze gesprekken en het beantwoorden van je
hulpvraag
o Kijken naar je sterke en zwakke punten
o Geeft een handvat om je verder te kunnen ondersteuning

Basisvaardigheden
 Aandachtgevend Gedrag
 Kleine Aanmoediging
 Open Vraag & Gesloten Vraag
 Parafraseren (/inhoud reflecteren)
o “Het lijkt erop dat je vrienden je steunen”
 Gevoel Reflecteren
o “Ik kan zien dat denken aan je vrienden maakt je blij”
 Samenvatten

, Het hypothese toetsend model
 Om doelgericht en systematisch zoeken naar gegevens om vermoedens te toetsen
 Eerste gesprek: achterliggende informatie achterhaald
 Tweede gesprek: testgegevens besproken en een actieplan opgesteld
 Centraal: diagnostische cyclus van de Bruyn

Klinische diagnostiek
 Cliënt met psychosociale problemen (klachten)
 Diagnostiek met doel: oorzaak van de problemen opsporen en indicatie voor
behandeling
 Behandelingsgerichte psychodiagnostiek
 Vertrekpunt: psychosociale klachten, ongewenste psychosociale situaties of een
hulpvraag van iemand die de problemen zelf niet meer aankan
 Weinig kennis over en in sommige gevallen slecht in staat om eigen toestand in te
schatten en beslissingen hierover te nemen
 Een of meer adviezen met zo veel mogelijk inzicht hoe tot inzichten gekomen
 Hulpverlening volgens diagnose-recept model

Loopbaandiagnostiek
 Verkrijgen van aanvullende informatie of helpen bij het nemen van een beslissing
 Begeleidingsgerichte diagnostiek
 Vertrekpunt: gericht op vragen om advies of tijdelijke ondersteuning, betrekking op
minder ernstige situaties of problemen
 Informatie zoeken bij beslissing op een terrein waar hijzelf relatief deskundig is
(interesses, capaciteiten, manier van handelen)
 Tussenliggende beslissingen door cliënt zelf genomen
 Samenwerking staat centraal: samenwerkingsmodel, contactmodel en educatief
model

Diagnostische cyclus
 Hulpvraag (C)  type diagnostische hulpvraag (D)  type vraagstelling (C&D)  type
onderzoek (D)
o C = cliënt
o D = diagnosticus
 Hulpvraag herformuleren tot vraagstelling (onderzoeksvraag)
 Het onderzoekstype (met de onderzoeksvraag) is een technisch antwoord op de
hulpvraag
 Een stap moet tot voldoende zekerheid leiden, anders moet de cyclus (deels)
opnieuw doorlopen worden
o Bij onvoldoende zekerheid dus de bron van onzekerheid achterhalen
 Resultaat van de vorige stap is uitgangspunt voor de daaropvolgende stap
 Indien de klachtenanalyse (KA) veranderd zal ook een nieuwe probleemanalyse (PA)
nodig zijn

Vijf basisvragen
 Onderkenning
o Heb ik dyslexie?