Basisboek Aanpak Schulden – Jungmann en
Madern
Hoofdstuk 1: Omvang van de schuldenproblematiek
1.1 Betalingsachterstanden
Achterstallige betaling/betalingsachterstand: als iemand zijn
betalingsverplichting niet op tijd nakomt. Schuld: als je nog geld moet betalen.
In 2009 had een vijfde van de huishoudens een betalingsachterstand, dit is
verdubbeld sinds 2009.
Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting informeert en
adviseert over financiën van Nederlandse huishoudens. Redenen voor ontstaan
van deze achterstanden:
- Te hoge lasten
- Inkomen gedaald
- Te hoge zorgkosten
- Nonchalance
1.2 Risicovolle schulden
Risicovolle schuldsituatie: als huishouden de schulden nog wel zonder hulp
van gemeente kan oplossen, maar het is wel heel moeilijk. Risico-indicatoren
hiervoor:
- Meer dan 3 soorten achterstallige rekeningen vanwege financiële redenen.
- 1 of meer achterstallige rekenen op gebied van hypotheek, huur,
elektriciteit, gas, water ziektekosten, of afbetaling van leningen.
- Totale omvang bedraagt meer dan 500 euro.
- Leden van het huishouden staan minstens 1 keer per maand meer dan 500
euro in het rood
- Creditcardschuld van meer dan 500 euro.
Budgetcoaching kan huishoudens helpen, Via wijkteams of schuldhulpverlening.
1.3 Problematische schulden
Problematische schuld als huishoudens het niet meer zelf kunnen oplossen
en het af te betalen gedrag per maand hoger is dan het bedrag dat je zou
overhouden als je door een gemeente of schuldhulpverlenende organisatie
geholpen zou worden met een schuldregeling (betalingsafspraak met je
schuldeisers die 3 jaar duurt, na 3 jaar kwijtschelding) Gedurende de 3 jaar
moet je rondkomen van 90% van de bijstandsnorm (bedrag waarvoor geldt dat
we in Nederland vinden dat het het minimale bedrag is om van te moeten
kunnen leven).
Nieuwe schulden zijn hierdoor onvermijdelijk.
OF schulden die tot grote gevolgen kunnen leiden zoals uithuiszetting of
afsluiting van gas/licht water.
1.4 Omvang schuldenproblematiek en bereik schuldhulpverlening
Meer huishoudens met risicovolle schulden dan problematische schulden,
grootste deel van problematische schulden is niet in contact met
schuldhulpverlening. Absolute bereik van de schuldhulpverlening is
, nauwelijks groter geworden. Aantal huishoudens met risicovolle schulden daalt,
problematische schulden stijgt.
Is te verklaren vanuit ontwikkeling van schuldenpakketten: verzameling van
schulden die iemand heeft.
1.5 Schulden in Nederland en in het buitenland
Er zijn bepaalde risicogebieden in Nederland, en in internationaal
perspectief hebben Nederlandse huishoudens veel schulden. Nederland vooral
hoge hypotheekschulden. Aflossingsvrije hypotheek mag niet meer en
ondertussen gaan meer mensen afbetalen.
1.6 Kenmerken van huishoudens met schulden
Ernstige financiële achterstanden: schuldenaar heeft meerdere betalingen bij
een schuldeiser gemist en kan het voorkomen dat hij wordt afgesloten van
energie of loonbeslag. Lichte achterstanden: sprake van enkele
achterstanden, geen aanwijzing dat hij niet meer gaat betalen. Deze groepen
hebben verschillende demografische kenmerken. Verbanden:
- Kinderen meer schulden
- Vanaf 48 jaar toenemende kans, neemt daarna weer af
- Grotere kans bij huurders
- Grotere kans bij inkomensterugval
- Grotere kans bij laagopgeleide mannen
- Respondenten met geloof
Hoofdstuk 2: Soorten schulden en verbanden
2.1Overlevingsschulden
Ontstaan als een huishouden te lang moet rondkomen van een (te) laag
inkomen. Door weinig reserves kunnen onvoorziene uitgaven niet betaald
worden. Er blijft dan geen geld over voor huur, energie en zorg. Geen
zorgvuldigheid, te hoge vaste lasten:
- Stijging van huur inkomenseis heeft ervoor gezorgd dat veel
huishoudens met een inkomen net iets erboven niet in aanmerking komen
voor een coöperatie.
- Toename zorgkosten premie en eigen risico gestegen.
2.2 Compensatieschulden
Weinig geld maar de schulden zijn te vermijden. Compenseren van een
stressvolle situatie. Veel roodstanden, achterstanden op creditcards of goederen
op afbetaling. Wordt beschreven als zorgeloos koopgedrag, overvloedige
consumptie. Nu compenserende consumptie.
2.3 Aanpassingsschulden
Minder inkomen of stijging vaste lasten. Bestedingspatroon moet snel
aangepast, maar lukt niet gelijk.
2.4 Overbestedingsschulden
Als mensen consequent te veel uitgeven. Kan liggen aan verslaving, onvermogen
om administratie goed bij te houden, niet om kunnen gaan met druk van
omgeving of overkreditering.
Madern
Hoofdstuk 1: Omvang van de schuldenproblematiek
1.1 Betalingsachterstanden
Achterstallige betaling/betalingsachterstand: als iemand zijn
betalingsverplichting niet op tijd nakomt. Schuld: als je nog geld moet betalen.
In 2009 had een vijfde van de huishoudens een betalingsachterstand, dit is
verdubbeld sinds 2009.
Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting informeert en
adviseert over financiën van Nederlandse huishoudens. Redenen voor ontstaan
van deze achterstanden:
- Te hoge lasten
- Inkomen gedaald
- Te hoge zorgkosten
- Nonchalance
1.2 Risicovolle schulden
Risicovolle schuldsituatie: als huishouden de schulden nog wel zonder hulp
van gemeente kan oplossen, maar het is wel heel moeilijk. Risico-indicatoren
hiervoor:
- Meer dan 3 soorten achterstallige rekeningen vanwege financiële redenen.
- 1 of meer achterstallige rekenen op gebied van hypotheek, huur,
elektriciteit, gas, water ziektekosten, of afbetaling van leningen.
- Totale omvang bedraagt meer dan 500 euro.
- Leden van het huishouden staan minstens 1 keer per maand meer dan 500
euro in het rood
- Creditcardschuld van meer dan 500 euro.
Budgetcoaching kan huishoudens helpen, Via wijkteams of schuldhulpverlening.
1.3 Problematische schulden
Problematische schuld als huishoudens het niet meer zelf kunnen oplossen
en het af te betalen gedrag per maand hoger is dan het bedrag dat je zou
overhouden als je door een gemeente of schuldhulpverlenende organisatie
geholpen zou worden met een schuldregeling (betalingsafspraak met je
schuldeisers die 3 jaar duurt, na 3 jaar kwijtschelding) Gedurende de 3 jaar
moet je rondkomen van 90% van de bijstandsnorm (bedrag waarvoor geldt dat
we in Nederland vinden dat het het minimale bedrag is om van te moeten
kunnen leven).
Nieuwe schulden zijn hierdoor onvermijdelijk.
OF schulden die tot grote gevolgen kunnen leiden zoals uithuiszetting of
afsluiting van gas/licht water.
1.4 Omvang schuldenproblematiek en bereik schuldhulpverlening
Meer huishoudens met risicovolle schulden dan problematische schulden,
grootste deel van problematische schulden is niet in contact met
schuldhulpverlening. Absolute bereik van de schuldhulpverlening is
, nauwelijks groter geworden. Aantal huishoudens met risicovolle schulden daalt,
problematische schulden stijgt.
Is te verklaren vanuit ontwikkeling van schuldenpakketten: verzameling van
schulden die iemand heeft.
1.5 Schulden in Nederland en in het buitenland
Er zijn bepaalde risicogebieden in Nederland, en in internationaal
perspectief hebben Nederlandse huishoudens veel schulden. Nederland vooral
hoge hypotheekschulden. Aflossingsvrije hypotheek mag niet meer en
ondertussen gaan meer mensen afbetalen.
1.6 Kenmerken van huishoudens met schulden
Ernstige financiële achterstanden: schuldenaar heeft meerdere betalingen bij
een schuldeiser gemist en kan het voorkomen dat hij wordt afgesloten van
energie of loonbeslag. Lichte achterstanden: sprake van enkele
achterstanden, geen aanwijzing dat hij niet meer gaat betalen. Deze groepen
hebben verschillende demografische kenmerken. Verbanden:
- Kinderen meer schulden
- Vanaf 48 jaar toenemende kans, neemt daarna weer af
- Grotere kans bij huurders
- Grotere kans bij inkomensterugval
- Grotere kans bij laagopgeleide mannen
- Respondenten met geloof
Hoofdstuk 2: Soorten schulden en verbanden
2.1Overlevingsschulden
Ontstaan als een huishouden te lang moet rondkomen van een (te) laag
inkomen. Door weinig reserves kunnen onvoorziene uitgaven niet betaald
worden. Er blijft dan geen geld over voor huur, energie en zorg. Geen
zorgvuldigheid, te hoge vaste lasten:
- Stijging van huur inkomenseis heeft ervoor gezorgd dat veel
huishoudens met een inkomen net iets erboven niet in aanmerking komen
voor een coöperatie.
- Toename zorgkosten premie en eigen risico gestegen.
2.2 Compensatieschulden
Weinig geld maar de schulden zijn te vermijden. Compenseren van een
stressvolle situatie. Veel roodstanden, achterstanden op creditcards of goederen
op afbetaling. Wordt beschreven als zorgeloos koopgedrag, overvloedige
consumptie. Nu compenserende consumptie.
2.3 Aanpassingsschulden
Minder inkomen of stijging vaste lasten. Bestedingspatroon moet snel
aangepast, maar lukt niet gelijk.
2.4 Overbestedingsschulden
Als mensen consequent te veel uitgeven. Kan liggen aan verslaving, onvermogen
om administratie goed bij te houden, niet om kunnen gaan met druk van
omgeving of overkreditering.
