PSYCHOPATHOLOGIE HCO 2 + zelfstudie
HOOFDSTUK 3: depressieve stemmingsstoornissen
Misverstand 1 -> depressie is een zwakte, het is een kwestie van je er overheen
te zetten.
Depressie is GEEN karaktertrek, GEEN persoonlijkheidseigenschap en GEEN
kwestie van wilskracht of een gebrek aan wilskracht
Het ergste wat je tegen iemand met een depressie kan zeggen is: “het zit
in je hoofd, je doet het jezelf aan, probeer eens wat minder negatief te
zijn”.
Misverstand 2 -> depressie is een ziekte, met de juiste medicatie raak je er
bovenop
Depressie is GEEN ziekte, zoals een griep of een gebroken been
Van een depressie herstel je niet door de juiste medicatie, behandeling of
kuur
Een depressie is een kwetsbaarheid, waar je levenslang mee worstelt.
Dit betekent daarom niet dat je niet kan geholpen worden of ondersteund
kan worden.
Misverstand 3 -> bij een depressie moet je eerst en vooral zelf je problemen
proberen op te lossen
Bij een ernstige depressie is professionele hulp aangewezen, maar nog te
weinig mensen vinden de weg naar professionele hulp
1 op de 2 mensen met een depressie krijgt GEEN behandeling
2 op de 3 mensen met een depressie krijgt GEEN psychiatrische- of
psychologische hulp
4 op de 5 mensen met een depressie krijgt GEEN adequate behandeling
3.1 symptomatologie
5 (of meer) van volgende kenmerken zijn binnen een periode van 2 weken
dagelijks aanwezig, terwijl dit daarvoor niet het geval was en daarbij is ten
minste één van de eerste twee symptomen aanwezig:
Sombere stemming
Duidelijke vermindering van interesse en plezier in alle activiteiten
Duidelijke gewichtsvermindering of toename of een verandering in de
eetlust
Insomnia of hypersomnia
Psychomotorische rusteloosheid of remming
Moe of verlies van energie
Gevoelens van schuld en waardeloosheid
! spreken over depressie is ook altijd een beetje misleidend:
omdat depressie zich eigenlijk niet altijd een duidelijk aflijnbaar syndroom
is
omdat er binnen de diagnose depressie, verschillende ziektebeelden
mogelijk zijn
omdat verschillende personen aan elkaar tegengestelde klachten kunnen
hebben
, PSYCHOPATHOLOGIE HCO 2 + zelfstudie
! alles moet steeds geïndividualiseerd worden op basis van:
verloop van het ziekteproces
de concrete invulling van symptomen
het is belangrijker om te weten wat soort persoon deze ziekte geeft dan te weten
wat soort ziekte deze persoon heeft ! (Hippocrates)
sombere depressieve stemming:
alles is grijs, zwart
zich somber, rot, down voelen
pessimisme
een gevoel van uitzichtloosheid
voortdurend willen huilen of niet kunnen huilen
3.1.1 duidelijke vermindering van interesse en plezier in activiteiten
nergens geen belangstelling meer in hebben
nergens geen plezier meer in hebben
nergens geen interesse meer in hebben
nergens geen gevoel meer bij hebben
3.1.2 duidelijke gewichtstoename/afname of verandering in eetlust
geen eetlust hebben
eten omdat het moet
vreetbuien hebben
alle voedsel heeft dezelfde vage smaak
! medicatie kan de eetlust doen toenemen en daardoor het gewichtsverlies
maskeren
3.1.3 duidelijke slaapproblemen
insomnia
problemen met inslapen of doorslapen
onrustig slapen
hypersomnia
3.1.4 gevoelens van rusteloosheid of geremdheid
een zichtbare opgejaagdheid en rusteloosheid
gespannen mimiek
maar ook:
o vertraging in spreken en bewegen
o lang stilzitten
o verstarde mimiek
3.1.5 moeheid en verlies aan energie
geen fut hebben
zich moe voelen bij het opstaan
het gevoel hebben dat alles pakken energie kost
uitgeput zijn
3.1.6 schuldgevoel en gevoelens van waardeloosheid
, PSYCHOPATHOLOGIE HCO 2 + zelfstudie
denken
o “ik doe niet genoeg mijn best”
o “ ik ben anderen niet dankbaar”
o “ik ben waardeloos”
o “ik verwaarloos mijn gezin”
o “ik verdien dit”
3.1.7 verminderde concentratie en besluiteloosheid
Zich niet kunnen concentreren
In rondjes blijven denken
Geen beslissingen kunnen nemen
3.1.8 terugkerende gedachten aan de dood en suïcidegedachten
Angst voor de dood
Deken aan zelfdoding of pogingen daartoe ondernemen
o “het is de enige uitweg”
o “ik kan zo niet verder”
3.2 typologie
Stemmingswisselingen zijn (ab)normaal als…
De stemmingswisselingen frequenter voorkomen dan normaal
De stemmingsstoornissen ernstiger zijn dan normaal
De stemmingsstoornissen langduriger zijn dan normaal
De stemmingsstoornissen ondragelijk zijn voor de betrokkene
De stemmingswisselingen het dagelijks functioneren verhinderen
De stemmingsstoornissen verhinderen dat men zijn rollen kan opnemen
De stemmingsstoornissen een gevaar opleveren voor de betrokkene
Bij een disruptieve stemmingsregulatiestoornis gaat het om
Woede en agressie uitbarstingen
Intense emotionele uitbarstingen
Impulsiviteit
Bij een persisterende depressieve stoornis (dysthemie) zijn:
De depressieve klachten milder
Veel langduriger (minstens twee jaar, het grootste deel van de dag en
meer dagen wel dan niet)
De klachten niet episodisch maar permanent
Bij een premenstruele stemmingsstoornis gaat het om emotionele labiliteit,
somberheid, angstklachten, prikkelbaarheid tijdens de twee weken tussen de
eisprong en het begin van de menstruatie bij vrouwen. Er is sprake van een
stoornis wanneer er daardoor een belangrijke impact op het functioneren.
Bij een depressieve stemmingsstoornis door een middel/medicatie of door een
somatische aandoening zijn de depressieve klachten duidelijk gebonden aan het
gebruik van middel, medicatie of een lichamelijk probleem.
Differentieel diagnose:
HOOFDSTUK 3: depressieve stemmingsstoornissen
Misverstand 1 -> depressie is een zwakte, het is een kwestie van je er overheen
te zetten.
Depressie is GEEN karaktertrek, GEEN persoonlijkheidseigenschap en GEEN
kwestie van wilskracht of een gebrek aan wilskracht
Het ergste wat je tegen iemand met een depressie kan zeggen is: “het zit
in je hoofd, je doet het jezelf aan, probeer eens wat minder negatief te
zijn”.
Misverstand 2 -> depressie is een ziekte, met de juiste medicatie raak je er
bovenop
Depressie is GEEN ziekte, zoals een griep of een gebroken been
Van een depressie herstel je niet door de juiste medicatie, behandeling of
kuur
Een depressie is een kwetsbaarheid, waar je levenslang mee worstelt.
Dit betekent daarom niet dat je niet kan geholpen worden of ondersteund
kan worden.
Misverstand 3 -> bij een depressie moet je eerst en vooral zelf je problemen
proberen op te lossen
Bij een ernstige depressie is professionele hulp aangewezen, maar nog te
weinig mensen vinden de weg naar professionele hulp
1 op de 2 mensen met een depressie krijgt GEEN behandeling
2 op de 3 mensen met een depressie krijgt GEEN psychiatrische- of
psychologische hulp
4 op de 5 mensen met een depressie krijgt GEEN adequate behandeling
3.1 symptomatologie
5 (of meer) van volgende kenmerken zijn binnen een periode van 2 weken
dagelijks aanwezig, terwijl dit daarvoor niet het geval was en daarbij is ten
minste één van de eerste twee symptomen aanwezig:
Sombere stemming
Duidelijke vermindering van interesse en plezier in alle activiteiten
Duidelijke gewichtsvermindering of toename of een verandering in de
eetlust
Insomnia of hypersomnia
Psychomotorische rusteloosheid of remming
Moe of verlies van energie
Gevoelens van schuld en waardeloosheid
! spreken over depressie is ook altijd een beetje misleidend:
omdat depressie zich eigenlijk niet altijd een duidelijk aflijnbaar syndroom
is
omdat er binnen de diagnose depressie, verschillende ziektebeelden
mogelijk zijn
omdat verschillende personen aan elkaar tegengestelde klachten kunnen
hebben
, PSYCHOPATHOLOGIE HCO 2 + zelfstudie
! alles moet steeds geïndividualiseerd worden op basis van:
verloop van het ziekteproces
de concrete invulling van symptomen
het is belangrijker om te weten wat soort persoon deze ziekte geeft dan te weten
wat soort ziekte deze persoon heeft ! (Hippocrates)
sombere depressieve stemming:
alles is grijs, zwart
zich somber, rot, down voelen
pessimisme
een gevoel van uitzichtloosheid
voortdurend willen huilen of niet kunnen huilen
3.1.1 duidelijke vermindering van interesse en plezier in activiteiten
nergens geen belangstelling meer in hebben
nergens geen plezier meer in hebben
nergens geen interesse meer in hebben
nergens geen gevoel meer bij hebben
3.1.2 duidelijke gewichtstoename/afname of verandering in eetlust
geen eetlust hebben
eten omdat het moet
vreetbuien hebben
alle voedsel heeft dezelfde vage smaak
! medicatie kan de eetlust doen toenemen en daardoor het gewichtsverlies
maskeren
3.1.3 duidelijke slaapproblemen
insomnia
problemen met inslapen of doorslapen
onrustig slapen
hypersomnia
3.1.4 gevoelens van rusteloosheid of geremdheid
een zichtbare opgejaagdheid en rusteloosheid
gespannen mimiek
maar ook:
o vertraging in spreken en bewegen
o lang stilzitten
o verstarde mimiek
3.1.5 moeheid en verlies aan energie
geen fut hebben
zich moe voelen bij het opstaan
het gevoel hebben dat alles pakken energie kost
uitgeput zijn
3.1.6 schuldgevoel en gevoelens van waardeloosheid
, PSYCHOPATHOLOGIE HCO 2 + zelfstudie
denken
o “ik doe niet genoeg mijn best”
o “ ik ben anderen niet dankbaar”
o “ik ben waardeloos”
o “ik verwaarloos mijn gezin”
o “ik verdien dit”
3.1.7 verminderde concentratie en besluiteloosheid
Zich niet kunnen concentreren
In rondjes blijven denken
Geen beslissingen kunnen nemen
3.1.8 terugkerende gedachten aan de dood en suïcidegedachten
Angst voor de dood
Deken aan zelfdoding of pogingen daartoe ondernemen
o “het is de enige uitweg”
o “ik kan zo niet verder”
3.2 typologie
Stemmingswisselingen zijn (ab)normaal als…
De stemmingswisselingen frequenter voorkomen dan normaal
De stemmingsstoornissen ernstiger zijn dan normaal
De stemmingsstoornissen langduriger zijn dan normaal
De stemmingsstoornissen ondragelijk zijn voor de betrokkene
De stemmingswisselingen het dagelijks functioneren verhinderen
De stemmingsstoornissen verhinderen dat men zijn rollen kan opnemen
De stemmingsstoornissen een gevaar opleveren voor de betrokkene
Bij een disruptieve stemmingsregulatiestoornis gaat het om
Woede en agressie uitbarstingen
Intense emotionele uitbarstingen
Impulsiviteit
Bij een persisterende depressieve stoornis (dysthemie) zijn:
De depressieve klachten milder
Veel langduriger (minstens twee jaar, het grootste deel van de dag en
meer dagen wel dan niet)
De klachten niet episodisch maar permanent
Bij een premenstruele stemmingsstoornis gaat het om emotionele labiliteit,
somberheid, angstklachten, prikkelbaarheid tijdens de twee weken tussen de
eisprong en het begin van de menstruatie bij vrouwen. Er is sprake van een
stoornis wanneer er daardoor een belangrijke impact op het functioneren.
Bij een depressieve stemmingsstoornis door een middel/medicatie of door een
somatische aandoening zijn de depressieve klachten duidelijk gebonden aan het
gebruik van middel, medicatie of een lichamelijk probleem.
Differentieel diagnose:
