INLEIDING
Doelstellingen van dit vak:
- Verder bouwen op bestuursrecht
- Omgevingsrecht: leefomgeving (ruimtelijkeordeningsrecht en milieurecht)
- Materies voor allround jurist (duurzame ontwikkeling, onteigening, gewestplan, omgevingsvergunning, …)
- Teaser voor latere specialisatie
Evoluties in het vak:
- Ruimtelijk bestuursrecht bestaat sinds 2005-06 als verplicht vak
- Sinds 2014-15 wat meer nadruk op milieurecht, wat minder ruimtelijk ordeningsrecht
- → ontstaan naam omgevingsrecht
- Sinds 2019-20 meer nadruk functie omgevingsrecht voor een duurzame ontwikkeling (leerlijn duurzame
ontwikkeling, wat meer beschouwend dan beschrijvend)
- Beoogt ons na te denken of het milieurecht niet te kort schiet
- Sinds 2021-22 vak bestuurs- en omgevingsrecht (zonder reductie van beide vakken!)
Onderwijsmethode:
- Hoorcolleges
- verduidelijking bij leerstof (spreektaal vs. uitgetypte cursus/handboek), actualisering (handboek
van 2022), enkele keren een (grote) uitbreiding
- concretisering en illustratie (o.m. tonen van documentatie)
- interactie via ‘case-method’ onderwijs (met gebruik van Wooclap quizzen)
- Eventueel ook (wat) zelfstudie
Evaluatie:
- Één schriftelijk examen voor het vak bestuurs- en omgevingsrecht (geomatica studenten: apart
schriftelijk examen, enkel omgevingsrecht uiteraard, met wat andere klemtonen)
- open vragen (m.i.v. ja/neen vragen met motivering), gebruik van wetgeving is toegelaten
- kan bij omgevingsrecht zijn: theorie; oefening; met tekst, vonnis, arrest, … (~ Wooclap quizzen)
1
,HOOFDSTUK 1: OMGEVINGSRECHT EN HET RECHT
1. BESTUURSRECHT
1.1. Omschrijving en situering in het recht
- Vooral bestuursrecht maar niet alleen die rechtstak: dwarsdoorsnede van het recht
- Je kan elke rechtstak bekijken en overal zit er wel een deeltje omgevingsrecht in
- Bv. vergunningsplicht om te bouwen = het vergunningsrecht
- Bv. aansprakelijkheid voor milieuschade = aansprakelijkheidsrecht
- Bv. ecofiscaliteit = fiscaal recht
- Heeft ook een toenemende invloed op het privaatrecht
- En dus niet enkel op publiekrecht!
- Bv. bodemattest1 bij verkoop van een onroerend goed
- Conclusie: het omgevingsrecht is ruimer dan het bestuursrecht, het bevat immers ook aspecten
uit het privaatrecht (en niet enkel uit het publiekrecht zoals bestuursrecht)
1.2. Milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
- Omgevingsrecht = milieurecht + ruimtelijk bestuursrecht!
- Zijn beide functionele rechtsgebieden:
- De instrumentele functie vh staat er nl. centraal, dwz dat de wetgeving er vooral
opgevat wordt als een instrument dat OH kan gebruiken om een beleid te voeren.
(a) Milieurecht
- = recht over milieubeleid
- Is het beleid gericht op:
(i) de bescherming vd mens en het fysieke milieu tegen
milieuverontreiniging (milieuhygiëne)
(ii) de duurzame aanwenging van niet-levende natuurlijke
rijkdommen zoals water en de bodem (milieubeheer)
(iii) het behoud van natuurgebieden en waardevolle landschappen en
de wilde flora en fauna (natuurbehoud)
(b) Ruimtelijk bestuursrecht
- = het recht over ruimtelijke ordening:
- Is het beleid dat gericht is op de bescherming vd ruimtelijke kwaliteit of de
beheersing vd ruimtelijke ontwikkeling door vooral de bestemming vd
beschikbare (schaarse) ruimte
- Dwz: het toekennen van 1 of meerdere functies (zoals wonen,
recreatie, industrie en landbouw) aan een bepaald gebied 2.
1
Beschermen vd koper zodat hij niet onwetend een vervuilde grond koopt: indien attest ontbreekt is koop relatief nietig
2
Bv. Een gebied een bestemming als woongebied geven op een ruimtelijk plan
2
, - Het beleid gericht op het behoud vh onroerend erfgoed leunt sterk aan bij het
milieubeleid en de ruimtelijke ordening!
- Vb. onroerend erfgoed: monumenten, stads- en dorpsgezichten, archeologisch
patrimonium, historisch waardevolle landschappen
- Het energierecht
- = het recht over energiebeleid dat gericht is op de regulering vh menselijk handelen mbt.
de productie of ontginning, het transport en het verbruik van energie.
- Beïnvloedt ook het milieurecht!
1.2.1. De ontwikkeling vh milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht in België:
Het milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht zijn van vrij jonge datum. In België zijn zowel het
milieurecht als het ruimtelijke-ordeningsrecht pas goed vd grond gekomen sinds jaren 1970.
- Aanvankelijk: een ad hoc benadering in het milieubeleid
- = OH trad op milieuvlak maar op naar aanleiding van specifieke gebeurtenissen
- bv. olierampen, smogsituaties, zware ongelukken in chemische bedrijven
- In de middeleeuwen:
- Steden vaardigen regels uit omtrent omgeving, zo ontstaan de eerste
vormen van omgevingsrecht.
- Doel: niet bescherming van het milieu maar vermijden van overlast,
ruzies in het dorp en etc.
- Voorbeelden van toenmalige omgevingsregels:
- je mag uw afval niet hogerop gooien id rivier – rivier
stroomde immers door de stad – mensen deden hier hun
was – ontstaan ruzie – doel: vermijden van ruzies in stad
- je mag niet bouwen voor het huis van iemand anders – zou
anders zijn zich belemmeren – ontstaan ruzie
- Bij Napoleon: de exploitatievergunning
- Deze had je nodig om een fabriek op te richten – fabrieken verspreidden
toen immers ongezonde lucht die stonk – deze stank associeerde men
met giftig – hierdoor nood aan exploitatievergunning met als voorwaarde
dat de fabriek ver vd stad moest verwijderd zijn
- Uiteindelijk naast voorwaarden ook regels, zowel voor WN als WG
3
, 4
Doelstellingen van dit vak:
- Verder bouwen op bestuursrecht
- Omgevingsrecht: leefomgeving (ruimtelijkeordeningsrecht en milieurecht)
- Materies voor allround jurist (duurzame ontwikkeling, onteigening, gewestplan, omgevingsvergunning, …)
- Teaser voor latere specialisatie
Evoluties in het vak:
- Ruimtelijk bestuursrecht bestaat sinds 2005-06 als verplicht vak
- Sinds 2014-15 wat meer nadruk op milieurecht, wat minder ruimtelijk ordeningsrecht
- → ontstaan naam omgevingsrecht
- Sinds 2019-20 meer nadruk functie omgevingsrecht voor een duurzame ontwikkeling (leerlijn duurzame
ontwikkeling, wat meer beschouwend dan beschrijvend)
- Beoogt ons na te denken of het milieurecht niet te kort schiet
- Sinds 2021-22 vak bestuurs- en omgevingsrecht (zonder reductie van beide vakken!)
Onderwijsmethode:
- Hoorcolleges
- verduidelijking bij leerstof (spreektaal vs. uitgetypte cursus/handboek), actualisering (handboek
van 2022), enkele keren een (grote) uitbreiding
- concretisering en illustratie (o.m. tonen van documentatie)
- interactie via ‘case-method’ onderwijs (met gebruik van Wooclap quizzen)
- Eventueel ook (wat) zelfstudie
Evaluatie:
- Één schriftelijk examen voor het vak bestuurs- en omgevingsrecht (geomatica studenten: apart
schriftelijk examen, enkel omgevingsrecht uiteraard, met wat andere klemtonen)
- open vragen (m.i.v. ja/neen vragen met motivering), gebruik van wetgeving is toegelaten
- kan bij omgevingsrecht zijn: theorie; oefening; met tekst, vonnis, arrest, … (~ Wooclap quizzen)
1
,HOOFDSTUK 1: OMGEVINGSRECHT EN HET RECHT
1. BESTUURSRECHT
1.1. Omschrijving en situering in het recht
- Vooral bestuursrecht maar niet alleen die rechtstak: dwarsdoorsnede van het recht
- Je kan elke rechtstak bekijken en overal zit er wel een deeltje omgevingsrecht in
- Bv. vergunningsplicht om te bouwen = het vergunningsrecht
- Bv. aansprakelijkheid voor milieuschade = aansprakelijkheidsrecht
- Bv. ecofiscaliteit = fiscaal recht
- Heeft ook een toenemende invloed op het privaatrecht
- En dus niet enkel op publiekrecht!
- Bv. bodemattest1 bij verkoop van een onroerend goed
- Conclusie: het omgevingsrecht is ruimer dan het bestuursrecht, het bevat immers ook aspecten
uit het privaatrecht (en niet enkel uit het publiekrecht zoals bestuursrecht)
1.2. Milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
- Omgevingsrecht = milieurecht + ruimtelijk bestuursrecht!
- Zijn beide functionele rechtsgebieden:
- De instrumentele functie vh staat er nl. centraal, dwz dat de wetgeving er vooral
opgevat wordt als een instrument dat OH kan gebruiken om een beleid te voeren.
(a) Milieurecht
- = recht over milieubeleid
- Is het beleid gericht op:
(i) de bescherming vd mens en het fysieke milieu tegen
milieuverontreiniging (milieuhygiëne)
(ii) de duurzame aanwenging van niet-levende natuurlijke
rijkdommen zoals water en de bodem (milieubeheer)
(iii) het behoud van natuurgebieden en waardevolle landschappen en
de wilde flora en fauna (natuurbehoud)
(b) Ruimtelijk bestuursrecht
- = het recht over ruimtelijke ordening:
- Is het beleid dat gericht is op de bescherming vd ruimtelijke kwaliteit of de
beheersing vd ruimtelijke ontwikkeling door vooral de bestemming vd
beschikbare (schaarse) ruimte
- Dwz: het toekennen van 1 of meerdere functies (zoals wonen,
recreatie, industrie en landbouw) aan een bepaald gebied 2.
1
Beschermen vd koper zodat hij niet onwetend een vervuilde grond koopt: indien attest ontbreekt is koop relatief nietig
2
Bv. Een gebied een bestemming als woongebied geven op een ruimtelijk plan
2
, - Het beleid gericht op het behoud vh onroerend erfgoed leunt sterk aan bij het
milieubeleid en de ruimtelijke ordening!
- Vb. onroerend erfgoed: monumenten, stads- en dorpsgezichten, archeologisch
patrimonium, historisch waardevolle landschappen
- Het energierecht
- = het recht over energiebeleid dat gericht is op de regulering vh menselijk handelen mbt.
de productie of ontginning, het transport en het verbruik van energie.
- Beïnvloedt ook het milieurecht!
1.2.1. De ontwikkeling vh milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht in België:
Het milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht zijn van vrij jonge datum. In België zijn zowel het
milieurecht als het ruimtelijke-ordeningsrecht pas goed vd grond gekomen sinds jaren 1970.
- Aanvankelijk: een ad hoc benadering in het milieubeleid
- = OH trad op milieuvlak maar op naar aanleiding van specifieke gebeurtenissen
- bv. olierampen, smogsituaties, zware ongelukken in chemische bedrijven
- In de middeleeuwen:
- Steden vaardigen regels uit omtrent omgeving, zo ontstaan de eerste
vormen van omgevingsrecht.
- Doel: niet bescherming van het milieu maar vermijden van overlast,
ruzies in het dorp en etc.
- Voorbeelden van toenmalige omgevingsregels:
- je mag uw afval niet hogerop gooien id rivier – rivier
stroomde immers door de stad – mensen deden hier hun
was – ontstaan ruzie – doel: vermijden van ruzies in stad
- je mag niet bouwen voor het huis van iemand anders – zou
anders zijn zich belemmeren – ontstaan ruzie
- Bij Napoleon: de exploitatievergunning
- Deze had je nodig om een fabriek op te richten – fabrieken verspreidden
toen immers ongezonde lucht die stonk – deze stank associeerde men
met giftig – hierdoor nood aan exploitatievergunning met als voorwaarde
dat de fabriek ver vd stad moest verwijderd zijn
- Uiteindelijk naast voorwaarden ook regels, zowel voor WN als WG
3
, 4
