Samenvatting Bestuursrecht II leereenheid 3 en 4

Bestuursrecht II leereenheid 3 en 4: het stelsel van bestuursrechtelijke
rechtsbescherming

Informatie Brightspace

Kennisclip: het begrip bestuursorgaan

Het begrip bestuursorgaan
 Art. 1:1 lid 1 onder a en b Awb:
- A: een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is
ingesteld
- B: een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed.

Een A-bestuursorgaan
 Voorwaarden:
- Orgaan
- Rechtspersoon
- Ingesteld krachtens publiekrecht
 Vb: College van B&W art. 6 Gemeenteweg jo. Art. 2:1 BW jo. 123 Grondwet

Een B-orgaan
 Een ander persoon of college met openbaar gezag bekleed
 Uitgangspunt: dat dit openbaar gezag uit de wet voortvloeit bijv. AFM.
 Uitzondering: b-organen die openbaar gezag uitoefenen dat niet op een
wettelijke grondslag is gebaseerd (publieke taak criterium). De
bevoegdheid is dan gegeven o.g.v. een ongeschreven publieke taak. Bijv.
stichting Silicose.
 Om te bepalen of er sprake is van een b-orgaan dient er gekeken te
worden naar de criteria die in de rechtspraak zijn ontwikkeld.
- HR: stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio: bij de
afwezigheid van een wettelijke bestuursbevoegdheid een orgaan van
een privaatrechtelijke rechtspersoon in beginsel geen bo is. Bij organen
die geldelijke uitkeringen of op geld waardeerbare voorzieningen
uitkeren, is er een uitzondering op deze hoofdregel mogelijk en zou er
toch sprake kunnen zijn van een b-orgaan. 2 vereisten
1. De inhoudelijke criteria voor de uitkering/ voorziening moeten in
beslissende mate worden bepaald door één of meer A-organen.
2. Financiële eis: de verstrekkingen v.d. uitkeringen/voorzieningen
dient in overwegende mate (2/3 of meer) te worden gefinancierd
door één of meer a-organen.

Kennisclip: het belanghebbende begrip
Art. 1:2 lid 1 Awb
 Onder belanghebbende wordt verstaan: degene wiens belang rechtstreeks
bij een besluit is betrokken.

Belanghebbende in de zin v.d. Awb
 Wanneer is een belang rechtstreeks bij een besluit betrokken?
 In ieder geval als:
1. Je de aanvrager bent van een beschikking.
2. Je de ontvanger bent van een beschikking.
 Hoe zit dat met derden?
- Vaststellen a.d.h.v. 6 criteria afkomstig uit jurisprudentie
bestuursrechters:

, 1. Feitelijk belang
 Verandert er als gevolg v.h. besluit iets feitelijk of
niet?
2. Eigen belang
 Is het gestelde belang een belang van de
persoon of instantie die bijvoorbeeld in bezwaar
gaat of niet?
 Uitzondering: wanneer er sprake is van een
machtiging.
3. Persoonlijk belang
 Heb je een belang waarmee je je onderscheidt
van andere personen of instanties?
4. Rechtstreeks betrokken belang
 Kun je zeggen dat er een lijntje loopt tussen het
genomen besluit en het belang dat je stelt te
hebben?
5. Objectief bepaalbaar belang
 Is het belang dat je stelt te objectiveren? M.a.w.
is het voor andere mensen ook duidelijk wat je
bedoelt?
 Gaat het om boos worden, verdrietig worden of
er geen fijn gevoel bij hebben etc. dan is het een
subjectief belang. Dan is dus niet aan deze eis
voldaan.
6. Actueel belang
 Speelt het belang dat je hebt op dit moment of is
het een belang dat speelt in de toekomst.
- Alleen belanghebbende indien aan alle voorwaarden is
voldaan!

Artikel 1:2 lid 2 Awb
 T.a.v. bestuursorganen worden de hun vertrouwende belangen als hun
belangen beschouwd.
 Wat zijn de hun toevertrouwde belangen?: bepaalde taken en
bevoegdheden die bijv. in wet in formele zin zijn vastgelegd.
De gemeenten zijn verantwoordelijk voor een goede ruimtelijke ordening in
de gemeenten. In het kader hiervan verlenen zijn bijv.
omgevingsvergunningen en wijzen ze aanvragen tot bouwvergunningen af.

Artikel 1:2 lid 3 Awb
 T.a.v. rechtspersonen worden als hun belangen mede beschouwd de
algemene en collectieve belangen die zij krachtens hun doelstellingen en
blijkens hun feitelijke werkzaamheden in het bijzonder behartigen.
 Rechtspersonen: verenigingen en stichtingen.
 Een aantal voorwaarden:
1. Algemene belangen: bijv. de bescherming v.d. natuur of milieu of de
bescherming/behoud van monumenten.
of
Collectieve belangen: het behartigen van bepaalde economische
belangen. Bijv. organisaties als VNO of LTO.
2. Het moet te maken hebben met de statutaire doelstellingen van die
stichting.

, 3. Dat het in de statuten is opgenomen, is in dit geval niet genoeg. Er
moeten ook feitelijke werkzaamheden worden verricht die
voortvloeien uit/ samenhangen met die statutaire doelstellingen.

Relevantie belanghebbende
Speelt een rol in de:
 In de besluitvormingsfase (bijv. de hoorplichten art. 4:7 en 4:8 Awb
 In de rechtsbeschermingsfase (bijv. bij instellen bezwaar, administratief
beroep, beroep bij de bestuursrechter art. 7:1, 7:13, 81 Awb).

Kennisclip: belanghebbende deelcriterium “persoonlijk belang”
Invulling deelcriterium ‘persoonlijk belang’
 In verleden met afstands- en zichtscriterium en/of ‘ruimtelijke impact’.
 Sinds 2017: invulling m.b.v. criterium ‘gevolgen van enige betekenis HR:
Mestbassin Mechelen: of er sprake is van een persoonlijk belang, moet
worden vastgesteld door te kijken of er sprake is van gevolgen van enige
betekenis. M.a.w. als het gaat om een toestemming die verleend is die
geringe of geen hinder heeft voor degene die daartegen in bezwaar wil
komen, is die weg gesloten als er sprake is van een geringe hinder of het
ontbreken van hinder.

Invulling deelcriterium ‘persoonlijk belang’ bij concurrenten
 De situatie waarin je twee detailhandels hebt waarbij de situatie is dat de
ene outletstore er al is en de andere nog niet en die vraagt bij bevoegd
gezag vergunningen aan om die onderneming op poten te zetten en de al
bestaande outletstore wil bezwaar aantekeningen tegen het besluit om de
benodigde vergunningen te verlenen. De vraag is dan of die bestaande
detailhandel wel een persoonlijk belang heeft:
1. Of daar sprake van is, wordt in de eerste plaats gekeken of beide
outletstores actief zijn in dezelfde tak van sport. Zitten ze in dezelfde
branche?
2. Zitten ze in hetzelfde marktsegment? Vissen ze in dezelfde vijver
wat betreft klanten.
Zo ja: sprake van een persoonlijk belang?

Kennisclip: belanghebbende deelcriterium “rechtstreeks belang”
Een feitelijk belang is voldoende om als een belanghebbende aan te worden
gemerkt. Er wordt bijv. dus alleen gekeken of jij in de feitelijke positie geraakt
wordt in het besluit waar je tegen opkomt.

Rechtstreeks belang: er moet een causaal verband zijn tussen het besluit en de
feitelijke belangen van betrokkene.

Afgeleid belang: een belang is “afgeleid” als het belang niet direct maar indirect
via een contractuele relatie of een anderszins privaatrechtelijke rechtsbetrekking
wordt geraakt. Denk aan een arbeidsovk of een huurovk. Degene die het contract
heeft, wordt dan geraakt door het besluit dat gericht is aan degene met wie hij
het contract heeft gesloten.

Bij het afgeleid belang zijn er 2 soorten:

1. Het parallel belang

, Wanneer de direct belanghebbende en hetgeen met wie het contract
gesloten is, beide niet blij zijn met het besluit. Ze willen beiden om
dezelfde redenen bezwaar indienen tegen het besluit.

2. Het tegengesteld belang
Wanneer de direct belanghebbende (degene die het besluit aanvraagt) blij
is met het besluit, maar degene met wie het contract is gesloten niet blij is
met het besluit.

Het parallel belang
 Hoofdregel: geen belanghebbende
 Uitzondering: fundamenteel recht
- Als degene die een parallel belang heeft, geraakt wordt in een
fundamenteel recht.

Het tegengesteld belang
 Hoofdregel: belanghebbende

Tekst 3.1: de gelaagde structuur van de Awb
De Awb kent een structuur die gelaagd kan worden genoemd. De wet kent een
opbouw van algemeen naar bijzonder.

De gelaagde structuur v.d. Awb brengt met zich dat als een bijzondere bepaling
moet worden toegepast, ook altijd de algemene bepalingen in de toepassing
moeten worden meegenomen, alsmede de voorafgaande bijzondere bepalingen.

Als iemand zich afvraagt of hij op grond van artikel 8:1 Awb beroep op de
rechtbank kan instellen, moet hij ook bepalingen van hoofdstuk 1 Awb toepassen
(het beroep staat immers alleen open voor een ‘belanghebbende’ tegen een
‘besluit’). Verder moet afdeling 7.1 Awb bij beantwoording van die vraag worden
betrokken. Daaruit volgt immers dat er in de regel eerst bezwaar zal moeten
worden gemaakt voordat de gang naar de bestuursrechter openstaat. Omdat
eerst bezwaar moet worden gemaakt is ook afdeling 7.2 Awb van toepassing.
Verder komen nog de algemene bepalingen van hoofdstuk 6 Awb aan de orde
omdat die gelden voor bezwaar en beroep.

Staat in de plaats van bezwaar administratief beroep open dan gelden de
bijzondere bepalingen van afdeling 7.3 Awb én de algemene bepalingen van
hoofdstuk 6 Awb.

Tekst 3.2: Rechtsbescherming tegen de overheid – grondtrekken van het
stelsel
In een rechtsstaat moet de burger de mogelijkheid hebben om bij een
onafhankelijke rechter bescherming tegen (volgens de burger) onrechtmatige
handelingen van het bestuur te vragen. Men spreekt in die context ook wel over
‘rechtsbescherming tegen de overheid’. De rechtsbescherming tegen de overheid
moet bestaan uit (rechterlijke) voorzieningen die door de burger kunnen worden
ingeroepen als het bestuur bij de uitoefening van zijn taken en bevoegdheden in
strijd met het recht de belangen van burgers aantast. De burger moet dus ‘in
rechte’ op kunnen komen tegen onrechtmatige bestuurshandelingen. De vraag is
dan tot welke rechter hij zich daarvoor zou moeten wenden.

In principe zou dat de burgerlijke rechter kunnen zijn. Aan artikel 6:162 BW kan
immers een ieder een aanspraak ontlenen op vergoeding van schade die door