Samenvatting en aantekeningen Toegepast Welzijnsrecht van OCMW en schulden

Toegepast Welzijnsrecht Kay

Wegwijs in de Sociale Bijstand

Sociale Zekerheid en Sociale Bijstand

 Sociale Zekerheid
 Via RSZ-bijdragen verzekerd van uitkering wanneer sociaal
risico zich voordoet
 Sociale Bijstand
 Financieel vangnet voor wie door de mazen van de sociale
verzekeringen valt

Kenmerken van de sociale bijstand

 Residuair
 enkel recht wanneer geen recht op sociale zekerheidsuitkering
 Beroep op doen als je geen recht hebt op een andere sociale
uitkering
o VB: recht werkloosheidsuitkering moet die dat eerst
uitputten voor dat die zou kunnen beroep doen op een
leefloon
 Niet-contributief
 geen voorafgaande betaling van bijdragen
 solidariteit van de gehele bevolking ( allemaal bijdragen met
belastinggeld)
 moet niet eerst aantonen dat je zoveel hebt gewerkt of hebt
betaald
o VB: Werkenden naar niet werkende , gezonden naar
zieken
 Bestaansmiddelenonderzoek
 behoeftigheid aantonen via onderzoek van inkomsten
 Overheid inkomsten gaan onderzoeken ( middelentoets)
 Komt bij veel uitkeringen voor
 Onder bepaalde grens dan pas aanspraak maken
 Niet loongerelateerd
 vaste bedragen die niet gekoppeld zijn aan vroeger loon
 !! wel verrekening van inkomsten mogelijk !! (zie
verder bij MI)
o VB: Arbeidsongeschiktheid = eerste maanden 60 % van
brutoloon, sociale bijstand is dat niet zo, vaste
bedragen, niet gekoppeld voorgaand loon
o Wel kijken welke inkomsten er zijn en gaan deze
verrekenen
 Beperkt tot Belgisch grondgebied


1

, o VB: uitkering bijstand leefloon, verhuist naar buitenland,
wordt dat niet meer uitbetaald
o VB: op pensioenuitkering wel uitbetaald krijgen als je
verhuist naar het buitenland, omdat je voldoende hebt
bijgedragen

Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW

 Lokale en publieke organisatie
 lokaal: in elke gemeente of stad
o OCMW bevoegd voor de inwoners van de eigen
gemeente
 publiek: ingericht door de overheid en bestuurd door politici
o Caw onafhankelijk van politieke partij ocmw niet
 Opdracht
 Elke inwoner van de gemeente maatschappelijke
dienstverlening bieden, zodat elke inwoner een leven kan
leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid
 Waaier aan dienstverlening
 Financieel, huisvesting, medische en psychosociale hulp,
schuldbemiddeling,…
 Laatste sociale vangnet
 Waardig bestaan
 Vervullen grondrecht = artikel 23

Belangrijke wetgeving

 Organieke wet 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor
maatschappelijk welzijn
 Wet 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke
integratie
 Decreet 22 december 2017 over het lokaal bestuur
 Decreet 9 februari 2018 betreffende het lokaal sociaal beleid
 Actualisatie decreet 2004
 Bepaalt o.a. de functies van het Sociaal Huis en Geïntegreerd
Breed Onthaal
 Behandelen we niet verder in deze lessen, wel in Rechten
Realiseren (tweede semester)




2

,Historische evolutie

 18e eeuw: oprichting van de Burgerlijke Godshuizen en de Burelen
van Weldadigheid in elke gemeente
 1925: organisaties worden vervangen door de Commissies van
Openbare Onderstand (COO)
 Steun aan behoeftigen, ziekenzorg, zorg voor bejaarden en
wezen, preventie van armoede
 1974: Wet op het bestaansminimum
 Voorziet voor het eerst een gewaarborgd minimuminkomen voor
iedereen
 Het moest toelaten iedereen die over onbestaande of
onvoldoende middelen beschikt, en die niet in staat is zich deze
middelen te verschaffen, op een waardige manier te laten leven
 8 juli 1976: Organieke wet betreffende de openbare centra voor
maatschappelijk welzijn (OCMW-wet)
 COO’S worden vervangen door OCMW’s
 Bepalend voor o.a. de taken, personeel en beheer van OCMW
 Afdwingbaar recht op maatschappelijke dienstverlening (art. 1)
 Ruim en open kader voor dienstverlening
 Professionalisering van dienstverlening door verplichte
aanwerving MWers ( voor sociaal onderzoek)
 26 mei 2002: Wet betreffende het recht op maatschappelijke
integratie (RMI-wet)
 Bestaansminimum wordt vervangen door leefloon
(“Leefloonwet”)
 Afstappen van uitkeringsmodel en focus op activering
 OCMW krijgt opdracht om recht op maatschappelijke integratie
van kwetsbare mensen te verzekeren




3

, Decreet Lokaal Bestuur (2017)

 Lokaal bestuur = lokale overheid
 opdracht: op lokaal niveau duurzaam bijdragen aan het welzijn
van burgers
 twee belangrijke spelers: Gemeente en OCMW
o Gemeente en OCMW moeten op lokaal niveau een
sociaal beleid voeren
 VB: hebben keuzen vrijheid om beleid te gaan
voeren om lokale noden van burgers in te voeren
(veel school verlaters, veel bejaarden,)
o Effectieve uitvoering en toepassing van beleid van
hogere overheden
 VB: leefloon
o Maar ook: Grondwettelijke autonomie om alles van
gemeentelijk belang te regelen
 Sinds 2019: maximale integratie van gemeente en OCMW in
Vlaanderen
 Discreet lokaal bestuur= geen OCMW meer= maar bv gewoon
Antwerpen, huis 30,…



Politieke organisatie van het lokaal
bestuur

 Geleid door democratisch verkozen
politici (zes jaarlijkse
gemeenteraadsverkiezingen)
 Politieke integratie: afstemming
tussen beide bestuursorganen
 Afzonderlijke rechtspersoonlijkheden
en elk bestuur heeft nog eigen
bevoegdheden
 Werking gemeente en OCMW zijn
geïntegreerd
 Bestuursorganen gemeente en
OCMW zijn dezelfde personen
o Bestuursniveau= gemeente

4