College 1, Introductie
Kempe, The Battered child syndrome
Glaser, Emotional abuse and neglect
Geschiedenis kindermishandeling
Casus Mary Ellen Wilson
- Bekende rechtzaak à werd mishandeld door stiefmoeder, maatschappelijk
werker zag het maar kon nergens heen met haar zorgen
- Uiteindelijk bij dierenbescherming aangeklopt, met succes
- 1899 à Bond Kinderbescherming in NL
Eerste kinderwetten:
- Kinderwetje van houten (1874) à verbood kinderen van < 12 jaar in een fabriek
te werken (werd amper nageleefd)
- Leerplichtwet (1901)
- Kinderwetten van 1905
Kempe, The battered child syndrome
Kempe (1962) eerste definitie kindermishandeling:
= Clinical condition with diagnosable medical and physical symptoms resulting from
deliberate physical assault
- Battered child syndrome à klinische aandoening bij jonge kinderen die ernstig
lichamelijk zijn mishandeld, meestal door een (pleeg)ouder.
- Artsen moesten beter nagaan of de verklaring van ouders paste bij de
verwondingen van het kind
Kindermishandeling: elke vorm van voor een minderjarige bedreigde of gewelddadige
interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die ouders/ anderen t.o.v. wie
minderjarige in relatie van afhankelijkheid of onvrijheid staat, actief of passief
opdringen, waardoor ernstige schade wordt/dreigt berokkend aan de minderjarige in
vorm van fysiek of psychisch letsel
à Om dit te beoordelen kijk je naar de leeftijd van het kind
Vormen van kindermishandeling:
- Omission: nalaten van iets
à Fysieke verwaarlozing
à Emotionele verwaarlozing
à Verwaarlozing van het onderwijs
- Commission: actief schade toebrengen
à Fysieke mishandeling
à Emotionele mishandeling
à Seksuele mishandeling
!! vaak sprake van comorbiditeit: 50% van de gevallen sprake van meer dan 1 subtype
,Fysieke mishandeling
= alle vormen van lichamelijk geweld tegen een kind, zoals bijten, slaan, schoppen,
krabben, aan de haren trekken of brandwonden toebrengen.
Bijzondere vormen:
- Shaken baby syndroom
- Pediatric condition falsification (Munchhausen by proxy)(kindermishandeling
door falsificatie)
- Meisjesbesnijdenis
- Pedagogische tik (bij wet verboden in Nederland)
- Mishandeling van het ongeboren kind (roken / alcohol tijdens zwangerschap)
- Kinderdoding
à NODOK-regeling ontstaan: Nader Onderzoek naar de Doodsoorzaak van
Kinderen
Onderzoek Finland over fysiek stra3en
- Sinds wetgeving duidelijke afname in fysiek straben
- Gevolgen van fysiek gestraft worden:
Alcohol, depressie, psychische problemen, schizofrenische persoonlijkheid,
echtscheidingen, suicidepogingen
Meta-analyse: slaan en fysieke mishandeling met elkaar vergeleken als er wordt gekeken
naar psychische gezondheid
- Adverse Childhood Experiences (ACE’s)
= traumatische gebeurtenissen in de kindertijd die langdurige negatieve gevolgen
kunnen hebben.
- Beide (slaan en ACE’s) negatief significant ebect op lange termijn
- Verschil tussen beide niet significant (even schadelijk)
- Negatieve ervaringen in kindertijd even groot ebect als fysiek straben
à zorgen beide voor externaliserende gedragsproblemen bij 5-jarigen
Seksueel misbruik
= ongewenste seksuele aanrakingen of seksuele handelingen waarbij misbruik wordt
gemaakt van leeftijds- of machtsverschil. De seksuele handelingen zijn tegen de zin van
het kind en het kind kan zich niet verweren tegen de handelingen door het lichamelijke of
relationele overwicht van de volwasene. Seksueel misbruik kan varieren van begluren en
dwingen te kijken naar seksuele handelingen, tot verkrachting en seksuele exploitatie.
à onderscheid van andere vormen KMH: aanzienlijk deel wordt gepleegd door iemand
buiten het gezin.
Leeftijd en de wet:
- Seks met kinderen jonger dan 16 jaar is altijd strafbaar omdat zij nog niet
seksueel volwassen zijn voor de wet.
- Seks met een kind van 16 of 17 jaar is strafbaar wanneer ervoor betaald wordt of
wanneer er sprake is van dwang
- Alle ontucht met eigen minderjarige kinderen, kinderen voor wie je de zorg hebt is
strafbaar.
,Fysieke verwaarlozing
= ouders of verzorgers komen langdurig onvoldoende tegemoet aan de lichamelijke
basisbehoeften van het kind zoals eten, drinken, kleding en dak boven het hoofd. Het
kind krijgt niet de verzorging waar het gezien de leeftijd behoefte aan en recht op heeft.
Verwaarlozing van het onderwijs
= bewust toestaan van chronisch spijbelen, gebrek aan inzet, thuishouden van kind
wegens niet legitieme redenen of het niet inschrijven van een kind op een school waarbij
kind één of meer maanden school mist. Weigeren om gediagnostiseerde leerproblemen
te laten behandelen zonder legitieme reden hiertoe.
Emotionele mishandeling
= wanneer ouders of andere opvoeders met hun houding en hun gedrag afwijzing en
vijandigheid uitstralen tegenover het kind. Ze schelden het kind regelmatig uit of maken
het opzettelijk bang.
Emotionele verwaarlozing
= ouders of verzorgers schieten tekort in het geven van positieve aandacht aan het kind.
Daarmee negeren ze structureel de basale behoeften van het kind aan liefde, warmte,
geborgenheid en steun.
Een kind dat getuige is van huiselijk geweld valt ook onder emotionele verwaarlozing
Glaser, emotional abuse and neglect
Criteria emotionele mishandeling en verwaarlozing
• Emotionele mishandeling en verwaarlozing beschrijven relatie tussen ouder en
kind (i.p.v. (reeks) gebeurtenis die zich voordoet binnen ouder-kindrelatie)
• Interacties van zorgen over situatie kenmerken de relatie
• Interacties zijn (potentieel) schadelijk doordat ze de emotionele gezondheid en
ontwikkeling van het kind aantasten
• Er is geen sprake van fysiek contact
Framework: wat is een kind?
(wordt 1 of meer van deze kenmerken geschonden, is er sprake van emotionele
mishandeling of verwaarlozing)
1. Een persoon dat bestaat
Geschonden bij: emotionele onbeschikbare ouders, niet responsief en verwaarlozing
2. Het kind heeft zijn eigen attributies
Geschonden bij: negatieve attributies en misattributies tegen het kind (aan
onschuldige acties)
3. Kind is kwetsbaar, afhankelijk en ontwikkelt zich heel snel
Geschonden bij: ontwikkeling ongepaste of inconsistente interacties met kind
4. Kind is individu dat eigen gevoelens, gedachten en percepties bezit en ervaart
Geschonden bij: niet herkennen of erkennen van individualiteit en psychologische
grens van kind
5. Sociaal wezen dat steeds meer zal interacteren en communiceren binnen eigen
sociale context
Geschonden bij: niet bevorderen van sociale aanpassing van het kind
, College 2, prevalentie en risicofactoren
Austin, Risk and protective factors for child maltreatment
Stoltenborgh, The prevalence of child maltreatment across the globe: Review of a
series of meta-analyses
Younas, Parental risk and protective factors in child maltreatment: A systematic
review of the evidence
Incidentie
= aantal nieuwe gevallen in bepaalde periode
Prevalentie
= aantal gevallen op dat moment
Lifetime prevalentie
= alle gevallen die we tot dat moment hebben gehad
Point prevalentie
= totaal aantal gevallen op een bepaald punt
Totale prevalentie in 2017:
à schatting tussen de 89.160 en 127.190
Aka: 26 tot 37 per 1000 kinderen die slachtober waren van kindermishandeling
Typen kindermishandeling:
- Emotionele verwaarlozing komt het meeste voor
- Andere mishandeling = onduidelijke verhalen
- Seksueel misbruik = laagste categorie, wordt het minst gerapporteerd en minst
gezien door informanten à is ook het meest verborgen misbruik
Wie mishandeling kunnen zien / rapporteren:
Kempe, The Battered child syndrome
Glaser, Emotional abuse and neglect
Geschiedenis kindermishandeling
Casus Mary Ellen Wilson
- Bekende rechtzaak à werd mishandeld door stiefmoeder, maatschappelijk
werker zag het maar kon nergens heen met haar zorgen
- Uiteindelijk bij dierenbescherming aangeklopt, met succes
- 1899 à Bond Kinderbescherming in NL
Eerste kinderwetten:
- Kinderwetje van houten (1874) à verbood kinderen van < 12 jaar in een fabriek
te werken (werd amper nageleefd)
- Leerplichtwet (1901)
- Kinderwetten van 1905
Kempe, The battered child syndrome
Kempe (1962) eerste definitie kindermishandeling:
= Clinical condition with diagnosable medical and physical symptoms resulting from
deliberate physical assault
- Battered child syndrome à klinische aandoening bij jonge kinderen die ernstig
lichamelijk zijn mishandeld, meestal door een (pleeg)ouder.
- Artsen moesten beter nagaan of de verklaring van ouders paste bij de
verwondingen van het kind
Kindermishandeling: elke vorm van voor een minderjarige bedreigde of gewelddadige
interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die ouders/ anderen t.o.v. wie
minderjarige in relatie van afhankelijkheid of onvrijheid staat, actief of passief
opdringen, waardoor ernstige schade wordt/dreigt berokkend aan de minderjarige in
vorm van fysiek of psychisch letsel
à Om dit te beoordelen kijk je naar de leeftijd van het kind
Vormen van kindermishandeling:
- Omission: nalaten van iets
à Fysieke verwaarlozing
à Emotionele verwaarlozing
à Verwaarlozing van het onderwijs
- Commission: actief schade toebrengen
à Fysieke mishandeling
à Emotionele mishandeling
à Seksuele mishandeling
!! vaak sprake van comorbiditeit: 50% van de gevallen sprake van meer dan 1 subtype
,Fysieke mishandeling
= alle vormen van lichamelijk geweld tegen een kind, zoals bijten, slaan, schoppen,
krabben, aan de haren trekken of brandwonden toebrengen.
Bijzondere vormen:
- Shaken baby syndroom
- Pediatric condition falsification (Munchhausen by proxy)(kindermishandeling
door falsificatie)
- Meisjesbesnijdenis
- Pedagogische tik (bij wet verboden in Nederland)
- Mishandeling van het ongeboren kind (roken / alcohol tijdens zwangerschap)
- Kinderdoding
à NODOK-regeling ontstaan: Nader Onderzoek naar de Doodsoorzaak van
Kinderen
Onderzoek Finland over fysiek stra3en
- Sinds wetgeving duidelijke afname in fysiek straben
- Gevolgen van fysiek gestraft worden:
Alcohol, depressie, psychische problemen, schizofrenische persoonlijkheid,
echtscheidingen, suicidepogingen
Meta-analyse: slaan en fysieke mishandeling met elkaar vergeleken als er wordt gekeken
naar psychische gezondheid
- Adverse Childhood Experiences (ACE’s)
= traumatische gebeurtenissen in de kindertijd die langdurige negatieve gevolgen
kunnen hebben.
- Beide (slaan en ACE’s) negatief significant ebect op lange termijn
- Verschil tussen beide niet significant (even schadelijk)
- Negatieve ervaringen in kindertijd even groot ebect als fysiek straben
à zorgen beide voor externaliserende gedragsproblemen bij 5-jarigen
Seksueel misbruik
= ongewenste seksuele aanrakingen of seksuele handelingen waarbij misbruik wordt
gemaakt van leeftijds- of machtsverschil. De seksuele handelingen zijn tegen de zin van
het kind en het kind kan zich niet verweren tegen de handelingen door het lichamelijke of
relationele overwicht van de volwasene. Seksueel misbruik kan varieren van begluren en
dwingen te kijken naar seksuele handelingen, tot verkrachting en seksuele exploitatie.
à onderscheid van andere vormen KMH: aanzienlijk deel wordt gepleegd door iemand
buiten het gezin.
Leeftijd en de wet:
- Seks met kinderen jonger dan 16 jaar is altijd strafbaar omdat zij nog niet
seksueel volwassen zijn voor de wet.
- Seks met een kind van 16 of 17 jaar is strafbaar wanneer ervoor betaald wordt of
wanneer er sprake is van dwang
- Alle ontucht met eigen minderjarige kinderen, kinderen voor wie je de zorg hebt is
strafbaar.
,Fysieke verwaarlozing
= ouders of verzorgers komen langdurig onvoldoende tegemoet aan de lichamelijke
basisbehoeften van het kind zoals eten, drinken, kleding en dak boven het hoofd. Het
kind krijgt niet de verzorging waar het gezien de leeftijd behoefte aan en recht op heeft.
Verwaarlozing van het onderwijs
= bewust toestaan van chronisch spijbelen, gebrek aan inzet, thuishouden van kind
wegens niet legitieme redenen of het niet inschrijven van een kind op een school waarbij
kind één of meer maanden school mist. Weigeren om gediagnostiseerde leerproblemen
te laten behandelen zonder legitieme reden hiertoe.
Emotionele mishandeling
= wanneer ouders of andere opvoeders met hun houding en hun gedrag afwijzing en
vijandigheid uitstralen tegenover het kind. Ze schelden het kind regelmatig uit of maken
het opzettelijk bang.
Emotionele verwaarlozing
= ouders of verzorgers schieten tekort in het geven van positieve aandacht aan het kind.
Daarmee negeren ze structureel de basale behoeften van het kind aan liefde, warmte,
geborgenheid en steun.
Een kind dat getuige is van huiselijk geweld valt ook onder emotionele verwaarlozing
Glaser, emotional abuse and neglect
Criteria emotionele mishandeling en verwaarlozing
• Emotionele mishandeling en verwaarlozing beschrijven relatie tussen ouder en
kind (i.p.v. (reeks) gebeurtenis die zich voordoet binnen ouder-kindrelatie)
• Interacties van zorgen over situatie kenmerken de relatie
• Interacties zijn (potentieel) schadelijk doordat ze de emotionele gezondheid en
ontwikkeling van het kind aantasten
• Er is geen sprake van fysiek contact
Framework: wat is een kind?
(wordt 1 of meer van deze kenmerken geschonden, is er sprake van emotionele
mishandeling of verwaarlozing)
1. Een persoon dat bestaat
Geschonden bij: emotionele onbeschikbare ouders, niet responsief en verwaarlozing
2. Het kind heeft zijn eigen attributies
Geschonden bij: negatieve attributies en misattributies tegen het kind (aan
onschuldige acties)
3. Kind is kwetsbaar, afhankelijk en ontwikkelt zich heel snel
Geschonden bij: ontwikkeling ongepaste of inconsistente interacties met kind
4. Kind is individu dat eigen gevoelens, gedachten en percepties bezit en ervaart
Geschonden bij: niet herkennen of erkennen van individualiteit en psychologische
grens van kind
5. Sociaal wezen dat steeds meer zal interacteren en communiceren binnen eigen
sociale context
Geschonden bij: niet bevorderen van sociale aanpassing van het kind
, College 2, prevalentie en risicofactoren
Austin, Risk and protective factors for child maltreatment
Stoltenborgh, The prevalence of child maltreatment across the globe: Review of a
series of meta-analyses
Younas, Parental risk and protective factors in child maltreatment: A systematic
review of the evidence
Incidentie
= aantal nieuwe gevallen in bepaalde periode
Prevalentie
= aantal gevallen op dat moment
Lifetime prevalentie
= alle gevallen die we tot dat moment hebben gehad
Point prevalentie
= totaal aantal gevallen op een bepaald punt
Totale prevalentie in 2017:
à schatting tussen de 89.160 en 127.190
Aka: 26 tot 37 per 1000 kinderen die slachtober waren van kindermishandeling
Typen kindermishandeling:
- Emotionele verwaarlozing komt het meeste voor
- Andere mishandeling = onduidelijke verhalen
- Seksueel misbruik = laagste categorie, wordt het minst gerapporteerd en minst
gezien door informanten à is ook het meest verborgen misbruik
Wie mishandeling kunnen zien / rapporteren:
