Kwalitatieve en gemengde methode
Hoorcollege 1: Belang en functies van kwalitatief onderzoek
Waarom methoden?
“Ik wil beroepspsycholoog worden, geen onderzoeker”
o Niet alle psychologen doen zelf onderzoek (maar toch meer dan je denkt)
o En alle psychologen maken gebruik van psychologische kennis
o Maar wel onderzoek(literatuur) nodig in de praktijk → bvb de juiste en meest
up-to-date therapie of meest “nieuwe”/geüpdatet diagnose.
→ ieder psycholoog moet kennisclaims kunnen beoordelen!!
Kennisclaims kunnen beoordelen is belangrijk voor iedereen!!
o Belangrijk om kritiek zijn – leren hoe kritisch te zijn.
Ieder psycholoog moet kennis claims-kunnen beoordelen (soms zijn er moeilijke kennis
claims te doorzien).
o Wat maakt wetenschappelijk onderzoek anders van andere kennis claims?
Wetenschappelijke kennisclaims
o Steunen op wetenschappelijk empirisch onderzoek
o Dit is anders dan claims die door autoriteiten/zelfverklaarde experts gezegd
worden die nog nooit zelf onderzoek hebben gedaan.
Onderscheiden zich van:
o Persoonlijk ervaringen of meningen (“zelf meegemaakt”)
o Sociale normen (“gezond verstand”; “iedereen ziet toch dat”)
o Informatie van experts
Niet door god gegeven (=theologie)
Niet abstract beredeneerd (=metafysica)
Als psycholoog moet je vertrouwd zijn met wetenschappelijke methoden om (nieuwe)
psychologische kennis kritisch te beoordelen en verantwoord te gebruiken
→ evidence-based practitioner
Vragen die je na deze les moet kunnen beantwoorden:
Wat is kwalitatief psychologisch onderzoek?
1
,Kwalitatieve en gemengde methode
o Onderscheidende kenmerken zijn: verzameling/analyse van rijke data, perspectief
individu, in natuurlijke context.
Waarin verschillen kennistheoretische benaderingen in kwantitatief en kwalitatief
psychologisch onderzoek?
o Positivisme (of scientisme of realisme) versus social constructivisme (of
postmodernisme of relativisme).
Uit welke fasen bestaat een empirische cyclus?
o Inductieve en deductieve fasen
Wanneer wordt kwalitatief onderzoek vooral gebruikt?
o Nadrukt ligt op inductieve fase
Wat is kwalitatief onderzoek?
Onderscheid met kwantitatief op 3 manieren:
1) Kennistheoretische benadering
o Andere doel van het onderzoek – een verschil in hoe we naar de wereld kijken.
De onderliggende basis/doel is anders: in kwalitatief gaat het meer over
iemands wereld of van een groep.
▪ Kwantitatief onderzoek is meer gefocust op het vergelijken van
individuen gebaseerd op een abstracte (onafhankelijke) dimensie.
2) Data-collectie & analyze
o Andere gereedschapskist – in kwalitatief gaat het meer over rijken ideeën
(beschrijvende attributen) bemagtigen; in kwantitatief over tellen/hoeveelheid.
3) Onderzoeksproces
o Andere accenten in empirische cyclus
▪ Andere cyclus: deductie = kwantitatief; inductie = kwalitatief.
Wanneer spreken we over kwalitatief (vs. kwantitatief) onderzoek?
2) Methoden van data-verzameling & -analyse van kwalitatief onderzoek:
1. Rijke data: weinig vaste structuur of selectie vooraf (relatief ongestructureerd).
o In kwantitatief, zijn de waardes van individueen al gekozen en als ze al op
voorhand zijn gekozen, zouden wij niet weten of er participanten zijn met
andere waardes buiten die dat er gekozen zijn.
2
,Kwalitatieve en gemengde methode
o In kwalitatief, kiezen de individueen zelf de waardes → ze sluiten meer aan bij
de werkelijkheid.
2. Perspectief van het individu: betekenis van de ervaring.
o Het doel is niet om het persoon te reduceren, maar een close-up er van te
krijgen.
o In kwalitatief onderzoek zien de onderzoekers zichzelf als insiders. Er is
relatief weinig afstand tussen the onderzoeker en participant, terwijl dat ik
kwantitatief onderzoek wil je net zo veel afstand houden van de participanten
als onderzoeker.
3. Natuurlijke settings: kenmerken van het dagelijkse leven.
o In kwalitatief wordt de context van iemands dagelijks leven ook bij betrokken.
We willen context/omgeving van een persoon niet negeren, wat we in
kwantitatief net wel proberen.
o In kwalitatief onderzoek is het doel niet om theorie te testen.
1) Kennistheorische benadering
= epistemologie = wetenschapsfilosofie
o Een filosofie over de wereld en wat onderzoek is in de wereld. Het vraagt zich af hoe
wij aan ons kennis komen.
Epistemologie is een kennistheorie
o Hoe wordt kennis vergaard?
o Wat is de waarde van wat we weten?
Houdt een visie in op:
o De staat van de wereld
o Het doel van de wetenschap
o De rol van de onderzoeker
Kwalitatieve en kwantitatieve psychologie hebben deels gemeenschappelijke kennistheorie:
o Kennis is gebaseerd op empirisch onderzoek
Niet: door god gegeven (=theologie)
Niet: abstract beredeneerd (=metafysica)
Wel: gebaseerd op empirie (=moderne wetenschap).
3
, Kwalitatieve en gemengde methode
Kwantitatieve kennistheorie (gebaseerd op logisch positivisme)
o Er bestaat objectieve kennis: de externe wereld bepaalt wat waar is.
o Onderzoek brengt ons steeds dichter bij de “waarheid”: wetenschap is cumulatief
(bouwt op zichzelf) en liedt tot het ontdekken van de objectieve realiteit (onderzoek
als ontdekkingsreis)
o Onderzoek als ontdekkingsreis: idee is dat de wereld bestaat al op een
specifieke manier en onderzoekers proberen die te ontdekken.
o Neutrale onderzoeker: kennisproductie is onafhankelijk van de onderzoeker;
onderzoeker moet neutraal blijven.
Kwalitatieve kennsitheorie (gebaseerd op sociaal constructivisme)
o Er bestaan geen objectieve kennis: hooguit bestaan er meerdere manieren om de
wereld te kennen.
o Omdat onze kennis van de wereld is gefilterd door de mensen.
o Onderzoekers kunnen niet neutraal blijven; ze kunnen niet neutraal naar een
stimuli in de wereld kijken zonder een filter.
o Onderzoek leidt tot een waardevolle interpretatie van de werkelijkheid: meerdere
interpretaties vullen elkaar aan.
o Perspectief van onderzoeker telt: niet alleen het theorietisch perspectief maar ook
sociale en culturele achtergrond van onderzoeker is van belang.
o Zo kunnen wij dan ook door meerdere perspectieve de wereld beter verstaan.
Vergelijking kennistheorieën: doel?
→ sociaal engagement! Geeft aandacht voor het perspectief van minder machtigen.
o Soms meer waardevol! Laat zien hoe mensen samen de werkelijkheid kunnen
veranderen.
4
Hoorcollege 1: Belang en functies van kwalitatief onderzoek
Waarom methoden?
“Ik wil beroepspsycholoog worden, geen onderzoeker”
o Niet alle psychologen doen zelf onderzoek (maar toch meer dan je denkt)
o En alle psychologen maken gebruik van psychologische kennis
o Maar wel onderzoek(literatuur) nodig in de praktijk → bvb de juiste en meest
up-to-date therapie of meest “nieuwe”/geüpdatet diagnose.
→ ieder psycholoog moet kennisclaims kunnen beoordelen!!
Kennisclaims kunnen beoordelen is belangrijk voor iedereen!!
o Belangrijk om kritiek zijn – leren hoe kritisch te zijn.
Ieder psycholoog moet kennis claims-kunnen beoordelen (soms zijn er moeilijke kennis
claims te doorzien).
o Wat maakt wetenschappelijk onderzoek anders van andere kennis claims?
Wetenschappelijke kennisclaims
o Steunen op wetenschappelijk empirisch onderzoek
o Dit is anders dan claims die door autoriteiten/zelfverklaarde experts gezegd
worden die nog nooit zelf onderzoek hebben gedaan.
Onderscheiden zich van:
o Persoonlijk ervaringen of meningen (“zelf meegemaakt”)
o Sociale normen (“gezond verstand”; “iedereen ziet toch dat”)
o Informatie van experts
Niet door god gegeven (=theologie)
Niet abstract beredeneerd (=metafysica)
Als psycholoog moet je vertrouwd zijn met wetenschappelijke methoden om (nieuwe)
psychologische kennis kritisch te beoordelen en verantwoord te gebruiken
→ evidence-based practitioner
Vragen die je na deze les moet kunnen beantwoorden:
Wat is kwalitatief psychologisch onderzoek?
1
,Kwalitatieve en gemengde methode
o Onderscheidende kenmerken zijn: verzameling/analyse van rijke data, perspectief
individu, in natuurlijke context.
Waarin verschillen kennistheoretische benaderingen in kwantitatief en kwalitatief
psychologisch onderzoek?
o Positivisme (of scientisme of realisme) versus social constructivisme (of
postmodernisme of relativisme).
Uit welke fasen bestaat een empirische cyclus?
o Inductieve en deductieve fasen
Wanneer wordt kwalitatief onderzoek vooral gebruikt?
o Nadrukt ligt op inductieve fase
Wat is kwalitatief onderzoek?
Onderscheid met kwantitatief op 3 manieren:
1) Kennistheoretische benadering
o Andere doel van het onderzoek – een verschil in hoe we naar de wereld kijken.
De onderliggende basis/doel is anders: in kwalitatief gaat het meer over
iemands wereld of van een groep.
▪ Kwantitatief onderzoek is meer gefocust op het vergelijken van
individuen gebaseerd op een abstracte (onafhankelijke) dimensie.
2) Data-collectie & analyze
o Andere gereedschapskist – in kwalitatief gaat het meer over rijken ideeën
(beschrijvende attributen) bemagtigen; in kwantitatief over tellen/hoeveelheid.
3) Onderzoeksproces
o Andere accenten in empirische cyclus
▪ Andere cyclus: deductie = kwantitatief; inductie = kwalitatief.
Wanneer spreken we over kwalitatief (vs. kwantitatief) onderzoek?
2) Methoden van data-verzameling & -analyse van kwalitatief onderzoek:
1. Rijke data: weinig vaste structuur of selectie vooraf (relatief ongestructureerd).
o In kwantitatief, zijn de waardes van individueen al gekozen en als ze al op
voorhand zijn gekozen, zouden wij niet weten of er participanten zijn met
andere waardes buiten die dat er gekozen zijn.
2
,Kwalitatieve en gemengde methode
o In kwalitatief, kiezen de individueen zelf de waardes → ze sluiten meer aan bij
de werkelijkheid.
2. Perspectief van het individu: betekenis van de ervaring.
o Het doel is niet om het persoon te reduceren, maar een close-up er van te
krijgen.
o In kwalitatief onderzoek zien de onderzoekers zichzelf als insiders. Er is
relatief weinig afstand tussen the onderzoeker en participant, terwijl dat ik
kwantitatief onderzoek wil je net zo veel afstand houden van de participanten
als onderzoeker.
3. Natuurlijke settings: kenmerken van het dagelijkse leven.
o In kwalitatief wordt de context van iemands dagelijks leven ook bij betrokken.
We willen context/omgeving van een persoon niet negeren, wat we in
kwantitatief net wel proberen.
o In kwalitatief onderzoek is het doel niet om theorie te testen.
1) Kennistheorische benadering
= epistemologie = wetenschapsfilosofie
o Een filosofie over de wereld en wat onderzoek is in de wereld. Het vraagt zich af hoe
wij aan ons kennis komen.
Epistemologie is een kennistheorie
o Hoe wordt kennis vergaard?
o Wat is de waarde van wat we weten?
Houdt een visie in op:
o De staat van de wereld
o Het doel van de wetenschap
o De rol van de onderzoeker
Kwalitatieve en kwantitatieve psychologie hebben deels gemeenschappelijke kennistheorie:
o Kennis is gebaseerd op empirisch onderzoek
Niet: door god gegeven (=theologie)
Niet: abstract beredeneerd (=metafysica)
Wel: gebaseerd op empirie (=moderne wetenschap).
3
, Kwalitatieve en gemengde methode
Kwantitatieve kennistheorie (gebaseerd op logisch positivisme)
o Er bestaat objectieve kennis: de externe wereld bepaalt wat waar is.
o Onderzoek brengt ons steeds dichter bij de “waarheid”: wetenschap is cumulatief
(bouwt op zichzelf) en liedt tot het ontdekken van de objectieve realiteit (onderzoek
als ontdekkingsreis)
o Onderzoek als ontdekkingsreis: idee is dat de wereld bestaat al op een
specifieke manier en onderzoekers proberen die te ontdekken.
o Neutrale onderzoeker: kennisproductie is onafhankelijk van de onderzoeker;
onderzoeker moet neutraal blijven.
Kwalitatieve kennsitheorie (gebaseerd op sociaal constructivisme)
o Er bestaan geen objectieve kennis: hooguit bestaan er meerdere manieren om de
wereld te kennen.
o Omdat onze kennis van de wereld is gefilterd door de mensen.
o Onderzoekers kunnen niet neutraal blijven; ze kunnen niet neutraal naar een
stimuli in de wereld kijken zonder een filter.
o Onderzoek leidt tot een waardevolle interpretatie van de werkelijkheid: meerdere
interpretaties vullen elkaar aan.
o Perspectief van onderzoeker telt: niet alleen het theorietisch perspectief maar ook
sociale en culturele achtergrond van onderzoeker is van belang.
o Zo kunnen wij dan ook door meerdere perspectieve de wereld beter verstaan.
Vergelijking kennistheorieën: doel?
→ sociaal engagement! Geeft aandacht voor het perspectief van minder machtigen.
o Soms meer waardevol! Laat zien hoe mensen samen de werkelijkheid kunnen
veranderen.
4
