LiZ Hoofdstuk 8
Paragraaf 1
1. Wat is de kern van het postmodernisme?
Het postmodernisme is een filosofische stroming die begrippen als waarheid en
authenticiteit in twijfel trekt. Volgens deze stroming zijn er verschillende verhalen waarmee
de mens een betekenis geeft aan het leven. Het ene verhaal is niet zuiverder dan het andere.
De mens moet beseffen dat het om verbeelding gaat. Zingeving is relatief geworden en
objectieve zingeving bestaat niet.
2. Hoe speelt intertekstualiteit een rol in postmoderne literatuur?
Intertekstualiteit: de tekst als zodanig is onderdeel van een groot netwerk aan teksten. Vaak
wordt er met die andere teksten en hun betekenis gespeeld. In de literatuur wordt het
gebruik in de verhouding tussen werkelijkheid en verbeelding.
3. Welke thema’s komen er in postmoderne literatuur aan bod?
- Zoektocht naar eigen identiteit
- Actuele maatschappelijke problematiek
- Waarheidsvraag
- Migrantenprobleem
4. Hoe moet je de generatie Nix typeren?
Onder de generatie Nix vallen de auteurs Ronald Giphart, Joost Zwagerman en Arnon
Grunberg. We kunnen ze typeren door de volgende kenmerken:
- Onverschilligheid ten opzichte van de maatschappij
- Afwezigheid van idealen
- Landerigheid en verveling
- Personages zoeken naar verstrooiing om het besef van zinloosheid te verdrijven (seks,
drugs, alcohol en consumptie)
5. Wat zijn de namen van een aantal postmoderne auteurs en hoe is hun werk te duiden?
- Thomas Rosenboom: Publieke werken heeft een ogenschijnlijke realistische stijl, verhalen
spelen zich vooral af in het verleden, maar karakters hebben universele karaktertrekken.
Personages denken het leven onder controle te hebben, maar blijkt niet zo te zijn.
- Doeschka Meijsing: Robinson een verhaal over eenzaamheid en isolement, een
ingewikkelde opbouw academische roman.
- A.F. Th van der Heijden: Tonio een van de zwartste romans, een biografisch verhaal n.a.v.
de dood van zijn zoon. Een reconstructie van diens leven en het toont de enorme
afgrond zonder zijn zoon.
6. Wat wordt er met mediatisering van de literatuur bedoeld?
Niet alleen het boek is belangrijk, maar ook de auteur in de moderne media.
7. Wat is het verschil tussen hoge en lage cultuur en hoe vervaagt dat na 1980?
Het verschil tussen hoge en lage cultuur is dat vroeger literatuur alleen toegankelijk was voor
de hoogopgeleide elite en de artistieke fijnproevers. De lage cultuur, zoals tegenwoordig, is
breed toegankelijk voor een groot publiek. Deze scheiding vervaagt door de populaire rol van
de media.
8. Waardoor vervaagt ook het verschil tussen literatuur en lectuur?
Het begrip ‘literatuur’ wordt te snel gebruikt, waardoor alles genres gemakkelijk het label
literatuur krijgen. Alle schrijvers komen even makkelijk in de media en in de bibliotheken
liggen lectuur en literatuur vaak door elkaar.
9. Wat is de positie van de christelijke literatuur na 1980?
Christelijke literatuur beweegt zich in de marge van het literaire veld. Er zijn belangrijke
literatuurcritici die ruimte bieden aan mystiek en religie in brede zin, maar het komt niet tot
een doorbraak. Religie lijkt echter wel weer te ‘mogen’.
, Paragraaf 2
1. Wie is Franca Treur en hoe staat zij ten opzichte van het christelijk geloof?
Franca Treur is een Zeeuwse die opgroeide in een bevindelijk gereformeerd milieu. Ze
bezoekt een christelijke school en gaat daarna Nederlands en Literatuurwetenschap in
Leiden studeren. Tijdens haar studie sluit ze zich aan bij een christelijke studievereniging,
maar daar neemt ze later afstand van. Het boek bevat autobiografische elementen, maar
Treur benadrukt dat het vooral een fictief verhaal is. Ze benoemt de onbespreekbare
vanzelfsprekendheid in het boek en de hoofdpersoon Katelijne slikt dit echter niet als zoete
koek. Treur laat zien dat de vaste waarheden niet de enige zijn, want er meerdere
‘waarheden’ mogelijk.
2. Wat is de strekking van Dorsvloer vol confetti?
De confetti die Katelijne op het huwelijk naar beneden laat dwarrelen, bestaat uit
Gezinsgidsen en Saambinders. Dit valt neer in alle mogelijke combinaties en in een heel
nieuwe volgorde. Wanneer iemand de deur opent, waait het weer een heel andere kant op.
Treur laat zien dat de vaste waarheden niet de enige zijn, want er meerdere ‘waarheden’
mogelijk.
3. Welke verschillende reacties kwamen er op het boek?
- Seculiere recensies: grote literaire waarde door het vlotte en originele taalgebruik. Kritiek
op de losse verhaallijn, het zijn meer losse verhalen.
- Christelijke hoek: hevige gekwetstheid tot voorzichtige bewondering voor de vragen die
Treur oproept m.b.t. de beschrijving van de bevindelijk-gereformeerde cultuur.
4. Hoe beschrijft Maarten ’t Hart het christelijk geloof?
Hij rekent in zijn boeken genadeloos af met het christelijk geloof. Ook rekent Maarten ’t Hart
in Een vlucht regenwulpen (Zondag 10) af met God, God is een beul. Hij heeft het ook vaak
over hypocriete christenen in de vorm van machtswellustelingen en afzetters.
5. Hoe beschrijft Jan Siebelink het christelijk geloof?
Het thema wat ook bij Maarten ’t Hart naar voren komt, zien we ook bij Siebelink, namelijk
‘de meedogenloze eisen die het geloof aan mensen stelt’. In zijn boek Knielen op een bed
violen beschrijft Siebelink hoe de hoofdpersoon zicht verliest in extreme religie, ten koste van
zijn vrouw en kinderen. Siebelink beschrijft in boeken ook thema’s als docentschap, erotiek
en de zoektocht naar zekerheid in het bestaan.
6. Op welke manieren wordt een huisbezoek bij de drie auteurs beschreven?
De drie auteurs maken alle drie gebruik van een karikatuur als het gaat om de beschrijving
van het huisbezoek. Aan de ene kant zijn er herkenbare elementen, maar aan de andere kant
is er ook een oneerlijk beeld.
- Franca Treur: de ouderlingen praten eerst over koetjes en kalfjes en brengen later het
gesprek op ‘het enige nodige’. Het venijn dat ze hier gebruikt in de beschrijving van de
ouderlingen, roept lichamelijke weerzin op.
- Maarten ’t Hart: hoofdpersoon Maarten en zijn moeder krijgen huisbezoek van twee
ouderlingen die afgeschilderd worden als schijnheilige mannen zonder een spoortje
liefde. De ouderlingen ‘balken’ een psalm en ze spreken een meedogenloos gebed uit,
waarna Maarten ze met bruut geweld het erf aftrapt.
- Jan Siebelink: de heer Sievez krijgt regelmatig huisbezoek van de heren Ibel, Steffen en
Mieras. De kenmerken waarmee ze beschreven worden, is opvallend: dwerg, zwarte pet,
spuug in de mondhoeken. Ze kruipen alle drie door het gat van de heg om zich te
onttrekken aan de vrouw van Hans Sievez.
Paragraaf 3
1. Wat is de aanleiding voor Pieter Nouwen om Het negende uur te schrijven?
Pieter Nouwen is aanwezig bij een generale repetitie van de Matthäuspassion. Degene die de
partij van de evangelist zingt, schiet plotseling uit met zijn stem en maakt daar een grapje
Paragraaf 1
1. Wat is de kern van het postmodernisme?
Het postmodernisme is een filosofische stroming die begrippen als waarheid en
authenticiteit in twijfel trekt. Volgens deze stroming zijn er verschillende verhalen waarmee
de mens een betekenis geeft aan het leven. Het ene verhaal is niet zuiverder dan het andere.
De mens moet beseffen dat het om verbeelding gaat. Zingeving is relatief geworden en
objectieve zingeving bestaat niet.
2. Hoe speelt intertekstualiteit een rol in postmoderne literatuur?
Intertekstualiteit: de tekst als zodanig is onderdeel van een groot netwerk aan teksten. Vaak
wordt er met die andere teksten en hun betekenis gespeeld. In de literatuur wordt het
gebruik in de verhouding tussen werkelijkheid en verbeelding.
3. Welke thema’s komen er in postmoderne literatuur aan bod?
- Zoektocht naar eigen identiteit
- Actuele maatschappelijke problematiek
- Waarheidsvraag
- Migrantenprobleem
4. Hoe moet je de generatie Nix typeren?
Onder de generatie Nix vallen de auteurs Ronald Giphart, Joost Zwagerman en Arnon
Grunberg. We kunnen ze typeren door de volgende kenmerken:
- Onverschilligheid ten opzichte van de maatschappij
- Afwezigheid van idealen
- Landerigheid en verveling
- Personages zoeken naar verstrooiing om het besef van zinloosheid te verdrijven (seks,
drugs, alcohol en consumptie)
5. Wat zijn de namen van een aantal postmoderne auteurs en hoe is hun werk te duiden?
- Thomas Rosenboom: Publieke werken heeft een ogenschijnlijke realistische stijl, verhalen
spelen zich vooral af in het verleden, maar karakters hebben universele karaktertrekken.
Personages denken het leven onder controle te hebben, maar blijkt niet zo te zijn.
- Doeschka Meijsing: Robinson een verhaal over eenzaamheid en isolement, een
ingewikkelde opbouw academische roman.
- A.F. Th van der Heijden: Tonio een van de zwartste romans, een biografisch verhaal n.a.v.
de dood van zijn zoon. Een reconstructie van diens leven en het toont de enorme
afgrond zonder zijn zoon.
6. Wat wordt er met mediatisering van de literatuur bedoeld?
Niet alleen het boek is belangrijk, maar ook de auteur in de moderne media.
7. Wat is het verschil tussen hoge en lage cultuur en hoe vervaagt dat na 1980?
Het verschil tussen hoge en lage cultuur is dat vroeger literatuur alleen toegankelijk was voor
de hoogopgeleide elite en de artistieke fijnproevers. De lage cultuur, zoals tegenwoordig, is
breed toegankelijk voor een groot publiek. Deze scheiding vervaagt door de populaire rol van
de media.
8. Waardoor vervaagt ook het verschil tussen literatuur en lectuur?
Het begrip ‘literatuur’ wordt te snel gebruikt, waardoor alles genres gemakkelijk het label
literatuur krijgen. Alle schrijvers komen even makkelijk in de media en in de bibliotheken
liggen lectuur en literatuur vaak door elkaar.
9. Wat is de positie van de christelijke literatuur na 1980?
Christelijke literatuur beweegt zich in de marge van het literaire veld. Er zijn belangrijke
literatuurcritici die ruimte bieden aan mystiek en religie in brede zin, maar het komt niet tot
een doorbraak. Religie lijkt echter wel weer te ‘mogen’.
, Paragraaf 2
1. Wie is Franca Treur en hoe staat zij ten opzichte van het christelijk geloof?
Franca Treur is een Zeeuwse die opgroeide in een bevindelijk gereformeerd milieu. Ze
bezoekt een christelijke school en gaat daarna Nederlands en Literatuurwetenschap in
Leiden studeren. Tijdens haar studie sluit ze zich aan bij een christelijke studievereniging,
maar daar neemt ze later afstand van. Het boek bevat autobiografische elementen, maar
Treur benadrukt dat het vooral een fictief verhaal is. Ze benoemt de onbespreekbare
vanzelfsprekendheid in het boek en de hoofdpersoon Katelijne slikt dit echter niet als zoete
koek. Treur laat zien dat de vaste waarheden niet de enige zijn, want er meerdere
‘waarheden’ mogelijk.
2. Wat is de strekking van Dorsvloer vol confetti?
De confetti die Katelijne op het huwelijk naar beneden laat dwarrelen, bestaat uit
Gezinsgidsen en Saambinders. Dit valt neer in alle mogelijke combinaties en in een heel
nieuwe volgorde. Wanneer iemand de deur opent, waait het weer een heel andere kant op.
Treur laat zien dat de vaste waarheden niet de enige zijn, want er meerdere ‘waarheden’
mogelijk.
3. Welke verschillende reacties kwamen er op het boek?
- Seculiere recensies: grote literaire waarde door het vlotte en originele taalgebruik. Kritiek
op de losse verhaallijn, het zijn meer losse verhalen.
- Christelijke hoek: hevige gekwetstheid tot voorzichtige bewondering voor de vragen die
Treur oproept m.b.t. de beschrijving van de bevindelijk-gereformeerde cultuur.
4. Hoe beschrijft Maarten ’t Hart het christelijk geloof?
Hij rekent in zijn boeken genadeloos af met het christelijk geloof. Ook rekent Maarten ’t Hart
in Een vlucht regenwulpen (Zondag 10) af met God, God is een beul. Hij heeft het ook vaak
over hypocriete christenen in de vorm van machtswellustelingen en afzetters.
5. Hoe beschrijft Jan Siebelink het christelijk geloof?
Het thema wat ook bij Maarten ’t Hart naar voren komt, zien we ook bij Siebelink, namelijk
‘de meedogenloze eisen die het geloof aan mensen stelt’. In zijn boek Knielen op een bed
violen beschrijft Siebelink hoe de hoofdpersoon zicht verliest in extreme religie, ten koste van
zijn vrouw en kinderen. Siebelink beschrijft in boeken ook thema’s als docentschap, erotiek
en de zoektocht naar zekerheid in het bestaan.
6. Op welke manieren wordt een huisbezoek bij de drie auteurs beschreven?
De drie auteurs maken alle drie gebruik van een karikatuur als het gaat om de beschrijving
van het huisbezoek. Aan de ene kant zijn er herkenbare elementen, maar aan de andere kant
is er ook een oneerlijk beeld.
- Franca Treur: de ouderlingen praten eerst over koetjes en kalfjes en brengen later het
gesprek op ‘het enige nodige’. Het venijn dat ze hier gebruikt in de beschrijving van de
ouderlingen, roept lichamelijke weerzin op.
- Maarten ’t Hart: hoofdpersoon Maarten en zijn moeder krijgen huisbezoek van twee
ouderlingen die afgeschilderd worden als schijnheilige mannen zonder een spoortje
liefde. De ouderlingen ‘balken’ een psalm en ze spreken een meedogenloos gebed uit,
waarna Maarten ze met bruut geweld het erf aftrapt.
- Jan Siebelink: de heer Sievez krijgt regelmatig huisbezoek van de heren Ibel, Steffen en
Mieras. De kenmerken waarmee ze beschreven worden, is opvallend: dwerg, zwarte pet,
spuug in de mondhoeken. Ze kruipen alle drie door het gat van de heg om zich te
onttrekken aan de vrouw van Hans Sievez.
Paragraaf 3
1. Wat is de aanleiding voor Pieter Nouwen om Het negende uur te schrijven?
Pieter Nouwen is aanwezig bij een generale repetitie van de Matthäuspassion. Degene die de
partij van de evangelist zingt, schiet plotseling uit met zijn stem en maakt daar een grapje
