100% satisfaction guarantee Immediately available after payment Both online and in PDF No strings attached 4.2 TrustPilot
logo-home
Summary

Samenvatting + colleges Neurorecht en Forensische Psychiatrie 2025/26

Rating
-
Sold
6
Pages
115
Uploaded on
26-10-2025
Written in
2025/2026

Dit is een uitgebreide samenvatting van alle voorgeschreven literatuur met aantekeningen van de hoorcolleges. Alles is door mijzelf geschreven, zonder gebruik van AI. Aan het einde van het document staan alle artikelen voorgeschreven voor de kennisclips (de deeltoets). De samenvattingen zijn in het Nederlands of Engels geschreven, afhankelijk van de taal van de originele literatuur. Zie de pagina's in de preview om de inhoudsopgave te bekijken.

Show more Read less
Institution
Course

















Whoops! We can’t load your doc right now. Try again or contact support.

Connected book

Written for

Institution
Study
Course

Document information

Summarized whole book?
No
Which chapters are summarized?
Hoofdstuk 1, 11, 14, 15, 19 en 29.
Uploaded on
October 26, 2025
Number of pages
115
Written in
2025/2026
Type
Summary

Subjects

Content preview

Inhoud
Hoorcollege 1........................................................................................................................................10
Leerboek Forensische Psychiatrie (2019) Hoofdstuk 11: Neurorecht...................................................12
Drie domeinen van onderzoek..........................................................................................................12
Het adolescentenbrein en adolescentenstrafrecht...........................................................................13
Neurogedachtelezen?.......................................................................................................................13
Toekomstige ontwikkelingen.............................................................................................................13
Meynen (2020): Neurorecht: hoop of hersenschim?............................................................................14
Simulatie en het object van de psychiatrie.......................................................................................14
Herziening van het strafrecht?..........................................................................................................14
Assessment.......................................................................................................................................14
Interventie........................................................................................................................................15
Nuchterheid en realisme..................................................................................................................15
Praktische wijsheid...........................................................................................................................15
Hoorcollege 2........................................................................................................................................15
Hoe raak je de moral culpability kwijt?.............................................................................................16
Wat is de vrije wil?............................................................................................................................16
Bestaat de vrije wil?..........................................................................................................................16
Convergerend bewijs........................................................................................................................17
Is de vrije wil belangrijk voor de toerekeningsvatbaarheid?.............................................................17
Controle............................................................................................................................................17
Meynen (2009): De vrije wil in de forensische psychiatrie....................................................................18
Het filosofische probleem: vrije wil versus determinisme................................................................18
Vrije wil.........................................................................................................................................18
Determinisme...............................................................................................................................18
De verenigbaarheid......................................................................................................................18
Het probleem in de psychiatrie.........................................................................................................18
Het voorstel van Morse.................................................................................................................18
Rapportage pro Justitia.................................................................................................................19
Mening Nederlandse deskundigen...............................................................................................19
Verborgen vrijheid?......................................................................................................................19
Problemen scheiden.........................................................................................................................19
Toerekeningsvatbaarheid..................................................................................................................20
Het ‘echte’ probleem....................................................................................................................20
Empirische ethiek.........................................................................................................................20

,Leerboek Forensische Psychiatrie (2019) Hoofdstuk 14: Toerekeningsvatbaarheid..............................20
Inleiding............................................................................................................................................20
Historische schets van criteria voor ontoerekeningsvatbaarheid......................................................20
Betekenis van toerekeningsvatbaarheid in Nederland......................................................................21
Psychische stoornis.......................................................................................................................21
Retrospectieve beoordeling..........................................................................................................21
Doorwerking en causale relatie....................................................................................................21
Mate van doorwerking en gradering............................................................................................22
Terminologie.................................................................................................................................22
Nieuwe ontwikkelingen....................................................................................................................22
Hoorcollege 3: Forensische Neuropsychologie.....................................................................................22
Leerboek Forensische Psychiatrie (2019) Hoofdstuk 19: Neurologie: trauma capitis, cognitieve
acheruitgang, epilepsie en slaapstoornissen........................................................................................25
Inleiding............................................................................................................................................25
Traumatic brain injury.......................................................................................................................26
Cognitieve achteruitgang..................................................................................................................26
Mild cognitive impairment............................................................................................................26
Ziekte van Alzheimer....................................................................................................................27
Vasculaire dementie.....................................................................................................................27
Frontotemporale dementie..........................................................................................................27
Epilepsie...........................................................................................................................................27
Slaapstoornissen...............................................................................................................................28
Raine (2018): Antisocial Personality as a Neurodevelopmental Disorder.............................................28
What constitutes a neurodevelopmental disorder?.........................................................................28
Diagnostic features, developmental course, and comorbidity..........................................................29
Diagnostic features.......................................................................................................................29
Developmental course..................................................................................................................29
Base rate.......................................................................................................................................29
Comorbidity..................................................................................................................................29
Brain mechanisms and their functional significance.........................................................................29
Early maldevelopment of the limbic system.................................................................................30
Prefrontal subregions...................................................................................................................30
Amygdala......................................................................................................................................30
Striatum........................................................................................................................................31
A prefrontal-amygdala-striatal model of antisocial personality disorder......................................31
Neurocognitive functioning..............................................................................................................31

, Prefrontal neurocognition.............................................................................................................32
Amygdala neurocognition.............................................................................................................32
Striatal neurocognition.................................................................................................................32
Behavioral genetics, molecular genetics, epigenetics, and neurochemistry.....................................32
Twin studies..................................................................................................................................32
Candidate genes...........................................................................................................................32
Epigenetics....................................................................................................................................32
Early health risk factors.....................................................................................................................32
Birth complications.......................................................................................................................32
Prenatal smoking exposure...........................................................................................................32
Alcohol exposure..........................................................................................................................32
Heavy metal exposure..................................................................................................................33
Air pollutants................................................................................................................................33
Traumatic brain injury...................................................................................................................33
Sleep.............................................................................................................................................33
Nutrition.......................................................................................................................................33
Prevention and treatment approaches.............................................................................................33
Prenatal health programs.............................................................................................................33
Early environmental enrichtment.................................................................................................33
Medication....................................................................................................................................33
Nutrition.......................................................................................................................................34
Mindfulness..................................................................................................................................34
Transcranial Direct Current Stimulation........................................................................................34
Clinical and forensic implications......................................................................................................34
Legal implications.........................................................................................................................34
Psychopathy as a specifier for Antisocial Personality Disorder in the Diagnostic and Statistical
Manual.........................................................................................................................................34
Is early onset Conduct Disorder neurodevelopmental?................................................................34
Conclusions.......................................................................................................................................34
De Rade (2020): Over de rol van de stoornis in de psychische overmacht...........................................35
Inleiding............................................................................................................................................35
Psychische overmacht en ‘de stoornis’.............................................................................................35
Piranha II: een vertrekpunt...........................................................................................................35
Psychische overmacht in de literatuur..........................................................................................35
De rol van de stoornis in de psychische overmacht in de literatuur..............................................36
Feitenrechtspraak.........................................................................................................................36

, Ontoerekeningsvatbaarheid & het stoornisbegrip............................................................................37
Ontoerekeningsvatbaarheid.........................................................................................................37
Het stoornisconcept en zijn belang...............................................................................................37
Evaluatie...........................................................................................................................................37
Besluit...............................................................................................................................................38
Hoorcollege 4: Neurointerventies en het ECHR....................................................................................38
Meynen et al. (2023): Neurotechnology to reduce recidivism: Ethical and legal challenges................42
Introduction......................................................................................................................................42
Predicting and Preventing Recidivism: The Current State of Affairs..................................................42
Neurotechniques for the Prediction and Prevention of Crime..........................................................43
Prediction.....................................................................................................................................43
Prevention....................................................................................................................................43
Emerging technologies.................................................................................................................43
Normative Issues Regarding Employing Neurotechbology to Reduce Recidivism.............................43
Further Ethical and Legal Issues........................................................................................................44
Beulens et al. (2016): The View of the European Court of Human Rights on Competent Patients’ Right
of Informed Consent. Research in the Light of Articles 3 and 8 of the European Convention on Human
Rights....................................................................................................................................................45
Introduction......................................................................................................................................45
Article 8 of the Convention...............................................................................................................45
The Principle of Informed Consent...............................................................................................45
Martufi (2018): The paths of offender rehabilitation and the European dimension of punishment:
New challenges for an old ideal?..........................................................................................................46
Introduction: Rehabilitation and European law................................................................................46
The human rights approach to rehabilitation in the Strasbourg case law: Reconceptualising the
aims of punishment in an individual-centred perspective................................................................46
The case law on article 3 ECtHR: Rehabilitation, human dignity, and the ‘right to hope’..............46
The case law on Articles 5 and 8 ECHR: Rehabilitation as a limit to a state’s power to punish.....47
Hoorcollege 5: Gedwongen hersenscans, nemo tenetur en het ECHR.................................................48
Ligthart (2021): Neurotechnieken in het strafrecht: perspectieven op rechtsbescherming..................49
Inleiding............................................................................................................................................49
Neurotechnieken in het strafrecht....................................................................................................49
Hersenlezen..................................................................................................................................49
Neuro-interventies........................................................................................................................50
Combinaties van technieken.........................................................................................................50
Perspectieven op rechtsbescherming...............................................................................................50
Strafrecht en het mentale leven...................................................................................................50

, Mentale privacy............................................................................................................................50
Mentale integriteit........................................................................................................................52
Ligthart (2021): Autonomie en privacy als rechtsgronden van het zwijgrecht en het nemo tenetur-
beginsel?..............................................................................................................................................52
Inleiding............................................................................................................................................52
Rechtsgronden van nemo tenetur en het zwijgrecht onder positief recht.......................................52
Persoonlijke autonomie en privacy als herijkte rechtsgronden van nemo tenetur en het zwijgrecht?
..........................................................................................................................................................53
Privacy..........................................................................................................................................53
Persoonlijke autonomie................................................................................................................53
Afsluitende opmerkingen.................................................................................................................53
Hoorcollege 6:......................................................................................................................................53
Leerboek Forensische Psychiatrie (2019) Hoofdstuk 1: Tbs: niet langer behandelen dan noodzakelijk,
niet korter dan nodig............................................................................................................................57
Inleiding............................................................................................................................................57
Geschiedenis.....................................................................................................................................57
Voorwaarden voor oplegging............................................................................................................58
Psychisch gestoord............................................................................................................................58
Herhalingsdelicten voorkomen.........................................................................................................59
Behandeling......................................................................................................................................59
Duur..................................................................................................................................................59
Rechtsbescherming..........................................................................................................................60
Hoorcollege 7: Tbs en gedwongen geestelijke gezondheidszorg: sanctiemogelijkheden bij daders met
een psychische stoornis........................................................................................................................60
Bestraffen, behandelen en beveiligen..............................................................................................60
Gedwongen geestelijke gezondheidszorg.........................................................................................61
Nauta et al. (2021): Is het stoornisvereiste onmisbaar voor tbs? Een analyse vanuit nationaalrechtelijk
en mensenrechtelijk perspectief..........................................................................................................63
Inleiding............................................................................................................................................63
Stoornisvereiste: nationaalrechtelijke analyse..................................................................................63
Tbs en het stoornisvereiste...........................................................................................................63
De psychische stoornis als ‘juridisch’ criterium? Vier vragen........................................................63
De psychische stoornis als gedragswetenschappelijk begrip........................................................64
Stoornisvereiste: mensenrechtelijke analyse....................................................................................64
Artikel 5 EVRM: de grondslagen voor preventieve detentie.........................................................64
De (on)misbaarheid van het stoornisvereiste vanuit het perspectief van artikel 5 lid 1 EVRM.....65
Conclusie..........................................................................................................................................65

,Nauta (2021): Zelfstandige vaststelling van een psychische stoornis door de strafrechter. Waar liggen
de grenzen?..........................................................................................................................................65
Inleiding............................................................................................................................................65
Het EHRM en de Hoge Raad over de zelfstandige vaststelling van een psychische stoornis door de
strafrechter.......................................................................................................................................66
De jurisprudentie van het EHRM..................................................................................................66
De jurisprudentie van de Hoge Raad............................................................................................66
Enkele onduidelijkheden..............................................................................................................67
Twee recente voorbeelden uit de feitenrechtspraak........................................................................67
De Groot (2021): Knelpunten bij en onduidelijkheden rondom het afgeven van een civiele
zorgmachtiging door de strafrechter....................................................................................................67
Inleiding............................................................................................................................................67
De civiele zorgmachtiging, af te geven door de strafrechter via artikel 2.3 lid 1 Wfz........................68
De verhouding tussen de strafrechter en officier van justitie...........................................................68
De indicatiestelling als onderdeel van de voorbereiding?.................................................................69
Overgangsrecht. Wijziging van sanctierecht?...................................................................................69
De aansluiting van de zorgmachtiging op de voorlopige hechtenis..................................................69
Afronding..........................................................................................................................................70
Hoorcollege 8: Risicotaxatie in de forensische psychiatrie....................................................................70
Risicotaxatie......................................................................................................................................70
Risicotaxatie: huidige uitdagingen....................................................................................................72
Beschermende factoren....................................................................................................................74
Leerboek Forensische Psychiatrie (2019): Hoofdstuk 29: Risicotaxatie in de forensische psychiatrie:
fundamenten en praktijk......................................................................................................................75
Fundamenten...................................................................................................................................75
Methoden van risicotaxatie..........................................................................................................75
Risicotaxatie-instrumenten volgens SPJ........................................................................................76
Op zoek naar balans: aandacht voor beschermende factoren......................................................77
Eindconclusies uit de risicotaxatie................................................................................................77
Risicotaxatie bij specifieke groepen..............................................................................................77
Praktijk..............................................................................................................................................78
Implementatie van gestructureerde risicotaxatie in de Nederlandse forensische praktijk...........79
Aanbevelingen voor implementatie en gebruik van risicotaxatie in de dagelijkse praktijk...........79
De Vogel et al. (2022): Violence Risk Assessment with the HCR-20 in Legal Contexts: A Critical
Reflection..............................................................................................................................................79
Violence risk assessments in legal contexts......................................................................................80
Structured professional judgment....................................................................................................80

, HCR-20..............................................................................................................................................80
Summary of research results with the HCR-20.............................................................................81
Use of the HCR-20 in legal contexts..............................................................................................81
Legal admissibility challenges...........................................................................................................81
Potential bias in HCR-20 assessments...............................................................................................82
Value of the HCR-20 for different justice-involved groups................................................................82
Cultural minority groups...............................................................................................................82
Justice-involved women................................................................................................................82
People with intellectual disability.................................................................................................82
People who committed sexual offenses........................................................................................83
Case law review................................................................................................................................83
Understanding of risk assessment reports in court: Risk communication........................................83
Recommendations for mental health professionals.........................................................................83
Conclusion........................................................................................................................................84
De Vogel (2022): Risicotaxatie bij vrouwen...........................................................................................84
Inleiding........................................................................................................................................84
Gender bias...................................................................................................................................84
Verschillen tussen mannen en vrouwen in delictpleging en achtergrond.........................................84
Risico- en beschermende factoren bij vrouwen................................................................................85
Risicotaxatie-instrumenten bij vrouwen...........................................................................................85
Risicotaxatie algemeen.................................................................................................................85
Risicotaxatie geweld.....................................................................................................................85
Risicotaxatie huiselijk geweld.......................................................................................................86
Risicotaxatie seksuele delicten......................................................................................................86
Specifieke instrumenten voor meisjes/vrouwen...........................................................................86
Conclusies.........................................................................................................................................86
Hoorcollege 9: Diagnostiek en behandeling.........................................................................................86
Leerboek Forensische Psychiatrie (2019): Hoofdstuk 15: Relevante psychische stoornissen in de
strafrechtspleging.................................................................................................................................88
Strafrechtelijke relevantie en aanvaardbaarheid van psychische stoornissen..................................88
Psychotische stoornissen en schizofrenie.........................................................................................89
Autismespectrumstoornissen op volwassen leeftijd.........................................................................90
Kleptomanie.....................................................................................................................................91
Pyromanie........................................................................................................................................91
Pseudologia fantastica......................................................................................................................91
Munchausen-by-proxy syndrome.....................................................................................................92

, Extended suicide...............................................................................................................................93
Doorwerking van de psychische stoornis..........................................................................................93
Mebius et al. (2023): Minder gradaties, minder problemen? Hoe gaan psychiaters en psychologen die
rapporteren in strafzaken om met verminderde toerekeningsvatbaarheid?........................................93
Inleiding............................................................................................................................................93
De vignettenstudie: wat verandert er bij een overgang van vijf naar drie gradaties?.......................94
Methoden en hypotheses.............................................................................................................94
Conclusie vignettenstudie.............................................................................................................94
De dossierstudie: hoe werd geadviseerd in 2021?............................................................................94
Methoden en hypotheses.............................................................................................................94
De vraag naar de mate van toerekening.......................................................................................95
Advies in vijf gradaties..................................................................................................................95
Conclusie dossierstudie................................................................................................................95
Discussie...........................................................................................................................................95
Roza et al. (2024): Gedragsdeskundigen en juristen in het strafrecht. Begrijpen wij elkaar?................96
Inleiding............................................................................................................................................96
Achtergrond......................................................................................................................................96
Van den Broek et al. (2023): Klare taal? Een onderzoek naar het communiceren over geweldsrisico’s97
Inleiding............................................................................................................................................97
Risicocommunicatie......................................................................................................................97
Vormen van risicocommunicatie...................................................................................................97
Onderzoek naar risicocommunicatie............................................................................................97
Huidige studie...............................................................................................................................97
Methode...........................................................................................................................................98
Design en procedure.....................................................................................................................98
Instrumentarium...........................................................................................................................98
Resultaten.........................................................................................................................................99
Onderzoekspopulatie....................................................................................................................99
Resultaten uitkomstmaten............................................................................................................99
Discussie...........................................................................................................................................99
Bevindingen..................................................................................................................................99
Implicaties voor de praktijk.........................................................................................................100
Sterkten en beperkingen............................................................................................................100
Conclusie........................................................................................................................................100
Clercx (2023): Het doorlopen van verlofstappen in relatie tot patiëntkenmerken..............................100
Introductie......................................................................................................................................100

, De huidige studie en onderzochte patiëntkenmerken................................................................101
Hypothesen................................................................................................................................101
Methode.........................................................................................................................................101
Procedure...................................................................................................................................101
Typen verlof................................................................................................................................101
Participanten..............................................................................................................................102
Variabelen...................................................................................................................................102
Resultaten.......................................................................................................................................103
Discussie.........................................................................................................................................103
Limitaties en suggesties voor toekomstig onderzoek..................................................................104
Conclusie....................................................................................................................................104
De Vogel et al. (2024): Werkt forensische behandeling? Een compilatie van onderzoek naar
behandeleffectiviteit in de Nederlandse klinische forensische zorg...................................................104
Inleiding..........................................................................................................................................104
Doel van de huidige compilatie...................................................................................................105
De complexiteit van onderzoek naar effectiviteit van forensische behandeling.............................105
Controlegroep.............................................................................................................................105
Onderzoeksgroep........................................................................................................................105
Inhoud forensische behandeling.................................................................................................105
Uitkomstmaat.............................................................................................................................105
Internationaal onderzoek naar behandeleffectiviteit in de forensische zorg..................................106
Methode.........................................................................................................................................106
Procedure...................................................................................................................................106
Resultaten.......................................................................................................................................106
Randomized Controlled Trials (RCT’s).........................................................................................106
Onderzoek naar verandering in risico en beschermende factoren.............................................108
Overige onderzoeken..................................................................................................................108
Discussie.........................................................................................................................................108
Conclusies uit de RCT’s...............................................................................................................108
Implicaties uit de praktijk............................................................................................................109
Beperkingen huidige compilatie.................................................................................................109
Suggesties voor vervolgonderzoek..............................................................................................109
Conclusie........................................................................................................................................109
Geenen & Kaddouri-Tedeschi (2023): Balanceren tussen veiligheid en zorg. Drie visies van penitentiair
inrichtingswerkers over hybride werken.............................................................................................109
Inleiding..........................................................................................................................................109

, Veiligheid en zorg............................................................................................................................110
Hybride werken..............................................................................................................................110
Onderzoeksmethode......................................................................................................................111
Drie visies.......................................................................................................................................111
Verschillen en overeenkomsten......................................................................................................112
Conclusies en aanbevelingen..........................................................................................................112
Van Oploo et al. (2020): De invoering van artikel 2.3 Wet forensische zorg. Consequenties voor de
strafrechtspraktijk...............................................................................................................................113
Inleiding..........................................................................................................................................113
Verschillen tussen artikel 2.3 Wfz en de maatregel uit artikel 37 (oud) Sr......................................113
Toepassing van artikel 2.3 Wfz in de praktijk..................................................................................114
Betrokkenheid Minister van Justitie en Veiligheid..........................................................................114
Civielrechtelijke afdoening bij ernstige delicten..............................................................................114
Herziening van het forensische zorgkader......................................................................................115
Conclusie........................................................................................................................................115




Hoorcollege 1
Firestone (2007): “probably no single issue in the annals of criminal law has stirred more controversy,
debate, adn comparison among laypersons, as well as jurists, as [legal insanity]”

 (On)toerekeningsvatbaar grote bron van discussie.

Get to know the seller

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
jesselanser Universiteit Utrecht
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
59
Member since
3 year
Number of followers
25
Documents
10
Last sold
3 weeks ago

4.7

6 reviews

5
4
4
2
3
0
2
0
1
0

Recently viewed by you

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Frequently asked questions