Karakter Nederlands strafproces
Nederland kent een gematigd inquisitoir systeem
- Rechter gaat opzoek naar de materiele (echte) waarheid. Vb.
bewijsminima, een enkele bekentenis van verdachte is niet
voldoende om te vervolgen! (dus geen formele waarheid; die door
partijen wordt aangedragen)
- Actieve rechter (kan getuigen oproepen, deskundigen ter zitting
vragen, extra onderzoek handelingen verrichten)
- Geen gebruik van een jurystelsel maar het OM is belast met de
vervolging (vervolginsmonopolie). Burgers hebben weinig inbreng.
- OvJ is magistratelijk; deze gaat opzoek naar de waarheidsvinding en
is dus niet de tegenpartij van de verdachte! Zo moet de OvJ ook
ontlastend bewijs aan het licht brengen.
- Accusatoir kenmerk: de verdachte wordt erkend als procespartij en is
niet langer voorwerp! (zo worden er rechten toegekend als
zwijgrecht, rechtsbijstand)
- Tweesporenstelsel het voorbereidend onderzoek vind veelal
achter gesloten deuren plaats en heb je maar te dulden (meer
inquisitoir) het onderzoek ter terechtzitting vind in het openbaar
plaats en hier wordt je meer gezien als procespartij.
Rol van het strafrecht in de huidige samenleving (nota regering)
We zijn van een nachtwakersstaat (kleine overheid dat zich primair enkel
bezighoudt met de veiligheid van haar burgers. Burger beschermen tegen
een willekeurig overheidsoptreden. ) meer en meer gegaan naar een
verzorgingsstaat; er is nu een wat meer punitiever aspect: de politie is er
om te handhaven. Hoofddoel ziet nog steeds op het bevorderen dat de
strafwet wordt toegepast op de werkelijk schuldige, en te voorkomen dat
de onschuldige veroordeeld of zelfs vervolgd wordt. Maar nu met meer
ruimte voor nevendoelen, zoals de erkenning van slachtofferrechten.
Elementen van Adequate rechtshandhaving
- Gebruik van bijzondere opsporingsmethoden (vaak bij
slachtofferloze delicten)
- OM krijgt steeds meer bevoegdheden om strafzaken zelf af te doen
via transactie, strafbeschikking. (sneller verloop van de procedures)
- Eenvoudige verkeersovertredingen worden niet door een rechter
maar door een OA afgedaan.
- Zoveel mogelijk moet worden aangedragen in het vooronderzoek,
daarna kan op de zitting gezegd worden; dit is nu te laat. (sneller
verloop van de procedures)
- Taakstraf is nu ook als zelfstandige straf vorm gegeven
Elementen van adequate rechtsbescherming
, - Mogelijkheid van herziening bij veroordeling
- Waarborgen bij het verhoor van verdachte (rechtsbijstand en
pressieverbod)
- Recht op een eerlijk proces binnen redelijke termijn
- Meer centrale rol voor slachtoffers
Punitief populisme
Het is een soort ideologie waarin een grote tegenstelling wordt
gepresenteerd tussen partijen (homogene volk (willen bijvoorbeeld
allemaal strengere straffen) en de deskundigen (iedereen die meedoet aan
het strafproces, op de verdachte na). Uit de tekst volgt dus dat punitief
populisme gedefinieerd kan worden als het populisme voor zover dit
betrekking heeft op misdaad en straf.
Hierna volgt uit de tekst dat er dus een relatie ontstaat met tegenstellende
meningen doordat een elite – bijv. politici, juristen, de rechtsprekende
macht en andere gevestigde actoren binnen het strafproces – de legitieme
belangen van een homogeen volk, in het bijzonder hun belang van
veiligheid, systematisch opoffert aan de belangen van verdachten en
veroordeelden. Hierdoor denkt het volk dat de rechters te licht straffen, te
veel gewicht toekennen aan de belangen van de verdachte en zich te
weinig bekommeren om slachtoffers en maatschappelijke veiligheid. Dit
zou komen doordat de elite losgezongen en geïsoleerd is van het volk en
daarom op ongerechtvaardigde gronden de exclusieve beschikkingsmacht
heeft over de inrichting van het strafprocesrecht.
Lekenrechtsspraak
Argumenten VOOR lekenrechtsspraak:
- Versterking van de gemengde rechtsspraak
- Beginsel van democratie, burgers moeten invloed kunnen hebben op
het overheidshandelen. bevordering van participatie van burgers
aan het besluitvormingsproces.
- Vertrouwen in de rechtsspraak, de inbreng van leken neemt het
wantrouwen in de beroepsrechters weg. (geen onbegrijpelijke fouten
en straffen van politie en justitie)
- Betere controle op de rechtspraak mogelijk, door burgers te laten
meedraaien, zijn professionele rechters gedwongen hun uitspraken
uit te leggen en te redeneren in ‘’gewone mensentaal’’
Argumenten TEGEN lekenrechtsspraak:
- Behoort niet tot de Nederlandse traditie, was emotioneel
ontvankelijk en bracht een element van discontinuïteit met zich mee
, - Burgers zijn geen professionals en hebben een gebrek aan kennis en
ervaring en neiging tot irrationele besluitvorming, zij oordelen op
basis van hun intuïtie. Bij bewijsvoering en motivering draait het
echter niet om intuïtie maar om weten.
Taakstrafverbod art 22b Sr.
Probleem: Het ontneemt de rechter de kans om een taakstraf op te leggen
wanneer dit het meest proportioneel is. Een taakstrafverbod insinueert ook
dat het milde straffen zijn en ineffectief is. Je classificeert het meteen als
een milde straf.
afwijken op basis van lid 3 is toegestaan volgens de jurisprudentie!
Hiermee is het ook toegestaan om een onvoorwaardelijke gevangenisstraf
van 1 dag op te leggen in combinatie met een taakstraf. (waarbij die 1 dag
vaak vervalt door de aftrekregeling van de VH)
Procesafspraken
Afspraken tussen OM en de verdachte, vooral gericht op een snellere
afdoening van zaken. Voorbeelden: strafreis verminderen, niet verweren
tegen tll, afspraken over waartegen verweerd kan worden, onderzoek
wensen laten varen. De rechter kan deze afspraken verwerpen. (nadeel
strijdig met het zoeken naar de materiele waarheid en slachtoffers
verdwijnen hiermee een beetje op de achtergrond) dit moet nog
gecodificeerd worden in de wet! Verdachte dient wel altijd aanwezig te zijn
op de zitting!!
3 vormen van buitengerechtelijke afdoening: strafbeschikking (wel
vervolging , niet consensueel), transactie (geen vervolging en geen
rechter erbij betrokken) en procesafspraken(wel consensueel, rechter erbij
betrokken).
Totaalstrafrecht
?????
Opsporen en vervolgen
Opsporing definitie: art. 132a Sv
- Onderzoek in verband met een SF
- Onder gezag OvJ
- Doel het nemen van strafvorderlijke beslissingen
!!Proactief opsporen(vroegsporing) is toegestaan in NL, de politie hoeft
niet te wachten tot er daadwerkelijk een SF gepleegd is. (vb. naar
aanwijzing van terroristisch misdrijf)
, Het voorbereidend onderzoek art. 132, bestaat uit het
opsporingsonderzoek, het onderzoek door de RC (bevoegdheden, art. 181-
141c)en het strafrechtelijk financieel onderzoek. Na het vooronderzoek,
komt het onderzoek ter terechtzitting. De zaak wordt vanaf dan aan de
rechter overgelaten en niet langer aan de OvJ. Het OM zou wel met
medeweten van de zittingsrechter, het opsporingsonderzoek mogen
voortzetten.
Gradaties verdenking (van licht naar zwaar):
1. Aanwijzingen terr. Misdrijf (art. 126zd e.v.) (vb. iemand die een
aanwijzing geeft dat er een terr. Misdrijf gepleegd zou worden)
2. Redelijk vermoeden (art. 27 Sv)
3. Ernstige bezwaren (een hoge mate van waarschijnlijkheid dat die
persoon een strafbaar feit heeft begaan)
4. Overtuiging (een rechter heeft op basis van bewijs vastgesteld dat
de persoon schuldig is)
Dit bepaald welke bevoegdheden/dwangmiddelen er mogen worden
toegekend in een bepaald geval. Hoe hoger de graad van
verdenking, hoe hoger de graad van dwangmiddelen. (Vb. een
enkele aanhouding kan je baseren op een redelijk vermoeden, als je
iemand in VH wil nemen, moet er al sprake zijn van ernstige
bezwaren)
Is een anonieme melding voldoende voor een redelijke verdenking?
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden MMA melding 3 mei 2015 : 2
meldingen, mits voldoende specifiek/gedetailleerd en concreet is
voldoende. Anonieme melding in combinatie met wetenschap van
feiten (door als OA zelf minder ingrijpende opsporingsbevoegdheden te
gebruiken en te verifiëren of zo een melding sterker te kunnen maken)
is voldoende. Dus 1 melding zonder iets erbij is onvoldoende
Feiten: Gezoem van ventilatoren die draaide, in samenhang met een
anonieme tip was in deze zaak voldoende. (warmtemeting wordt ook
wel eens gedaan of een netmeting via elektriciteit). Een CIE melding,
hiervan is 1 melding genoeg, mits voldoende concreet en specifiek
Controle vs. Opsporing
Opsporing :houdt altijd verband met een strafbaar feit
(repressieve) Controle :gebeurd ongeacht of er sprake is van een
strafbaar feit, ter controle op naleving , bijvoorbeeld een
verkeerscontrole ex. Art. 160 WVW
De politietaak : art. 3 PW :
- Hulpverlener
Nederland kent een gematigd inquisitoir systeem
- Rechter gaat opzoek naar de materiele (echte) waarheid. Vb.
bewijsminima, een enkele bekentenis van verdachte is niet
voldoende om te vervolgen! (dus geen formele waarheid; die door
partijen wordt aangedragen)
- Actieve rechter (kan getuigen oproepen, deskundigen ter zitting
vragen, extra onderzoek handelingen verrichten)
- Geen gebruik van een jurystelsel maar het OM is belast met de
vervolging (vervolginsmonopolie). Burgers hebben weinig inbreng.
- OvJ is magistratelijk; deze gaat opzoek naar de waarheidsvinding en
is dus niet de tegenpartij van de verdachte! Zo moet de OvJ ook
ontlastend bewijs aan het licht brengen.
- Accusatoir kenmerk: de verdachte wordt erkend als procespartij en is
niet langer voorwerp! (zo worden er rechten toegekend als
zwijgrecht, rechtsbijstand)
- Tweesporenstelsel het voorbereidend onderzoek vind veelal
achter gesloten deuren plaats en heb je maar te dulden (meer
inquisitoir) het onderzoek ter terechtzitting vind in het openbaar
plaats en hier wordt je meer gezien als procespartij.
Rol van het strafrecht in de huidige samenleving (nota regering)
We zijn van een nachtwakersstaat (kleine overheid dat zich primair enkel
bezighoudt met de veiligheid van haar burgers. Burger beschermen tegen
een willekeurig overheidsoptreden. ) meer en meer gegaan naar een
verzorgingsstaat; er is nu een wat meer punitiever aspect: de politie is er
om te handhaven. Hoofddoel ziet nog steeds op het bevorderen dat de
strafwet wordt toegepast op de werkelijk schuldige, en te voorkomen dat
de onschuldige veroordeeld of zelfs vervolgd wordt. Maar nu met meer
ruimte voor nevendoelen, zoals de erkenning van slachtofferrechten.
Elementen van Adequate rechtshandhaving
- Gebruik van bijzondere opsporingsmethoden (vaak bij
slachtofferloze delicten)
- OM krijgt steeds meer bevoegdheden om strafzaken zelf af te doen
via transactie, strafbeschikking. (sneller verloop van de procedures)
- Eenvoudige verkeersovertredingen worden niet door een rechter
maar door een OA afgedaan.
- Zoveel mogelijk moet worden aangedragen in het vooronderzoek,
daarna kan op de zitting gezegd worden; dit is nu te laat. (sneller
verloop van de procedures)
- Taakstraf is nu ook als zelfstandige straf vorm gegeven
Elementen van adequate rechtsbescherming
, - Mogelijkheid van herziening bij veroordeling
- Waarborgen bij het verhoor van verdachte (rechtsbijstand en
pressieverbod)
- Recht op een eerlijk proces binnen redelijke termijn
- Meer centrale rol voor slachtoffers
Punitief populisme
Het is een soort ideologie waarin een grote tegenstelling wordt
gepresenteerd tussen partijen (homogene volk (willen bijvoorbeeld
allemaal strengere straffen) en de deskundigen (iedereen die meedoet aan
het strafproces, op de verdachte na). Uit de tekst volgt dus dat punitief
populisme gedefinieerd kan worden als het populisme voor zover dit
betrekking heeft op misdaad en straf.
Hierna volgt uit de tekst dat er dus een relatie ontstaat met tegenstellende
meningen doordat een elite – bijv. politici, juristen, de rechtsprekende
macht en andere gevestigde actoren binnen het strafproces – de legitieme
belangen van een homogeen volk, in het bijzonder hun belang van
veiligheid, systematisch opoffert aan de belangen van verdachten en
veroordeelden. Hierdoor denkt het volk dat de rechters te licht straffen, te
veel gewicht toekennen aan de belangen van de verdachte en zich te
weinig bekommeren om slachtoffers en maatschappelijke veiligheid. Dit
zou komen doordat de elite losgezongen en geïsoleerd is van het volk en
daarom op ongerechtvaardigde gronden de exclusieve beschikkingsmacht
heeft over de inrichting van het strafprocesrecht.
Lekenrechtsspraak
Argumenten VOOR lekenrechtsspraak:
- Versterking van de gemengde rechtsspraak
- Beginsel van democratie, burgers moeten invloed kunnen hebben op
het overheidshandelen. bevordering van participatie van burgers
aan het besluitvormingsproces.
- Vertrouwen in de rechtsspraak, de inbreng van leken neemt het
wantrouwen in de beroepsrechters weg. (geen onbegrijpelijke fouten
en straffen van politie en justitie)
- Betere controle op de rechtspraak mogelijk, door burgers te laten
meedraaien, zijn professionele rechters gedwongen hun uitspraken
uit te leggen en te redeneren in ‘’gewone mensentaal’’
Argumenten TEGEN lekenrechtsspraak:
- Behoort niet tot de Nederlandse traditie, was emotioneel
ontvankelijk en bracht een element van discontinuïteit met zich mee
, - Burgers zijn geen professionals en hebben een gebrek aan kennis en
ervaring en neiging tot irrationele besluitvorming, zij oordelen op
basis van hun intuïtie. Bij bewijsvoering en motivering draait het
echter niet om intuïtie maar om weten.
Taakstrafverbod art 22b Sr.
Probleem: Het ontneemt de rechter de kans om een taakstraf op te leggen
wanneer dit het meest proportioneel is. Een taakstrafverbod insinueert ook
dat het milde straffen zijn en ineffectief is. Je classificeert het meteen als
een milde straf.
afwijken op basis van lid 3 is toegestaan volgens de jurisprudentie!
Hiermee is het ook toegestaan om een onvoorwaardelijke gevangenisstraf
van 1 dag op te leggen in combinatie met een taakstraf. (waarbij die 1 dag
vaak vervalt door de aftrekregeling van de VH)
Procesafspraken
Afspraken tussen OM en de verdachte, vooral gericht op een snellere
afdoening van zaken. Voorbeelden: strafreis verminderen, niet verweren
tegen tll, afspraken over waartegen verweerd kan worden, onderzoek
wensen laten varen. De rechter kan deze afspraken verwerpen. (nadeel
strijdig met het zoeken naar de materiele waarheid en slachtoffers
verdwijnen hiermee een beetje op de achtergrond) dit moet nog
gecodificeerd worden in de wet! Verdachte dient wel altijd aanwezig te zijn
op de zitting!!
3 vormen van buitengerechtelijke afdoening: strafbeschikking (wel
vervolging , niet consensueel), transactie (geen vervolging en geen
rechter erbij betrokken) en procesafspraken(wel consensueel, rechter erbij
betrokken).
Totaalstrafrecht
?????
Opsporen en vervolgen
Opsporing definitie: art. 132a Sv
- Onderzoek in verband met een SF
- Onder gezag OvJ
- Doel het nemen van strafvorderlijke beslissingen
!!Proactief opsporen(vroegsporing) is toegestaan in NL, de politie hoeft
niet te wachten tot er daadwerkelijk een SF gepleegd is. (vb. naar
aanwijzing van terroristisch misdrijf)
, Het voorbereidend onderzoek art. 132, bestaat uit het
opsporingsonderzoek, het onderzoek door de RC (bevoegdheden, art. 181-
141c)en het strafrechtelijk financieel onderzoek. Na het vooronderzoek,
komt het onderzoek ter terechtzitting. De zaak wordt vanaf dan aan de
rechter overgelaten en niet langer aan de OvJ. Het OM zou wel met
medeweten van de zittingsrechter, het opsporingsonderzoek mogen
voortzetten.
Gradaties verdenking (van licht naar zwaar):
1. Aanwijzingen terr. Misdrijf (art. 126zd e.v.) (vb. iemand die een
aanwijzing geeft dat er een terr. Misdrijf gepleegd zou worden)
2. Redelijk vermoeden (art. 27 Sv)
3. Ernstige bezwaren (een hoge mate van waarschijnlijkheid dat die
persoon een strafbaar feit heeft begaan)
4. Overtuiging (een rechter heeft op basis van bewijs vastgesteld dat
de persoon schuldig is)
Dit bepaald welke bevoegdheden/dwangmiddelen er mogen worden
toegekend in een bepaald geval. Hoe hoger de graad van
verdenking, hoe hoger de graad van dwangmiddelen. (Vb. een
enkele aanhouding kan je baseren op een redelijk vermoeden, als je
iemand in VH wil nemen, moet er al sprake zijn van ernstige
bezwaren)
Is een anonieme melding voldoende voor een redelijke verdenking?
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden MMA melding 3 mei 2015 : 2
meldingen, mits voldoende specifiek/gedetailleerd en concreet is
voldoende. Anonieme melding in combinatie met wetenschap van
feiten (door als OA zelf minder ingrijpende opsporingsbevoegdheden te
gebruiken en te verifiëren of zo een melding sterker te kunnen maken)
is voldoende. Dus 1 melding zonder iets erbij is onvoldoende
Feiten: Gezoem van ventilatoren die draaide, in samenhang met een
anonieme tip was in deze zaak voldoende. (warmtemeting wordt ook
wel eens gedaan of een netmeting via elektriciteit). Een CIE melding,
hiervan is 1 melding genoeg, mits voldoende concreet en specifiek
Controle vs. Opsporing
Opsporing :houdt altijd verband met een strafbaar feit
(repressieve) Controle :gebeurd ongeacht of er sprake is van een
strafbaar feit, ter controle op naleving , bijvoorbeeld een
verkeerscontrole ex. Art. 160 WVW
De politietaak : art. 3 PW :
- Hulpverlener
