samenvatting ziekteleer cwk

ZIEKTELEER CERVICALE WERVELKOLOM
ACADEMIEJAAR 24’-25’ PROF DEPREITERE BART MEREL VERHEYDEN



INLEIDING

Cervix = latijn voor nek  term cervicale wervelkolom

Nek is het onderdeel van het lichaam dat het hoofd van de romp onderscheidt.

EMBRYOLOGIE
- eerste weken van embryonale ontwikkeling:
o ectoderm  neurale plaat  sluiting van plaat tot neurale buis 
hersenen en ruggenmerg (en huid)
- 4e week:
o mesoderm  scelerotomen  wervelkolom (bot en spieren)
o 1 sclerotoom per niveau met een zenuw vanuit ruggenmerg naar spieren
o caudale helft van elk sclerotoom profileren naar onder en craniale helft prolifereert naar
boven
 1 wervellichaam = caudale en craniale helften van 2 sclerotomen
 Tussen de twee wervellichamen ontstaat een discus, dus in het midden van een
sclerotoom
 Gevolg van deze herschikking
o spinale zenuw ligt niet halfweg een wervellichaam maar op niveau van tussenwervelschijf, waardoor ze de
wervelkolom verlaten doorheen intervertebrale foramina
o Discus ligt op niveau van de zenuw, maar dit is niet logisch want hier is beweging en door beweging ontstaat er
artrose, hernia’s etc  dit maakt ons meer vatbaar voor problemen dat leiden tot compressie van de zenuw

Anomalieën: abnormaliteiten in de vorming van de neurale beus of verdere proliferaties, ontwikkeling van zenuwstelsel
- Syndroom Klippel Feil
o Verminderd aantal cervicale wervels
o Overblijvende wervels zijn gefuseerd of abnormale vorm, blokvormige wervels
- Spina bifida
o Occulta :Onvolledige fusie van de wervelboog waardoor ruggenmerg niet
volledig omgeven is door bot
o Aparta: ruggenmerg kan doorheen een opening gaan herniëren in een meningocele




ANATOMIE
- beweging segment bestaat uit 2 wervels met tussenliggende gewrichten
o Beweging mogelijk door tussenwervelschijf/discus en 2 facetgewrichten (orientatie van facetgewricht stuurt de
beweging )
o Ligamenten gaan bewegingen beperken
- Subaxiale cervicale wervelkolom ( C3-C7 )
o facetgewrichten zijn allemaal met een opwaartse hoek van 45° georiënteerd
o Flexie en extensie zijn de hoofdcomponenten




r

, - C0, C1 en C2
o Specifiek anatomisch ontworpen om het hoofd te dragen
o C0-C1 : (schedel – atlas) horizontal komgewricht  Flexie en extensie voor het slikken
o C1-C2: biconvex
 Dens vormt as waarrond C1 roteert

Uittreding van zenuwen:

- C1 zenuw komt op C0-C1 uit, C8 komt uit op niveau C7-T1
- Het foramen intervertabrale wordt begrenst door
o Boven en onderaan : pedikels (verbinding tussen wervellichaam en lamia)
o Posterieur : facet gewrichten
o Anterieur : uncovertebrale gewrichten en discus
 Op gewrichten kan er arthose en osteofyten optreden waardoor er een vernauwing kan plaatsvinden,
zenuwcompressie

Arteria vertebralis

- maakt bocht, verlaat canalis transversum en gaat boven c1 terug naar binnen  zorgt ervoor dat er
rotatie mogelijk is, anders zou er te veel spanning op de arterie komen bij rotatie
- Zeer breed kanaal om inklemming te vermijden, bijna nooit problemen van inklemming hoog cervical

BIOMECHANISCHE PRINCIPES

3D bewegingen :

‑ Flexie/extensie
‑ Axiale rotatie
‑ Lateroflexie

ROM

- hoeveelheid beweging wanneer een voorgeschreven maximale belasting binnen de fysiologische grenzen
wordt aangelegd
‑ Stijging ROM = daling van passieve weerstand tegen beweging  instabiliteit
‑ 2 zones:
o Neutrale zone = bewegingsbereik waarbinnen enkel wrijvingsweerstand in gewrichten optreedt,
geen spanning op de ligamenten
 Toename NZ : gevoelige indicator voor spinale instabiliteit
o Elastische zone = Extra bewegingsbereik buiten de neutrale zone, daar waar ligamenten worden
opgespannen, gelimiteerd door maximaal opgespannen ligamenten

Flexibiliteit = hoeveelheid beweging per eenheid opgelegde belasting

Stijfheid = hoeveelheid belasting dat nodig is voor eenheid toename in beweging te verkrijgen

Rotatie as

- = plaats van de rechte in de ruimte rond welke de rotatie zich afspeelt
- Centrode
o = verzameling van instantane rotatie assen, waarvan elke rotatie as overeenkomt met een
ogenblik van de beweging
o In WK ligt rotatie as niet vast maar verandert doorheen het bewegingsverloop
o centrode geeft inzicht in hoeverre de beweging afwijkt van een loutere scharnier beweging
o Wanneer de centrode een grotere oppervlakte gaat bestrijken ipv originele beperkte oppervlakte
is dit een indicatie voor gewrichtsinstabiliteit




r

, OVERGANGSZONES

De mobiele cervicale wervelkolom zit vervat tussen:

- rigide schedel
- stijve thoracale wervelkolom: TWK zit vast aan ribbenkas waardoor maar beperkte axiale rotatie

craniocervicale overgang:

‑ Overgang schedel – cervicale WZ
‑ Zorgt voor rotatie
‑ horizontale oriëntatie van gewrichtsvlakken
‑ stabiliteit hangt af van ligamenten
‑ kwetsbare zone voor ligamentaire letsen C1 C2

Cervicothoracale overgang CTO

‑ Overgang Cervicale WZ – Thoracale WZ C3 -C7
‑ Flexie extentie
‑ Zeer uniforme anatomie tot C7 daaronder verander de orientatie van de facetgewrichten radicaal (over 1 segment)
‑ Mechanisch fragiel

Algemeen is de cervicale wervelkolom vatbaar voor beenderige en ligamentaire letsels




TRAUMA VAN CERVICALE WERVELKOLOM

Frequent bij patiënten met traumatische letsels aan het hoofd en patiënten met polytrauma

‑ 1/3 van alle wervelkolom traumata
‑ ½ van de traumatische dwarsleasies/ruggenmerg letsels

Meestal beenderige breuken ( verplaatst of niet ) maar ook ligamentaire letsels of een combinatie

 Altijd cervicale wervelkolom nakijken bij hoogenergetische ongevallen of ongevallen met traumatisch schedel of
hersenletsel
o CT : beenderige anatomie: fracturen of disclocatie
o MRI : ligamentaire letsels

Algemene principes

- Stabiele letsel  genezen door immobilisatie
- Instabiele letsels, risico voor integriteit van ruggenmerg  chirurgische stabilisatie
 Probleem : geen eenduidige definitie over stabiel
o beenderig letsel inschatten obv van parameters
 Type fractuur
 Anatomische lokalisatie
 Uitgebreidheid over 1 wervel (3 kolomen: anterieur, middelste, posterieur)
 Meer dan 1 kolom wordt beschouwd als instabiel
 Hoogte verlies van wervellichaam
 abnormale angulatie
 Fractuur comminutie ( hoeveel botfragmenten je hebt )
o Ligamentaire letsels genezen meestal niet spontaan  chirurgische stabilisatie
o ruggenmergcompressie door verplaatste botfragmenten  chirurgische decompressie en stabilisatie
o verplaatsing van fragmenten, luxatie  reductie door snelle tractie of chirurgie, gevolgd door stabilisatie




r