Inhoud
Hoofdstuk 1: Ondernemingsvormen......................................................................................................3
1.1. Besloten vennootschap...............................................................................................................4
1.2. Naamloze vennootschap.............................................................................................................5
1.3. De maatschap en de vennootschap onder firma.........................................................................5
1.4. Verschillen tussen nv/bv enerzijds en de maatschap en de vof anderzijds.................................6
1.5. Tussenvormen: commanditaire vennootschap en coöperatie.....................................................6
1.7. Rechtspersoon.............................................................................................................................6
1.8: Eenmanszaak...............................................................................................................................6
1.9. Vereniging (art 2:26 BW) en stichting..........................................................................................6
1.11. Wet op ondernemingsraden......................................................................................................7
Hoofdstuk 2: Oprichting (nv en bv).........................................................................................................7
2.1. Nv en bv.......................................................................................................................................7
2.4. Niet-bestaande rechtspersonen..................................................................................................8
Hoofdstuk 3: Vermogensstructuur.........................................................................................................9
3.1. Stortingsplicht op aandelen bij een nv en bv...............................................................................9
3.2. Ingehouden winst bij de nv en bv................................................................................................9
3.3. Enige balans- en kapitaalbegrippen...........................................................................................10
3.4. Extra verplichtingen van een aandeelhouder............................................................................10
3.5. Kapitaal- en vermogensbescherming in de nv en de bv.............................................................11
PowerPoint extra info.......................................................................................................................11
Hoofdstuk 4: Aandeelhouderschap en lidmaatschap...........................................................................13
4.1. Aandeelhouderschap bij een bv................................................................................................13
4.2. Aandeelhouderschap bij een nv................................................................................................14
4.3. Geschillenregeling en uitkoopregeling.......................................................................................14
4.4. Soorten aandelen......................................................................................................................14
Aanvulling PowerPoint.....................................................................................................................15
Hoofdstuk 5: De organisatie.................................................................................................................16
5.1. Bevoegdheidsverdeling bij een bv/nv........................................................................................16
5.2 Aandeelhoudersvergadering en besluitvorming bij een bv........................................................19
5.3. Tegenstrijdig belang en besluitvorming bij een bv....................................................................20
5.4. De verschillen bij de Nv..............................................................................................................21
5.5. Nietig of vernietigbaar besluit...................................................................................................22
Hoofdstuk 6: Vertegenwoordiging........................................................................................................22
6.1. NV en BV vertegenwoordiging...................................................................................................22
, 6.2. Vertegenwoordiging bij besluit..................................................................................................24
6.5. Doeloverschrijding.....................................................................................................................24
6.6. Onrechtmatige daad..................................................................................................................25
Hoofdstuk 7 Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid.....................................................................26
7.1. Verantwoordelijkheid bij een bv (Gaat over beleid)..................................................................26
7.2. Interne aansprakelijkheid van bestuurders van een bv ( bestuurder is ontslagen en dan
wanprestatie taakvervulling)............................................................................................................28
7.3. Externe aansprakelijkheid van bestuurders van een bv (faillissement of vennootschap laat
schulden onbetaald).........................................................................................................................30
7.4. Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid bij de andere rechtspersonen...............................31
Aanvulling PowerPoint.....................................................................................................................31
Hoofdstuk 8: Herstructurering..............................................................................................................33
8.1. Soorten van herstructureringen bij nv’s en bv’s........................................................................33
8.2. Vergroting van het aandelenkapitaal.........................................................................................33
8.3. Vermindering van het aandelenkapitaal....................................................................................34
8.4. Statutenwijziging.......................................................................................................................34
8.5. Omzetting..................................................................................................................................35
8.6. Juridische fusie en splitsing........................................................................................................36
8.7. Ontbinding.................................................................................................................................37
PowerPoint.......................................................................................................................................39
Hoofdstuk 9 Concernrecht....................................................................................................................40
9.1. Wat is een groep of concern?....................................................................................................40
9.2. Motieven voor concernvorming................................................................................................40
9.3. Concernvorming........................................................................................................................40
9.4. Belang van het concernrecht.....................................................................................................41
9.5. Aanwijzingsbevoegdheid of aanwijzingsmacht?........................................................................41
9.6. Jaarrekeningenrecht..................................................................................................................42
9.7. Doorbraak van aansprakelijkheid..............................................................................................42
9.8. Ontvlechting van concernverhoudingen....................................................................................43
,Week 1: ondernemingsvormen
en oprichtingsvereisten
Hoofdstuk 1: Ondernemingsvormen
De rechtsvormen van het ondernemingsrecht zou men kunnen zien als de juridische jas waarin een
onderneming gehuld is. De juridische rechtsvormen hebben een sterke invloed op het goed
functioneren van een onderneming.
Het ondernemingsrecht regelt vooral drie onderwerpen:
- Hoe steekt de interen structuur van een onderneming in elkaar? Dus de juridische
organisatie (en inrichting) van de onderneming.
- Wie mogen en kunnen voor de onderneming transacties afsluiten? (vertegenwoordiging).
- Hoe zijn de verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid voor de gang van zaken in de
onderneming uitgewerkt?
Een belangrijk onderscheid tussen een rechtspersoon en een personenvennootschap / eenmanszaak
is dat de personenvennootschap en eenmanszaak geen rechtspersoonlijkheid hebben. Een
rechtspersoon is zelfstandig drager van rechten en plichten (een rechtspersoon staat wat het
vermogensrecht betreft gelijk met een natuurlijk persoon) art 2:5 BW.
De verschillende privaatrechtelijke rechtspersonen zijn:
- Naamloze vennootschap (NV)
- Besloten vennootschap (BV)
- Vereniging
- Coöperatie
- Stichting
- Onderlinge waarborgmaatschappij
De personenvennootschappen zijn:
- Maatschap
- Vennootschap onder firma (VOF)
- Commanditaire vennootschap (CV)
- Eenmanszaak
De wettelijke regelingen zijn te vinden in:
- Boek 2 BW
- Handelsregisterwet 2007 (hregw)
- Handelsregisterbesluit 2008 (hregb)
- Wet op ondernemingsraden (WOR)
Statuten zijn door de rechtspersoon zelf opgestelde regels betreffende de interne organisatie.
Een rechtspersoon is een zelfstandig drager van eigen rechten en plichten. Belangrijke kenmerken
van een rechtspersoon zijn dat een rechtspersoon zelf niet kan handelen, elke rechtspersoon heeft
daarom altijd een bestuur. Het bestuur (de bestuurders) vertegenwoordigt de rechtspersoon.
, De NV is geregeld in titel 4 boek 2 BW en de BV is geregeld in titel 5 boek 2 BW. Titel 1 boek 2 BW
(algemene bepalingen) gelden voor alle rechtspersonen, dus ook de bv/nv.
Belangrijk is: art 2:25 BW. Van de bepalingen van dit boek kan slechts worden afgeweken, voor zover
dat uit de wet blijkt.
1.1. Besloten vennootschap
Art 2:175 BW geeft een omschrijving van een BV. Kenmerkend voor een bv is onder andere dat deze
een of meer overdraagbare aandelen verdeeld kapitaal heeft. Men kan slechts in een bv participeren
via een aandeel in haar kapitaal. Bij oprichting dient er in ieder geval een aandeel te worden
uitgegeven. De aandelen van een bv mogen in handen zijn van 1 aandeelhouder.
Een aandeel heeft een drietal functies: Aandelen zijn voor een bv een middel om vermogen aan te
trekken. Een aandeelhouder brengt vermogen in en verkrijgt als tegenprestatie aandelen in de bv. In
de statuten staat hoe hoog de nominale waarde van een aandeel is. Daarnaast kan door middel van
aandelen stemrecht (art 2:228 BW) verkregen worden. Met het aandeel kan zeggenschap in de bv
worden uitgeoefend. Ten slotte vervult het aandeel vaan een winstverdelingsfunctie. In beginsel
geeft ieder aandeel recht op een gedeelte van de winst (art 2:216 BW). De door de bv behaalde winst
wordt over de aandelen verdeeld (dividend).
De BV is besloten, wat inhoudt dat de door haar uitgegeven aandelen op naam staan en overdracht
ervan in beginsel niet vrijelijk kan plaatsvinden. Een aandeelhouder in een bv die zijn aandelen wil
overdragen dient in beginsel de aandelen eerst aan medeaandeelhouders aan te bieden (art 2:195 lid
1 BW). De statuten mogen de aandelen overdracht vrijmaken. In de wet zijn voorschriften te vinden
die aanduiden binnen welke grenzen de vrije overdraagbaarheid in de statuten beperkt kan worden
(art 2:195 BW) ook wel blokkeringsregelingen genoemd. Overdracht van aandelen kan alleen via de
notariële akte gedaan worden. Alle houders van aandelen dienen te worden opgenomen in het
register dat het bestuur van de bv moet bijhouden (art 2:194 BW). De bv weet zo wie de
aandeelhouders zijn.
De bv is in Nederland de meest populaire rechtsvorm. De oorzaak hiervan is vooral dat
aandeelhouders niet aansprakelijk zijn voor hetgeen wat in naam van de bv is verricht. Een
aandeelhouder is niet persoonlijk aansprakelijk voor hetgeen in naam van de vennootschap wordt
verricht en het te verliezen bedrag is niet groter dan het op zijn naam staande aandelen (art 2:175
BW).
Op een bv zijn naast de speciale bv-bepalingen (art 2:175-274 BW) ook van toepassing de algemene
bepalingen van boek 2 BW (art 2:1-25 BW).
De bv wordt geregeerd door haar statuten. Dit zijn door de oprichters opgestelde regels voor haar
organisatie (interne regels van specifieke aard). Bij de oprichting dienen voor de eerste keer statuten
te worden vastgesteld (art 2:177 BW). Zij liggen voor iedereen openbaar bij het handelsregister (art
2:180 lid 1 BW). De inrichting van een bv is dus openbaar.
(art 2: 191a en 191b BW) zegt dat de storting op een aandeel in geld of in natura kan worden
betaald. Een bv is pas opgericht als deze opgericht is door middel van een notariële akte. Dit is een
ontstaansvoorwaarde. Inschrijving in het handelsregister is geen ontstaansvoorwaarde. Als een bv
niet is ingeschreven in het handelsregister zijn de bestuurders hoofdelijk aansprakelijk.
Bij een bv is het mogelijk de bv in de akte van oprichting te binden aan het aanvaarden van een
onroerend zaak als storting op aandelen (art 2:191B BW).
Hoofdstuk 1: Ondernemingsvormen......................................................................................................3
1.1. Besloten vennootschap...............................................................................................................4
1.2. Naamloze vennootschap.............................................................................................................5
1.3. De maatschap en de vennootschap onder firma.........................................................................5
1.4. Verschillen tussen nv/bv enerzijds en de maatschap en de vof anderzijds.................................6
1.5. Tussenvormen: commanditaire vennootschap en coöperatie.....................................................6
1.7. Rechtspersoon.............................................................................................................................6
1.8: Eenmanszaak...............................................................................................................................6
1.9. Vereniging (art 2:26 BW) en stichting..........................................................................................6
1.11. Wet op ondernemingsraden......................................................................................................7
Hoofdstuk 2: Oprichting (nv en bv).........................................................................................................7
2.1. Nv en bv.......................................................................................................................................7
2.4. Niet-bestaande rechtspersonen..................................................................................................8
Hoofdstuk 3: Vermogensstructuur.........................................................................................................9
3.1. Stortingsplicht op aandelen bij een nv en bv...............................................................................9
3.2. Ingehouden winst bij de nv en bv................................................................................................9
3.3. Enige balans- en kapitaalbegrippen...........................................................................................10
3.4. Extra verplichtingen van een aandeelhouder............................................................................10
3.5. Kapitaal- en vermogensbescherming in de nv en de bv.............................................................11
PowerPoint extra info.......................................................................................................................11
Hoofdstuk 4: Aandeelhouderschap en lidmaatschap...........................................................................13
4.1. Aandeelhouderschap bij een bv................................................................................................13
4.2. Aandeelhouderschap bij een nv................................................................................................14
4.3. Geschillenregeling en uitkoopregeling.......................................................................................14
4.4. Soorten aandelen......................................................................................................................14
Aanvulling PowerPoint.....................................................................................................................15
Hoofdstuk 5: De organisatie.................................................................................................................16
5.1. Bevoegdheidsverdeling bij een bv/nv........................................................................................16
5.2 Aandeelhoudersvergadering en besluitvorming bij een bv........................................................19
5.3. Tegenstrijdig belang en besluitvorming bij een bv....................................................................20
5.4. De verschillen bij de Nv..............................................................................................................21
5.5. Nietig of vernietigbaar besluit...................................................................................................22
Hoofdstuk 6: Vertegenwoordiging........................................................................................................22
6.1. NV en BV vertegenwoordiging...................................................................................................22
, 6.2. Vertegenwoordiging bij besluit..................................................................................................24
6.5. Doeloverschrijding.....................................................................................................................24
6.6. Onrechtmatige daad..................................................................................................................25
Hoofdstuk 7 Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid.....................................................................26
7.1. Verantwoordelijkheid bij een bv (Gaat over beleid)..................................................................26
7.2. Interne aansprakelijkheid van bestuurders van een bv ( bestuurder is ontslagen en dan
wanprestatie taakvervulling)............................................................................................................28
7.3. Externe aansprakelijkheid van bestuurders van een bv (faillissement of vennootschap laat
schulden onbetaald).........................................................................................................................30
7.4. Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid bij de andere rechtspersonen...............................31
Aanvulling PowerPoint.....................................................................................................................31
Hoofdstuk 8: Herstructurering..............................................................................................................33
8.1. Soorten van herstructureringen bij nv’s en bv’s........................................................................33
8.2. Vergroting van het aandelenkapitaal.........................................................................................33
8.3. Vermindering van het aandelenkapitaal....................................................................................34
8.4. Statutenwijziging.......................................................................................................................34
8.5. Omzetting..................................................................................................................................35
8.6. Juridische fusie en splitsing........................................................................................................36
8.7. Ontbinding.................................................................................................................................37
PowerPoint.......................................................................................................................................39
Hoofdstuk 9 Concernrecht....................................................................................................................40
9.1. Wat is een groep of concern?....................................................................................................40
9.2. Motieven voor concernvorming................................................................................................40
9.3. Concernvorming........................................................................................................................40
9.4. Belang van het concernrecht.....................................................................................................41
9.5. Aanwijzingsbevoegdheid of aanwijzingsmacht?........................................................................41
9.6. Jaarrekeningenrecht..................................................................................................................42
9.7. Doorbraak van aansprakelijkheid..............................................................................................42
9.8. Ontvlechting van concernverhoudingen....................................................................................43
,Week 1: ondernemingsvormen
en oprichtingsvereisten
Hoofdstuk 1: Ondernemingsvormen
De rechtsvormen van het ondernemingsrecht zou men kunnen zien als de juridische jas waarin een
onderneming gehuld is. De juridische rechtsvormen hebben een sterke invloed op het goed
functioneren van een onderneming.
Het ondernemingsrecht regelt vooral drie onderwerpen:
- Hoe steekt de interen structuur van een onderneming in elkaar? Dus de juridische
organisatie (en inrichting) van de onderneming.
- Wie mogen en kunnen voor de onderneming transacties afsluiten? (vertegenwoordiging).
- Hoe zijn de verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid voor de gang van zaken in de
onderneming uitgewerkt?
Een belangrijk onderscheid tussen een rechtspersoon en een personenvennootschap / eenmanszaak
is dat de personenvennootschap en eenmanszaak geen rechtspersoonlijkheid hebben. Een
rechtspersoon is zelfstandig drager van rechten en plichten (een rechtspersoon staat wat het
vermogensrecht betreft gelijk met een natuurlijk persoon) art 2:5 BW.
De verschillende privaatrechtelijke rechtspersonen zijn:
- Naamloze vennootschap (NV)
- Besloten vennootschap (BV)
- Vereniging
- Coöperatie
- Stichting
- Onderlinge waarborgmaatschappij
De personenvennootschappen zijn:
- Maatschap
- Vennootschap onder firma (VOF)
- Commanditaire vennootschap (CV)
- Eenmanszaak
De wettelijke regelingen zijn te vinden in:
- Boek 2 BW
- Handelsregisterwet 2007 (hregw)
- Handelsregisterbesluit 2008 (hregb)
- Wet op ondernemingsraden (WOR)
Statuten zijn door de rechtspersoon zelf opgestelde regels betreffende de interne organisatie.
Een rechtspersoon is een zelfstandig drager van eigen rechten en plichten. Belangrijke kenmerken
van een rechtspersoon zijn dat een rechtspersoon zelf niet kan handelen, elke rechtspersoon heeft
daarom altijd een bestuur. Het bestuur (de bestuurders) vertegenwoordigt de rechtspersoon.
, De NV is geregeld in titel 4 boek 2 BW en de BV is geregeld in titel 5 boek 2 BW. Titel 1 boek 2 BW
(algemene bepalingen) gelden voor alle rechtspersonen, dus ook de bv/nv.
Belangrijk is: art 2:25 BW. Van de bepalingen van dit boek kan slechts worden afgeweken, voor zover
dat uit de wet blijkt.
1.1. Besloten vennootschap
Art 2:175 BW geeft een omschrijving van een BV. Kenmerkend voor een bv is onder andere dat deze
een of meer overdraagbare aandelen verdeeld kapitaal heeft. Men kan slechts in een bv participeren
via een aandeel in haar kapitaal. Bij oprichting dient er in ieder geval een aandeel te worden
uitgegeven. De aandelen van een bv mogen in handen zijn van 1 aandeelhouder.
Een aandeel heeft een drietal functies: Aandelen zijn voor een bv een middel om vermogen aan te
trekken. Een aandeelhouder brengt vermogen in en verkrijgt als tegenprestatie aandelen in de bv. In
de statuten staat hoe hoog de nominale waarde van een aandeel is. Daarnaast kan door middel van
aandelen stemrecht (art 2:228 BW) verkregen worden. Met het aandeel kan zeggenschap in de bv
worden uitgeoefend. Ten slotte vervult het aandeel vaan een winstverdelingsfunctie. In beginsel
geeft ieder aandeel recht op een gedeelte van de winst (art 2:216 BW). De door de bv behaalde winst
wordt over de aandelen verdeeld (dividend).
De BV is besloten, wat inhoudt dat de door haar uitgegeven aandelen op naam staan en overdracht
ervan in beginsel niet vrijelijk kan plaatsvinden. Een aandeelhouder in een bv die zijn aandelen wil
overdragen dient in beginsel de aandelen eerst aan medeaandeelhouders aan te bieden (art 2:195 lid
1 BW). De statuten mogen de aandelen overdracht vrijmaken. In de wet zijn voorschriften te vinden
die aanduiden binnen welke grenzen de vrije overdraagbaarheid in de statuten beperkt kan worden
(art 2:195 BW) ook wel blokkeringsregelingen genoemd. Overdracht van aandelen kan alleen via de
notariële akte gedaan worden. Alle houders van aandelen dienen te worden opgenomen in het
register dat het bestuur van de bv moet bijhouden (art 2:194 BW). De bv weet zo wie de
aandeelhouders zijn.
De bv is in Nederland de meest populaire rechtsvorm. De oorzaak hiervan is vooral dat
aandeelhouders niet aansprakelijk zijn voor hetgeen wat in naam van de bv is verricht. Een
aandeelhouder is niet persoonlijk aansprakelijk voor hetgeen in naam van de vennootschap wordt
verricht en het te verliezen bedrag is niet groter dan het op zijn naam staande aandelen (art 2:175
BW).
Op een bv zijn naast de speciale bv-bepalingen (art 2:175-274 BW) ook van toepassing de algemene
bepalingen van boek 2 BW (art 2:1-25 BW).
De bv wordt geregeerd door haar statuten. Dit zijn door de oprichters opgestelde regels voor haar
organisatie (interne regels van specifieke aard). Bij de oprichting dienen voor de eerste keer statuten
te worden vastgesteld (art 2:177 BW). Zij liggen voor iedereen openbaar bij het handelsregister (art
2:180 lid 1 BW). De inrichting van een bv is dus openbaar.
(art 2: 191a en 191b BW) zegt dat de storting op een aandeel in geld of in natura kan worden
betaald. Een bv is pas opgericht als deze opgericht is door middel van een notariële akte. Dit is een
ontstaansvoorwaarde. Inschrijving in het handelsregister is geen ontstaansvoorwaarde. Als een bv
niet is ingeschreven in het handelsregister zijn de bestuurders hoofdelijk aansprakelijk.
Bij een bv is het mogelijk de bv in de akte van oprichting te binden aan het aanvaarden van een
onroerend zaak als storting op aandelen (art 2:191B BW).
