Notities ziekteleer
Thema 1
Waarom tropische ziekteleer -> kennis verwerven over specifieke pathologie => aangepaste
patientenzorg bij globalisering
Door meer personen die reizen naar tropen (pre & post-travel verrichten)
Meer mensen emigreren uit tropen & naar europa
Belgie: vooral fransen & nederlanders
Ook externe migratie:
o Vanuit MO & middellandse zee
o Belangrijke landen v/oorsprong: syrie, afghanistan, irak, iran, etc
Tropische ziekten blijven relevant: M-pox in centraal & west afrika (niet sexueel verspreid)
Marburg fever: hemorraghische koorts : gelijkaardig aan ebola m/hogere mortaliteit
Infecties onderverdelen
Meercellige: parasieten
Eencellig: malaria
Fungi
Bact
Virale
Kijken hoe ziekten overgedragen:
Direct contact (nauw contact), vanuit omgeving, ingestie
WHO: neglected tropical diseases
Staan tegenover non-neglected (goed gekende)
Snake bites: niet transmittable, maar wel weinig middelen naar
Wat frequenter bij reizigers naar tropen? Dodelijk verkeersongeval of rabies? Ongeval
Rabies = heel zeldzaam, dodelijk maar verkeersongeval veel dodelijker
Freq bij reizigers naar west-afrika? Malaria of dengue => malaria
Niet goed gekend waarom malaria risico hoger omdat dengue vector wel aanweizg is, maar
weinig dengue
o Deels waarschijnlijk omdat miskent, maar reizigers ook niet dengue krijgen
Als voorbereiden tropenreis: risico gezondheidsproblemen inschatten (wil weten wat moet
voorkomen -> weten wat moet voorkomen & wat risico is)
, Ook uitleg geven risico’s & wat te doen + gevolgen, maatregelen (bloodstelling vermijden ->
net om malaria reduceren; water koken),
o Vaccinatie: minder vatbaar v.infecties
o Preventief: malaria prophylaxe
o Zelf behandelingen: diarree behandeling, medicatie tegen ernstige malaria
o => moet aangepast worden v.individu & reis
o Advies & maatregelen geven risico reductie, maar zelden in slagen alle risico’s
weghalen
Deels verantwoordelijkheid arts & reiziger (als niet iets wil doen m/advies,
dan kan je weinig ertegen doen)
Kan bij huisarts of travelclinic (hebben experts die beter kennen dan huisarts + gele
koortsvaccin kan enkel via daar krijgen)
Obv/wetenschappelijke consensus
Hoe risico’s inschatten?
Moet weten hoe frequent iets voorkomt
o Niet makkelijk: kan niet zeggen heoveel % v.x aantal weken dat reist, maar wel
algemene info
o Boven: reizigersdiarree -> 30% reizigers die 1 maand reizen gaan krijgen
Malaria zonder (west afrika)
m/profylaxe in tropisch afrika
buiktyfus: Z-asia
polio: heel klein
moet ook weten waar risico’s zitten
gele koorts: Z-amerika + afrika & niet azie
hoe inlichten? Tijdens raadpleging & bronnen online
elementen nodig:
weet waar naartoe gaat & traject dat doet (regios binnen land -> kan in peru gaan zonder
malaria, maar sommige regios niet bv)
reisduur & omstandigheden -> verschillen in risico
o kort: laag risico
Als blijven wonen & tussen bevolking: veel hoger
o blootstellingen omdat pathogenen hebben manier waarop mee in aanraking
leeftijd, gezondheidstoestand
allergieën: als allergie aan component vaccin -> wil weten
medicatie allergie
vaccinstatus: basisvaccins & later toegediende
zwangerschap: sommige geneesmiddelen liefst niet geven
o risico malaria op zwangere: hoog voor moeder & fetus
o wens: wil weten of zwanger tijdens reis
,preventieve maatregelen
voorzichtigheid: geen gekke dingen doen, voorzichtig m/dieren
hygiene
blootstelling vectoren vermijden
o kleding: lange mouwen & broek
o muggennet of kleding impregneren
o repellent: DEET
o verdamper: (niet overal voltage zelfde of stekker)
o spiraaltjes laten verbranden die muggen product vrijzetten => v.malaria, dengue,
teken
contact zoet water -> niet zwemmen
vaccinaties
basisvaccinaties bevragen
kindervaccin eindigen & als dan niet meer naar docter -> afh v/patient
o veel mensen nooit meer vaccin gehad
wat niet gedocumenteerd -> opnieuw gegeven
hep B: vanaf 1987 gevaccineerd -> iedereen ouder niet gevaccineerd tenzij genomen
mazelen: voor 1985 niet gevaccineerd
tetanus om 10j
polio: eenmalig geboost als ouder dan 15j
tetanosvaccin
toxine veroorzaakt probleem (via wonde binnen)
niet specifiek tropisch
maken gelegenheid gebruik v.vaccin
polio
kan ernstig (verlammingen & sequellen)
Wild (oorspronkelijk): afghanistan & paki
Vaccin-derived: lang afgezwakt gebruikt als vaccin -> soms ontspoort dat
o Wel belangrijk geweest
Enige vaccin dat verplicht is
o Nog mensen die niet nemen -> boete
1 malige booster na 15j => v.reizen naar werelddelen
o Nog extra regels: waar polio nog is -> opnieuw vaccineerd tussen 1j & 4w voor
verlaten land!!
Mazelen
1985
Spots in mond symptoom
, Kinderen makkelijk aan dood
Mazelen niet enkel in tropen, ook in EU terug op
Levens afgezwakt
Stockbreuk: mag volwassenen niet meer vaccineren -> beperkt beschikbare vaccin v.kinderen
momenteel
Interactie m/geel koorts vaccin => min interval
o Zo niet -> minder goede bescherming tegen gele koorts
Hep B
Endemisch in hele regios: vooral afrika, azie & delen Z-amerika => hoog risico op mensen die
daar langdurig besmet zijn
Niet altijd acute infectie, sommige chronisch waardoor levenslang besmettelijk blijven
Besmettelijkheid: nauw contact, speeksel, slechte medische zorg, bloedcontact, seksueel
contact
Mensen gezondheidszorg vaccineren, kinderverzorging, als blijft wonen bij lokale bevolking
Meestal acuut, soms chronisch
Uitzonderlijk: fulminante infectie m/snelle evolutie naar leverfalen
Meningococcen
Vaciineerd tegen C, nu ook andere (ook B, maar minder effectief)
In afrika: meningitis belt: epidemisch seizoensgebonden
o Mensen m/nauw contact bevolking -> eerst koloniseren in keel, vaak geen aanleiding
tot invasieve, maar plots aanleiding invasieve infectie vanuit keel m/bedreigende
meningitis tot gevolg
Als nauw contact m/bacteriele meningitis -> kan zelfde bact dragen (gelijkaardige
pathogeniciteit) => hoger risico ziek worden
m/nieuwe vaccins -> risico reduceren
o aan mensen die er gaan wonen of familie bezoeken
ook als saudi-arabie: Hadj & Umra -> verplicht => 5j geldig vaccin -> moet herhaald worden
o normaal geconjugeerde bij niet immunocompromised niet herhalen
aangeraden v.meningitis belt: enekl als nauw contact bevolking
B: duur & dus voorzichtig
o Gaat voorkomen als iedereen vaccineerd -> ja, maar als iedereen vaccineerd & maar
10 voorkomt -> enorme kost
o Hoe meer vaccins in basis vaccinatie -> hoe meer ouders afhaken
influenza:
geeft epidemies in seizoen (griepseizoen) : EU december-april
o probabiliteit blootstelling influenza verschilt naargelang waar in wereld
-> afh v/waar zit verhoogd risico op griepepidemie => verschillend hoogtepunt in jaar
EU: dec-april
Zuidelijk halfrond: voorjaar al (mei-juni-juli)
Thema 1
Waarom tropische ziekteleer -> kennis verwerven over specifieke pathologie => aangepaste
patientenzorg bij globalisering
Door meer personen die reizen naar tropen (pre & post-travel verrichten)
Meer mensen emigreren uit tropen & naar europa
Belgie: vooral fransen & nederlanders
Ook externe migratie:
o Vanuit MO & middellandse zee
o Belangrijke landen v/oorsprong: syrie, afghanistan, irak, iran, etc
Tropische ziekten blijven relevant: M-pox in centraal & west afrika (niet sexueel verspreid)
Marburg fever: hemorraghische koorts : gelijkaardig aan ebola m/hogere mortaliteit
Infecties onderverdelen
Meercellige: parasieten
Eencellig: malaria
Fungi
Bact
Virale
Kijken hoe ziekten overgedragen:
Direct contact (nauw contact), vanuit omgeving, ingestie
WHO: neglected tropical diseases
Staan tegenover non-neglected (goed gekende)
Snake bites: niet transmittable, maar wel weinig middelen naar
Wat frequenter bij reizigers naar tropen? Dodelijk verkeersongeval of rabies? Ongeval
Rabies = heel zeldzaam, dodelijk maar verkeersongeval veel dodelijker
Freq bij reizigers naar west-afrika? Malaria of dengue => malaria
Niet goed gekend waarom malaria risico hoger omdat dengue vector wel aanweizg is, maar
weinig dengue
o Deels waarschijnlijk omdat miskent, maar reizigers ook niet dengue krijgen
Als voorbereiden tropenreis: risico gezondheidsproblemen inschatten (wil weten wat moet
voorkomen -> weten wat moet voorkomen & wat risico is)
, Ook uitleg geven risico’s & wat te doen + gevolgen, maatregelen (bloodstelling vermijden ->
net om malaria reduceren; water koken),
o Vaccinatie: minder vatbaar v.infecties
o Preventief: malaria prophylaxe
o Zelf behandelingen: diarree behandeling, medicatie tegen ernstige malaria
o => moet aangepast worden v.individu & reis
o Advies & maatregelen geven risico reductie, maar zelden in slagen alle risico’s
weghalen
Deels verantwoordelijkheid arts & reiziger (als niet iets wil doen m/advies,
dan kan je weinig ertegen doen)
Kan bij huisarts of travelclinic (hebben experts die beter kennen dan huisarts + gele
koortsvaccin kan enkel via daar krijgen)
Obv/wetenschappelijke consensus
Hoe risico’s inschatten?
Moet weten hoe frequent iets voorkomt
o Niet makkelijk: kan niet zeggen heoveel % v.x aantal weken dat reist, maar wel
algemene info
o Boven: reizigersdiarree -> 30% reizigers die 1 maand reizen gaan krijgen
Malaria zonder (west afrika)
m/profylaxe in tropisch afrika
buiktyfus: Z-asia
polio: heel klein
moet ook weten waar risico’s zitten
gele koorts: Z-amerika + afrika & niet azie
hoe inlichten? Tijdens raadpleging & bronnen online
elementen nodig:
weet waar naartoe gaat & traject dat doet (regios binnen land -> kan in peru gaan zonder
malaria, maar sommige regios niet bv)
reisduur & omstandigheden -> verschillen in risico
o kort: laag risico
Als blijven wonen & tussen bevolking: veel hoger
o blootstellingen omdat pathogenen hebben manier waarop mee in aanraking
leeftijd, gezondheidstoestand
allergieën: als allergie aan component vaccin -> wil weten
medicatie allergie
vaccinstatus: basisvaccins & later toegediende
zwangerschap: sommige geneesmiddelen liefst niet geven
o risico malaria op zwangere: hoog voor moeder & fetus
o wens: wil weten of zwanger tijdens reis
,preventieve maatregelen
voorzichtigheid: geen gekke dingen doen, voorzichtig m/dieren
hygiene
blootstelling vectoren vermijden
o kleding: lange mouwen & broek
o muggennet of kleding impregneren
o repellent: DEET
o verdamper: (niet overal voltage zelfde of stekker)
o spiraaltjes laten verbranden die muggen product vrijzetten => v.malaria, dengue,
teken
contact zoet water -> niet zwemmen
vaccinaties
basisvaccinaties bevragen
kindervaccin eindigen & als dan niet meer naar docter -> afh v/patient
o veel mensen nooit meer vaccin gehad
wat niet gedocumenteerd -> opnieuw gegeven
hep B: vanaf 1987 gevaccineerd -> iedereen ouder niet gevaccineerd tenzij genomen
mazelen: voor 1985 niet gevaccineerd
tetanus om 10j
polio: eenmalig geboost als ouder dan 15j
tetanosvaccin
toxine veroorzaakt probleem (via wonde binnen)
niet specifiek tropisch
maken gelegenheid gebruik v.vaccin
polio
kan ernstig (verlammingen & sequellen)
Wild (oorspronkelijk): afghanistan & paki
Vaccin-derived: lang afgezwakt gebruikt als vaccin -> soms ontspoort dat
o Wel belangrijk geweest
Enige vaccin dat verplicht is
o Nog mensen die niet nemen -> boete
1 malige booster na 15j => v.reizen naar werelddelen
o Nog extra regels: waar polio nog is -> opnieuw vaccineerd tussen 1j & 4w voor
verlaten land!!
Mazelen
1985
Spots in mond symptoom
, Kinderen makkelijk aan dood
Mazelen niet enkel in tropen, ook in EU terug op
Levens afgezwakt
Stockbreuk: mag volwassenen niet meer vaccineren -> beperkt beschikbare vaccin v.kinderen
momenteel
Interactie m/geel koorts vaccin => min interval
o Zo niet -> minder goede bescherming tegen gele koorts
Hep B
Endemisch in hele regios: vooral afrika, azie & delen Z-amerika => hoog risico op mensen die
daar langdurig besmet zijn
Niet altijd acute infectie, sommige chronisch waardoor levenslang besmettelijk blijven
Besmettelijkheid: nauw contact, speeksel, slechte medische zorg, bloedcontact, seksueel
contact
Mensen gezondheidszorg vaccineren, kinderverzorging, als blijft wonen bij lokale bevolking
Meestal acuut, soms chronisch
Uitzonderlijk: fulminante infectie m/snelle evolutie naar leverfalen
Meningococcen
Vaciineerd tegen C, nu ook andere (ook B, maar minder effectief)
In afrika: meningitis belt: epidemisch seizoensgebonden
o Mensen m/nauw contact bevolking -> eerst koloniseren in keel, vaak geen aanleiding
tot invasieve, maar plots aanleiding invasieve infectie vanuit keel m/bedreigende
meningitis tot gevolg
Als nauw contact m/bacteriele meningitis -> kan zelfde bact dragen (gelijkaardige
pathogeniciteit) => hoger risico ziek worden
m/nieuwe vaccins -> risico reduceren
o aan mensen die er gaan wonen of familie bezoeken
ook als saudi-arabie: Hadj & Umra -> verplicht => 5j geldig vaccin -> moet herhaald worden
o normaal geconjugeerde bij niet immunocompromised niet herhalen
aangeraden v.meningitis belt: enekl als nauw contact bevolking
B: duur & dus voorzichtig
o Gaat voorkomen als iedereen vaccineerd -> ja, maar als iedereen vaccineerd & maar
10 voorkomt -> enorme kost
o Hoe meer vaccins in basis vaccinatie -> hoe meer ouders afhaken
influenza:
geeft epidemies in seizoen (griepseizoen) : EU december-april
o probabiliteit blootstelling influenza verschilt naargelang waar in wereld
-> afh v/waar zit verhoogd risico op griepepidemie => verschillend hoogtepunt in jaar
EU: dec-april
Zuidelijk halfrond: voorjaar al (mei-juni-juli)